Lan Kim tuyến (Anoectochilus spp.) là nhóm lan rừng có giá trị dược liệu cao, sinh trưởng gắn với hệ sinh thái rừng tự nhiên. Tuy nhiên, sự suy giảm sinh cảnh cùng tình trạng khai thác, thu hái từ tự nhiên đang tạo áp lực lớn lên các quần thể Lan Kim tuyến.
 |
| Loài Lan Kim tuyến (Anoectochilus spp.) |
Trước thực tế đó, Trung tâm Hỗ trợ chuyển giao công nghệ Hoa, sinh vật cảnh và Phát triển nông thôn triển khai Dự án “Tăng cường bảo tồn các loài Lan Kim tuyến (Anoectochilus spp.) tại xã Cổ Lũng, tỉnh Thanh Hóa thông qua sự tham gia của cộng đồng địa phương”.
Dự án thuộc Chương trình bảo tồn cấp cơ sở, với sự tài trợ của Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Quỹ Bảo tồn động vật hoang dã Việt Nam (VWCF).
Chung tay từ cộng đồng
Từ ngày 6–10/8/2026, Trung tâm phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức chương trình khởi động dự án tại xã Cổ Lũng. Tham gia chương trình có đại diện chính quyền địa phương, Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, lực lượng kiểm lâm, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân cùng các nhóm cộng đồng tham gia bảo vệ rừng.
Tại đây, các bên cùng trao đổi về hiện trạng Lan Kim tuyến, khu vực phân bố, những nguy cơ tác động đến quần thể trong tự nhiên và tình trạng thu hái loài lan này thời gian qua.
Những thông tin từ chính quyền, lực lượng bảo vệ rừng và người dân địa phương giúp dự án có thêm cơ sở thực tiễn để xây dựng các hoạt động bảo tồn phù hợp với điều kiện sinh thái cũng như công tác quản lý rừng tại Cổ Lũng.
Từ khảo sát đến phục hồi quần thể
Dự án xác định cộng đồng địa phương là một thành phần quan trọng trong quá trình bảo tồn, thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng.
Trong quá trình triển khai, dự án tập trung vào 3 nhóm hoạt động chính.
Một là, điều tra và đánh giá hiện trạng Lan Kim tuyến.
Dự án tiến hành khảo sát sự phân bố, tình trạng quần thể và sinh cảnh của Lan Kim tuyến tại Cổ Lũng, đồng thời kết hợp các công cụ số với phương pháp thu thập dữ liệu thực địa.
Hai là, nâng cao năng lực giám sát cho cộng đồng.
Người dân được hướng dẫn sử dụng các công cụ số để ghi nhận, theo dõi và báo cáo những biến động của quần thể Lan Kim tuyến cũng như các nguy cơ khai thác trái phép. Qua đó, cộng đồng có thể tham gia tích cực hơn vào công tác bảo vệ tài nguyên rừng.
Ba là, phục hồi và làm giàu quần thể.
Dựa trên kết quả khảo sát, những khu vực có sinh cảnh phù hợp sẽ được lựa chọn để trồng bổ sung, phục hồi và làm giàu quần thể Lan Kim tuyến với sự tham gia trực tiếp của người dân địa phương.
Bảo tồn một loài, gìn giữ cả hệ sinh thái
Điểm đáng chú ý của dự án không chỉ là mục tiêu phục hồi một loài lan quý mà còn nằm ở cách tiếp cận bảo tồn dựa vào cộng đồng.
 |
| Chia sẻ kiến thức về đặc điểm và giá trị bảo tồn của các loài Lan Kim tuyến tại chương trình khởi động dự án. |
Khi người dân được trang bị kiến thức, công cụ và cơ hội trực tiếp tham gia giám sát tài nguyên rừng, cộng đồng sẽ trở thành một lực lượng quan trọng trong việc bảo vệ các loài sinh vật và sinh cảnh tự nhiên.
Với Lan Kim tuyến, hành trình bảo tồn được bắt đầu từ những việc thiết thực: ghi nhận để hiểu rõ hơn, giám sát để bảo vệ tốt hơn, phục hồi để quần thể có cơ hội phát triển và cùng cộng đồng gìn giữ giá trị của rừng.
Chương trình khởi động tại Cổ Lũng là bước đầu kết nối khoa học, công nghệ, chính quyền, lực lượng bảo vệ rừng, các tổ chức xã hội và cộng đồng địa phương cùng hướng tới mục tiêu bảo vệ và phục hồi Lan Kim tuyến trong môi trường tự nhiên.
Hành trình bảo tồn Lan Kim tuyến tại Cổ Lũng đã bắt đầu – từ sự chung tay của cộng đồng, vì tương lai của những cánh rừng tự nhiên.
