Một miền đất Mường bên hồ Hòa Bình: Cảnh sắc hùng vĩ, văn hóa nguyên bản
Xã Mường Hoa, tỉnh Phú Thọ, thuộc địa bàn huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình trước đây, sở hữu địa hình đồi núi xen thung lũng và vùng lòng hồ sông Đà. Cảnh quan hùng vĩ, thơ mộng cùng bản sắc văn hóa Mường đặc sắc đang tạo lợi thế để địa phương phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm cộng đồng.
![]() |
| Hồ Mắt Ngọc còn được gọi là hồ Hoa Tiên, nằm ở bản Ngòi Hoa. |
Giữ gìn bản sắc Mường giữa vùng hồ
Mường Hoa là địa bàn sinh sống chủ yếu của đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó người Mường chiếm khoảng 98,5% dân số. Qua nhiều thế hệ, cộng đồng nơi đây vẫn gìn giữ được nhiều nét văn hóa truyền thống, từ không gian nhà ở, tiếng nói, trang phục đến phong tục, ẩm thực và nghệ thuật dân gian.
![]() |
| Lòng hồ Hòa Bình thuộc địa phận xã Mường Hoa, Phú Thọ là điểm đến xanh được du khách yêu thích. |
Những nếp nhà sàn truyền thống lợp lá cọ vẫn hiện diện trong các xóm, bản, tạo nên nét đặc trưng của vùng đất Mường.
Đặc biệt, chiêng Mường gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của người dân. Tiếng chiêng xuất hiện trong các dịp Tết, lễ hội, sự kiện quan trọng của cộng đồng và được xem như phương tiện giao tiếp với thế giới tâm linh.
Bên cạnh đó, Mường Hoa còn sở hữu kho tàng văn hóa phong phú với Mo Mường, các làn điệu dân ca, lễ hội Chùa Kè, kiến trúc nhà sàn cùng nhiều phong tục, tập quán truyền thống. Đây là nguồn tài nguyên quý giá để địa phương phát triển du lịch cộng đồng và du lịch văn hóa.
Một trong những điểm nhấn là xóm Ngòi, ngôi làng Mường nằm bên hồ Hòa Bình với cảnh quan yên bình, mộc mạc và chưa chịu nhiều tác động của nhịp sống hiện đại.
![]() |
| Vịnh Ngòi Hoa với cảnh sắc sông nước hữu tình. |
Du khách đến đây có thể trải nghiệm lưu trú tại nhà dân, tìm hiểu đời sống bản địa, tham gia các hoạt động nuôi cá lồng bè, đánh bắt thủy sản, chế biến món ăn truyền thống và thưởng thức những tiết mục văn nghệ mang đậm bản sắc Mường.
Một du khách đến từ Hà Nội chia sẻ, điều để lại ấn tượng nhất khi đến xóm Ngòi là cảnh quan thanh bình, sự thân thiện của người dân cùng những nét văn hóa bản địa đặc sắc. Các hoạt động trải nghiệm đời sống, ẩm thực và văn nghệ truyền thống mang đến cảm giác gần gũi, khác biệt so với những điểm du lịch đông đúc.
Lễ hội Chùa Kè - điểm nhấn văn hóa
Lễ hội Chùa Kè được chính quyền và người dân địa phương phục dựng, tổ chức thường niên từ năm 2016. Không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tinh thần, lễ hội còn là dịp để cộng đồng tri ân cội nguồn, gìn giữ phong tục và tăng cường sự gắn kết.
![]() |
| Lễ hội Chùa Kè là lễ Thanh minh đầu năm, theo tiếng Mường gọi là “Lệ tha cha chùa”. Đây là sinh hoạt tín ngưỡng quan trọng của cộng đồng, gắn với đời sống nông nghiệp lúa nước và truyền thống hướng về cội nguồn. |
Trong tâm thức người dân, Chùa Kè là một ngôi cổ tự gắn với tín ngưỡng thờ Bụt đá, một nét tín ngưỡng từng phổ biến ở nhiều vùng miền núi.
Lễ hội được tổ chức vào ngày 16/2 âm lịch hằng năm, gồm phần lễ và phần hội. Phần lễ diễn ra trang nghiêm với các nghi thức cúng Phật bà và thần linh.
