Săn "đặc sản" chỉ xuất hiện vài tháng/năm, kiếm tiền triệu sau một đêm

Trong màn đêm tĩnh lặng, ánh đèn pin lập lòe xuyên qua những triền đất ẩm, người dân lặng lẽ vào rừng tìm nấm mối – loại nấm tự nhiên có giá bán lên tới hàng trăm nghìn đồng mỗi kilogram.

Theo người dân địa phương, thời điểm lý tưởng để hái nấm mối từ 3h đến 5h sáng, khi tai nấm còn khép lại, giữ được giá trị dinh dưỡng cao nhất. Dù vất vả, nhiều người xem đây là nghề tay trái giúp cải thiện thu nhập.

Nấm mối từ lâu đã được xem là món quà đặc biệt của thiên nhiên. Không thể nuôi trồng đại trà như nhiều loại nấm khác, nấm chỉ xuất hiện sau những trận mưa đầu mùa, mọc quanh các tổ mối dưới tán rừng hoặc những khu đất mục nhiều dinh dưỡng. Chính sự hiếm hoi ấy khiến loại nấm này trở thành đặc sản được săn lùng mỗi năm.

Người dân địa phương vẫn quen gọi đây là nghề “canh mưa”. Chỉ cần trời đổ mưa lớn vào chiều tối, nhiều người đã chuẩn bị giỏ, đèn pin và áo mưa để lên đường từ nửa đêm. Khoảng thời gian từ 2 đến 4 giờ sáng được xem là “giờ vàng” để hái nấm, bởi khi ấy nấm vừa nhú khỏi mặt đất, còn giữ được độ non và hương vị ngon nhất.

Giữa rừng đêm ẩm lạnh, những bước chân lặng lẽ men theo các gốc cây mục hay ụ đất mềm. Người có kinh nghiệm chỉ cần nhìn lớp đất nứt nhẹ hoặc dấu vết quanh tổ mối là có thể đoán được nơi nấm mọc. Nhưng tìm thấy đã khó, hái được nấm đẹp lại càng đòi hỏi sự khéo léo. Nấm mối rất dễ gãy chân, mà phần gốc lại chính là phần được người mua đánh giá cao nhất.

Có những đêm “trúng mùa”, chỉ vài giờ trong rừng, người dân đã thu được vài kilogram nấm non, bán ngay trong buổi sáng với số tiền lên tới cả triệu đồng. Thế nhưng nghề săn nấm cũng đầy may rủi. Có hôm người đi rừng thức trắng đêm vẫn trở về với chiếc giỏ trống không.

Mùa nấm mối thường không kéo dài. Sau mỗi trận mưa, nấm chỉ mọc rộ trong vài ngày rồi nhanh chóng biến mất. Bởi vậy, với nhiều người, đây không đơn thuần là nghề kiếm thêm thu nhập mà còn là cuộc chạy đua với thời gian và thời tiết.

Không chỉ hiếm, nấm mối còn hấp dẫn bởi hương vị đặc trưng khó thay thế. Nấm có vị ngọt thanh tự nhiên, thơm nhẹ và độ dai được nhiều người ví như thịt gà non. Chỉ cần xào với tỏi, nấu cháo hay nướng đơn giản cũng đủ tạo nên món ăn đậm hương vị núi rừng.

Trên thị trường, loại nấm được ưa chuộng nhất là nấm búp – khi tai nấm còn khép chặt và vừa nhú khỏi mặt đất. Đây cũng là loại có giá cao nhất, dao động từ vài trăm đến gần một triệu đồng mỗi kilogram tùy thời điểm. Dù giá không rẻ, nấm mối vẫn luôn trong tình trạng “cháy hàng” mỗi mùa mưa.

Sau khi thu hái, nấm thường được làm sạch và chuyển nhanh về các thành phố lớn. Nhiều thực khách sẵn sàng đặt mua từ sớm chỉ để thưởng thức hương vị đặc sản tự nhiên vốn chỉ xuất hiện trong thời gian rất ngắn của năm.

Giữa nhịp sống hiện đại, nghề săn nấm mối vẫn giữ nguyên vẻ mộc mạc của miền sơn cước. Đó không chỉ là câu chuyện mưu sinh theo mùa, mà còn là nét văn hóa gắn bó với núi rừng, nơi con người chờ những cơn mưa đầu hạ như chờ tín hiệu của một mùa “lộc trời” lại trở về.