Vườn rau cộng đồng: Mô hình hồi sinh đất bỏ hoang ở Trung Quốc

Trên một sườn đất từng bị bỏ hoang gần một thập kỷ, một cuộc chuyển đổi rõ rệt đang diễn ra. Tại huyện Lịch Thành, thành phố Tế Nam, tỉnh Sơn Đông, khu đất dưới chân đồi Longgushan nay đã trở thành một bức tranh xanh được chia thành từng ô nhỏ. Những hàng rào gỗ trắng tạo thành các lối đi, trong khi các giàn tre phủ đầy dưa chuột, cà chua và cà tím.

Người dân thành phố Hồ Châu, tỉnh Chiết Giang, cùng làm việc trên một mảnh đất chung vào tháng 3.

Vào một sáng thứ Bảy cuối tháng 5, sau khi một trận mưa lớn bất ngờ quét qua thành phố, những người thuê đất nhanh chóng tìm đến khu vườn của mình ở phường Tangye để kiểm tra rau củ.

“Tôi không biết sau trận gió và mưa hôm đó, rau trong vườn còn sống được bao nhiêu”, Xu Ling, một cư dân địa phương, chia sẻ trên tài khoản Douyin.

Nhưng chính việc có một mảnh vườn để chăm sóc đã tạo cho cô một mối bận tâm dễ chịu. “Có một khu vườn rau khiến bạn luôn có thêm một việc để quan tâm”, Xu nói.

Một mảnh vườn nhỏ, một khoảng trời riêng

Xu Ling và chồng là Tian Xiangqin đang chăm sóc một mảnh đất rộng khoảng 20 m². Họ đặt tên khu vườn là Lele, theo tên cậu con trai 7 tuổi.

Trên mảnh đất nhỏ, gia đình không chỉ trồng các loại rau quen thuộc như bắp cải, rau mùi mà còn dành chỗ cho những loài hoa như sen và cẩm tú cầu.

Hai vợ chồng thường ghé vườn ít nhất một lần mỗi ngày, đôi khi hai lần. Cuối tuần, họ đưa con trai đến cùng chăm sóc cây cối.

“Mỗi lần đến đây, chúng tôi đều không muốn rời đi”, Xu nói khi đứng bên mảnh vườn dưới ánh nắng.

Với gia đình cô, khu vườn không chỉ là nơi trồng rau. Đó còn là một không gian để cả nhà cùng làm việc, trò chuyện và tận hưởng những khoảng thời gian chậm rãi bên nhau.

Khi đất bỏ hoang trở thành không gian chữa lành

Những khu vườn như vậy đang trở thành một phần của xu hướng đô thị mới tại Trung Quốc.

Các mảnh đất bị bỏ trống được chia thành những khu vực nhỏ và cho người dân thuê hoặc sử dụng chung. Mỗi gia đình có thể tự trồng rau, hoa hoặc thiết kế khu vườn theo nhu cầu của mình.

Mô hình này vừa biến những khu đất kém hiệu quả thành không gian sản xuất, vừa tạo ra một hoạt động cộng đồng do chính người dân tham gia và vận hành.

Đối với nhiều cư dân thành phố, một mảnh vườn nhỏ mang lại điều mà cuộc sống đô thị ngày càng thiếu: sự yên tĩnh, tiếp xúc với thiên nhiên và cảm giác nhìn thấy thành quả từ chính đôi tay của mình.

Giữa những tòa nhà, giao thông và nhịp sống nhanh, việc gieo một hạt giống, tưới nước mỗi ngày rồi chờ cây lớn trở thành một cách để con người sống chậm lại.

Không ít người xem những khu vườn cộng đồng như một dạng “khu nghỉ dưỡng” ngay trong thành phố – nơi không cần phải đi xa nhưng vẫn có thể tạm rời khỏi áp lực thường nhật.

Từ nhu cầu của người dân đến mô hình kinh tế mới

Theo ông Liu Dejun, nhà kinh tế trưởng tại Học viện Nghiên cứu Kinh tế vĩ mô Sơn Đông, sự phát triển của các vườn rau cộng đồng bắt nguồn từ ba yếu tố: nguồn đất sẵn có, nhu cầu của người dân và xu hướng đổi mới không gian đô thị - nông thôn.

Khi quá trình cải tạo các khu dân cư cũ diễn ra, nhiều khoảng đất trống được hình thành. Trong khi đó, tại các vùng nông thôn, một số diện tích đất canh tác bị bỏ hoang do quá trình đô thị hóa và thay đổi cơ cấu lao động.

Những nguồn đất này có thể được tái sử dụng để tạo ra các khu vườn cộng đồng.

Ông Liu nhận định, mô hình này đang dần chuyển từ hoạt động tự phát sang các hình thức tổ chức chuyên nghiệp hơn.

“Khi các khu dân cư cũ được cải tạo và những nguồn tài nguyên nông thôn bị bỏ hoang được hồi sinh, ngành này sẽ chuyển từ sự phát triển sơ khai, tự phát sang các hoạt động được tiêu chuẩn hóa và cung cấp dịch vụ có thương hiệu. Thị trường sẽ tiếp tục mở rộng”, ông nói.

Không chỉ trồng rau

Điểm đáng chú ý của mô hình vườn chung là giá trị của nó không chỉ nằm ở sản lượng rau củ. Một mảnh đất nhỏ có thể trở thành nơi trẻ em học về tự nhiên, nơi người lớn thư giãn sau giờ làm việc hoặc nơi các gia đình cùng nhau trải nghiệm hoạt động ngoài trời.

Tại nhiều khu vườn, người tham gia còn tổ chức các hoạt động như hướng dẫn trồng cây, chăm sóc hoa, trải nghiệm thu hoạch và các chương trình giáo dục về nông nghiệp. Từ đó, vườn chung trở thành sự kết hợp giữa nông nghiệp đô thị, giáo dục trải nghiệm, giải trí và sinh hoạt cộng đồng.

Trong bối cảnh ngày càng nhiều người sống tại các thành phố lớn, nhu cầu tìm kiếm không gian xanh và những hoạt động giúp giảm căng thẳng cũng ngày càng tăng. Một mảnh đất từng bị cỏ dại phủ kín vì thế có thể mang lại nhiều giá trị hơn những gì người ta tưởng.

Từ một khu đất bỏ hoang dưới chân đồi, những luống rau xanh đang hình thành một kiểu không gian đô thị mới: nơi con người không chỉ trồng cây mà còn trồng lại sự kết nối với thiên nhiên, với gia đình và với chính nhịp sống của mình.