Ngũ gia bì hương là cây bụi có thân gai, thích hợp với khí hậu mát mẻ ở các tỉnh miền núi phía Bắc như Tuyên Quang, Lào Cai. Cây dễ trồng, gần như không cần chăm sóc cầu kỳ. Người dân chỉ cần giâm cành xuống đất, tưới nước và bón phân định kỳ là cây có thể phát triển tốt, cho thu hái quanh năm.
 |
Phần được sử dụng làm rau chủ yếu là ngọn và lá non dài khoảng 5–7 cm. Đặc biệt vào mùa mưa, cây phát triển mạnh, những chồi non mọc nhanh giúp người dân có thể tranh thủ thu hái để bán, tạo thêm nguồn thu nhập.
 |
| Đọt non của rau ngũ gia bì thường được hái để bán làm món ăn đặc sản. |
Trong bữa cơm của đồng bào vùng cao, ngũ gia bì hương thường được xào tỏi, xào trứng hoặc xào cùng thịt. Rau cũng có thể ăn sống, nhúng lẩu, nấu canh tùy khẩu vị.
 |
| Rau ngũ gia bì xào tỏi ớt. |
Điểm đặc biệt của loại rau này nằm ở hương vị khá lạ. Khi ăn sống, rau có vị đắng nhẹ, hơi cay và mùi thơm hắc. Sau khi nấu chín, vị đắng giảm bớt, để lại hậu ngọt thanh cùng mùi thơm đặc trưng. Chính hương vị “kén người ăn” này lại khiến ngũ gia bì hương trở thành món ăn đáng thử với nhiều du khách.
 |
| Rau ngũ gia bình có thể làm món rau sống chấm sốt cà chua, dùng làm rau nhúng lẩu... |
Nhờ sự phát triển của du lịch trải nghiệm và du lịch ẩm thực, loại rau từng chỉ xuất hiện trong những bữa cơm gia đình vùng cao nay đã có mặt tại nhiều nhà hàng, khách sạn. Du khách sau khi thưởng thức còn tìm mua về làm quà.
Giá ngũ gia bì hương cũng vì thế tăng lên đáng kể. Giá bán buôn cho các nhà hàng có thể khoảng 40.000 đồng/kg, trong khi bán lẻ tùy thời điểm và chất lượng có thể dao động 70.000–90.000 đồng/kg.
 |
| Rau ngũ gia bì bán lẻ với giá 80-90 nghìn đồng/kg. |
Không chỉ có giá trị ẩm thực, ngũ gia bì hương còn được sử dụng trong y học cổ truyền như một loại cây thuốc. Tuy nhiên, những thông tin về công dụng hỗ trợ sức khỏe cần được hiểu đúng và không nên xem đây là phương thuốc điều trị bệnh nếu chưa có bằng chứng y khoa đầy đủ.
Từ một loại cây mọc dại, thường được dùng làm hàng rào, ngũ gia bì hương đang dần trở thành đặc sản mang lại giá trị kinh tế cho người dân vùng cao. Câu chuyện này cũng cho thấy tiềm năng của các sản vật bản địa khi được gắn với ẩm thực, du lịch và nhu cầu tiêu dùng hiện đại.