Phần hội sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ như thi sắc bùa, hát đối đáp, Thường rang - Bộ mẹng cùng các trò chơi dân gian như ném còn, kéo co, đi cà kheo, bắn nỏ.
Thông qua lễ hội và các hoạt động văn hóa cộng đồng, những giá trị truyền thống được trao truyền cho thế hệ trẻ, đồng thời tạo thêm sản phẩm phục vụ du lịch.
Một người dân địa phương cho biết, thế hệ trẻ ngày càng ý thức rõ hơn về trách nhiệm gìn giữ lời ca, tiếng hát, điệu múa và các phong tục của dân tộc Mường. Đây không chỉ là tài sản văn hóa của cộng đồng mà còn là yếu tố tạo nên sức hấp dẫn riêng của quê hương.
Khai thác lợi thế vùng lòng hồ
Mường Hoa nằm trong vùng lõi Quy hoạch Khu du lịch quốc gia hồ Hòa Bình, nơi có hồ chứa nước nhân tạo với dung tích khoảng 9,45-9,5 tỷ m³.
Vùng lòng hồ sông Đà với hệ thống núi non, đảo và mặt nước rộng lớn tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các loại hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, khám phá và trải nghiệm.
![]() |
| Cư dân của xóm Ngòi Hoa là đồng bào Mường. |
Đây cũng là không gian để kết nối du lịch cộng đồng, lưu trú homestay ở xóm Ngòi với các điểm đến như Động Thác Bờ, Động Hoa Tiên và những địa danh giàu giá trị văn hóa, cảnh quan trong khu vực.
Lợi thế của Mường Hoa không chỉ nằm ở cảnh quan thiên nhiên mà còn ở sự kết hợp giữa không gian hồ, núi rừng và đời sống văn hóa của cộng đồng người Mường. Du khách có thể vừa khám phá thiên nhiên, vừa tìm hiểu phong tục, thưởng thức ẩm thực và tham gia các hoạt động sinh hoạt truyền thống.
Bảo tồn văn hóa gắn với nâng cao thu nhập
Phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch được xác định là một trong những hướng đi quan trọng của Mường Hoa trong nhiệm kỳ mới.
Địa phương đang tập trung triển khai các chương trình bảo tồn không gian văn hóa Mường; khôi phục phong tục, tập quán, lễ hội, nghề thủ công, Mo Mường, chữ viết, tiếng nói, trang phục truyền thống, kiến trúc nhà sàn và các làn điệu dân ca.
![]() |
Cùng với đó, người dân được khuyến khích tham gia làm du lịch cộng đồng, từng bước nâng cao kỹ năng phục vụ du khách, xây dựng sản phẩm trải nghiệm và tăng thu nhập ngay từ những giá trị văn hóa, cảnh quan sẵn có.
Công tác tuyên truyền, quảng bá tiềm năng du lịch cũng được chú trọng nhằm đưa hình ảnh Mường Hoa đến gần hơn với du khách.
Theo định hướng của địa phương, phát triển dịch vụ - du lịch vùng hồ sông Đà sẽ được thực hiện song song với bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa Mường. Đây được xem là hướng đi nhằm tạo sinh kế bền vững cho người dân, đồng thời tránh để quá trình phát triển du lịch làm mai một bản sắc địa phương.
Với cảnh quan núi rừng, mặt hồ thơ mộng, những bản làng còn giữ được nét nguyên sơ cùng kho tàng văn hóa Mường phong phú, Mường Hoa đang có nhiều điều kiện để trở thành điểm đến hấp dẫn của vùng hồ Hòa Bình.
