Không chỉ được dùng làm gia vị, xô thơm còn là loại thảo mộc có hương thơm đặc trưng, dáng cây đẹp và có thể trồng trong chậu. Với điều kiện chăm sóc phù hợp, cây có thể cho thu hoạch sau khoảng 2-3 tháng.
 |
| Xô thơm, còn gọi là xôn hoặc hoa xôn, có tên khoa học Salvia officinalis, thuộc họ Hoa môi. |
Xô thơm là cây gì?
Xô thơm, còn gọi là xôn hoặc hoa xôn, có tên khoa học Salvia officinalis, thuộc họ Hoa môi. Cây có nguồn gốc từ khu vực Địa Trung Hải và hiện được trồng ở nhiều nơi trên thế giới.
Đây là cây lâu năm, có thể cao khoảng 60cm. Lá hình bầu dục, bề mặt hơi nhăn, phủ lớp lông mịn, màu xanh xám hoặc xanh trắng. Một số giống có lá nhiều màu. Cây có mùi thơm nồng, vị hơi cay và đắng nhẹ.
 |
Hoa xô thơm mọc thành cụm, có nhiều màu như tím, hồng, trắng hoặc đỏ. Khi trồng thành bụi, màu lá cùng hoa tạo cho cây vẻ ngoài khá bắt mắt.
Vừa làm gia vị, vừa được sử dụng theo cách truyền thống
Xô thơm từ lâu đã được sử dụng trong ẩm thực, đặc biệt tại nhiều quốc gia châu Âu như Italy và Pháp. Lá tươi hoặc lá khô thường được dùng để tạo hương cho các món thịt, mì ống, nước sốt, bánh mì và bơ thảo mộc.
Do có hương khá đậm, chỉ cần một lượng nhỏ lá cũng có thể tạo mùi rõ rệt. Lá xô thơm cũng có thể được dùng để pha trà hoặc tạo hương cho một số loại đồ uống.
 |
Bên cạnh công dụng trong nhà bếp, xô thơm còn được biết đến trong các phương pháp chăm sóc sức khỏe truyền thống. Lá chứa tinh dầu và nhiều hợp chất thực vật, trong đó có các chất chống oxy hóa. Một số nghiên cứu đang tìm hiểu tác động của các hợp chất trong xô thơm đối với trí nhớ, chức năng nhận thức và một số khía cạnh khác của sức khỏe.
Trong y học dân gian, cây từng được sử dụng để hỗ trợ tiêu hóa, làm dịu cảm giác khó chịu ở cổ họng và chăm sóc răng miệng. Tuy nhiên, những công dụng này không nên được hiểu là thay thế cho việc điều trị y khoa.
Cây cảnh lạ mắt, giá vài trăm nghìn đồng
Không chỉ được trồng để lấy lá, xô thơm còn phù hợp làm cây cảnh. Những bụi cây thấp, lá xanh xám phủ lông mịn tạo vẻ khác biệt so với nhiều loại rau gia vị thông thường.
 |
Cây có thể được trồng trong chậu đặt tại ban công, sân thượng, bậu cửa sổ hoặc khu vực sân vườn nhiều ánh sáng.
Trên thị trường, lá xô thơm khô được bán với giá khoảng 220.000-300.000 đồng/kg, tùy nguồn gốc, chất lượng và thời điểm. Cây giống hoặc cây trồng chậu có giá khoảng 90.000-150.000 đồng/chậu.
Một số người còn bó lá xô thơm khô để đốt tạo hương cho không gian. Những quan niệm về việc thanh tẩy không gian hay xua năng lượng tiêu cực chủ yếu mang tính truyền thống, chưa phải công dụng y khoa được chứng minh.
Trồng xô thơm tại nhà không quá khó
Xô thơm tương đối dễ trồng nếu được cung cấp đủ ánh sáng và đất thoát nước tốt. Người mới có thể mua cây giống thay vì gieo hạt để rút ngắn thời gian chăm sóc.
Khi trồng ngoài đất, nên để các cây cách nhau khoảng 60cm. Nếu trồng chậu, có thể chọn chậu đường kính khoảng 15-20cm, đáy có lỗ thoát nước. Đất cần tơi xốp, giàu dinh dưỡng nhưng không giữ nước quá lâu; có thể bổ sung cát hoặc vật liệu giúp tăng độ thoáng.
Xô thơm là cây ưa sáng, cần khoảng 6 giờ ánh sáng mỗi ngày. Tuy nhiên, trong những ngày nắng nóng, đặc biệt khi trồng trong chậu nhỏ, nên hạn chế để cây chịu nắng gắt kéo dài vào giữa trưa.
 |
Cây không cần tưới quá thường xuyên. Chỉ nên bổ sung nước khi lớp đất phía trên đã se khô, đồng thời bảo đảm nước thoát hoàn toàn khỏi đáy chậu để tránh úng rễ.
Trong thời kỳ sinh trưởng, có thể bổ sung phân hữu cơ hoặc phân dành cho cây thảo mộc với lượng vừa phải. Việc thường xuyên loại bỏ lá vàng, lá khô và cành già cũng giúp cây thông thoáng, đồng thời kích thích chồi mới phát triển.
Sau khoảng 2-3 tháng, tùy giống và điều kiện chăm sóc, xô thơm có thể bắt đầu cho thu hoạch. Nên hái những lá khỏe ở phần ngọn và tránh thu quá nhiều cùng lúc để cây tiếp tục phát triển. Lá sau khi thu hoạch có thể sử dụng tươi hoặc phơi, sấy khô để bảo quản lâu hơn.