Bảo tồn văn hóa không chỉ là gìn giữ ký ức của cộng đồng mà còn có thể trở thành nguồn lực phát triển du lịch, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Tin mới
Đào xuân Hà Nội – Gọi mùa về trên những nẻo phố thân thương
Nhà văn Hoàng Quốc Hải: Một đời văn, một nhân cách và giá trị văn hóa còn mãi
Tin bài khác
Mùa hoa ban tháng Ba, Hà Nội dịu dàng trong sắc tím miền Tây Bắc
Hẹn nhau về chợ phiên Bắc Hà, khám phá sắc màu Tây Bắc
Hái trái cây, tát mương bắt cá tại “miền Tây thu nhỏ” ở Cần Thơ
6 loại cây bonsai phù hợp trang trí không gian phòng trà
Doanh nhân mê thiên thạch: Cuộc săn tìm những bí ẩn ngoài vũ trụ
Đào xuân Hà Nội – Gọi mùa về trên những nẻo phố thân thương
Trần Nguyên Lộc: Người nghệ nhân thầm lặng và cuộc chuyển mình ngoạn mục từ mai vàng sang nghệ thuật bonsai
Nghệ nhân Nguyễn Thanh Tùng: từ bản lĩnh người lính đến niềm đam mê nghệ thuật bonsai
Cuộc gặp gỡ giữa đá và cây: Sự giao hòa của thiên nhiên, nghệ thuật và chiều sâu thời gian
Nghệ nhân Nguyễn Phúc Hoàng và hành trình lan tỏa tình yêu sinh vật cảnh
Hành trình khám phá đất, lửa từ góc nhìn đến tâm hồn
Hà Tĩnh: Vườn cam gần 20 năm tuổi lưu giữ nguồn gen quý
Gần 30 năm gắn bó với đam mê, nghệ nhân Bảy Khoa và bộ sưu tập bonsai cổ thụ ngoại cỡ tại Long An
Trồng rau sạch hơn 15 năm, lấy chữ tín làm thương hiệu
Loại rau gia vị nhìn giống ngò, giá bán lá khô lên tới 1,3 triệu đồng/kg
4 loại cây cảnh nên chăm sóc sớm để kịp khoe sắc ngày Tết
Trồng 5 loại cây này trong vườn, đêm xuống cả không gian ngập hương hoa
Đầu tư nhà kính, bài toán cân đối chi phí và hiệu quả sản xuất
Dạ hợp: loài cây cảnh càng ngắm càng mê, càng trồng càng quý
Cây cảnh mai chiếu thủy và lệnh cấm trồng tại Hà Nội 1
Hà Tĩnh: Đánh thức “kho báu xanh” dược liệu ở miền núi
Phát hiện 21 con chim hoang dã bị khâu mắt tại Hải Phòng
Hội Sinh vật cảnh TP Bắc Ninh tọa đàm bảo tồn cây cổ thụ, kiến tạo không gian xanh đô thị
Số hóa nông nghiệp, nâng tầm giá trị nông sản Hà Nội
Hội Sinh vật cảnh TP. Hồ Chí Minh: Tổ chức Hội nghị Ban Chấp hành – Ban Thường vụ lần thứ 2 năm 2026, định hướng hoạt động năm 2027
Tuần lễ văn hóa sinh vật cảnh phường Thuận An năm 2026: Hội tụ sắc màu nghệ thuật, kết nối niềm đam mê
Hà Nội phát triển vùng dược liệu, gia tăng giá trị nông sản
Mai Chiếu Thủy, Mai Nguyệt Quế, Mai Vạn Phúc: Nhìn hoa, lá phân biệt thế nào?
Khởi nghiệp chăn nuôi quy mô lớn, chủ trại gà gửi trọn niềm tin vào Japfa
Cây vạn niên thanh có tác động gì đến sức khỏe? Những công dụng dân gian và lưu ý cần biết
Khởi nghiệp từ phòng nuôi cấy mô, nhà nông trẻ cung ứng 4,5 triệu cây giống
Festival Hoa Đà Lạt 2026 kết hợp sắc hoa, âm nhạc và giao lưu quốc tế
Hưng Yên: Hội tụ gần 500 cổ vật tiêu biểu, lan tỏa giá trị di sản văn hóa
Tháng 12 gọi mùa xê dịch: 10 điểm đến hấp dẫn từ Bắc vào Nam
Chùa Nam Hải – khoảng lặng bình yên dưới chân đèo Hải Vân
Mùa hoa ban tháng Ba, Hà Nội dịu dàng trong sắc tím miền Tây Bắc
Hội Sinh vật cảnh Hà Nội có Tân Chủ tịch: Cú hích cho bộ máy khóa mới
Hà Tĩnh: Muốn giữ cánh chim trời, phải chặn từ gốc
Hà Tĩnh: Hồng Yên Du vươn mình, nâng tầm giá trị nông sản
Độc đáo vườn thú “Bách Điểu” giữa không gian sinh thái Hà Tĩnh





