Chàng kỹ sư đam mê mai vàng
Anh Trần Hữu Thiết (sinh năm 1983), phường Long An, tỉnh Tây Ninh (trước đây thuộc thành phố Tân An, tỉnh Long An) đang sở hữu 3 vườn mai tại tỉnh Tây Ninh, vườn nào cũng trồng, chăm sóc hàng ngàn gốc mai vàng, với nhiều chủng loại như: tiểu, trung, đại và ngoại cỡ, trong đó chiếm đa số là mai đại (trên 70 cm).
Anh Thiết cho biết, anh đam mê mai vàng lúc còn là sinh viên Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, mỗi dịp Tết là anh chạy xe khắp phố ngắm mai vàng đang khoe sắc. Tốt nghiệp Đại học về địa phương công tác, anh đã mạnh dạn đầu tư cây mai tứ quý và sưu tầm nhiều giống đẹp, chậu để thực hiện vườn trồng mai vàng trên diện tích đất của gia đình rộng 7.000 m2 (trong đó: khu vườn ươm 2.000 m2; khu nuôi mai tứ quý ghép thành phẩm 5.000 m2).
 |
| Góc vườn mai vàng của nghệ nhân Trần Hữu Thiết tại phường Tân An, tỉnh Tây Ninh |
Nhà vườn mai vàng được anh thiết kế nhiều khu vực riêng biệt như: khu vực giâm cành, chiết mai, khu chứa giá thể. “Gần 20 năm trước tôi bắt đầu khởi nghiệp với nghề trồng, chăm sóc mai vàng; vừa làm, vừa học hỏi kinh nghiệm của các nhà vườn lớn tại Long An (cũ), nơi có truyền thống sản xuất mai vàng. Qua quá trình sản xuất, tôi tích lũy được khá nhiều kinh nghiệm để có hướng đi cho riêng mình là sáng tạo ra những phương pháp kỹ thuật trồng mai, cụ thể: kỹ thuật ghép đầu cành (đã đoạt giải 3 trong hội thi sáng tạo kỹ thuật tỉnh Long An trước đây), thành phần giá thể trồng mai chậu, kỹ thuật sắp đế 24 giờ cho mai tứ quý con” – anh Thiết chia sẻ.
Ngoài vườn mai tại phường Tân An hiện nay, anh Thiết đã mạnh dạn mở rộng diện tích trồng, chăm sóc mai (chủ yếu mai tứ quý) tại Làng mai Tân Tây tại xã Tân Tây, tỉnh Tây Ninh khoảng 10.000 m2.
 |
| Nghệ nhân Trần Hữu Thiết (phải) hướng dẫn cách ươm hạt giống mai "Siêu bông Thiết mai", một giống mai do chính anh lai tạo thành công với ông Hồ Nhuận Đăng Sơn, Tổng Thư ký Hội Sinh vật cảnh tỉnh Tây Ninh (trái). |
Tạo giống mai mang thương hiệu của riêng mình
Sau nhiều năm trồng, chăm sóc mai tứ quý, mai vàng, anh Thiết nhận thấy hoa mai tứ quý, mai vàng cánh nhỏ không thơm nên anh mạnh dạn thử nghiệm ghép mai hương, mai siêu bông, mai giảo Thủ Đức, Tân Châu, mai thơm, mai rừng Cà Ná, mai rừng Bình Châu…
Khi thị trường tiêu thụ mai vàng tăng, dòng mai tứ quý ghép mai vàng truyền thống đã nở rộ khắp nơi. Anh Thiết đã dày công nghiên cứu và tìm hướng ghép giống mai mới để tăng tính cạnh tranh, cuối cùng đã nghiên cứu lai tạo hữu tính thành công một số giống mai vàng; đồng thời anh đã nhân giống vô tính bằng kỹ thuật ghép đầu cành trên gốc ghép là mai tứ quý (là loại mai có sức sống cao, lâu phát triển nhất). Qua thời gian thử nghiệm, nhận thấy cây mai mới tạo giống có khả năng chịu hạn cao, phát triển mạnh, thích nghi nhiều thổ nhưỡng, thời tiết khác nhau nên anh Thiết quyết định nhân giống mai này với số lượng lớn. Những đồng nghiệp dày dặn kinh nghiệm trồng, chăm sóc mai thấy giống mai do anh Thiết mới lai tạo có nhiều ưu điểm vượt trội như: hoa to, nhiều tầng, nhiều cánh, sắc màu sáng, chịu hạn cao nên đặt tên Siêu bông Thiết mai.
 |
| PGS.TS. Đặng Văn Đông - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Rau quả và bà Hồ Thị Diệp Thúy, nguyên PGĐ Sở Khoa học - Công nghệ tỉnh Long An (cũ) tham quan vườn mai vàng và giống "Siêu bông Thiết mai" (Ảnh do nhân vật cung cấp). |
Giới thiệu về giống Siêu bông Thiết mai, anh Thiết chia sẻ: “Mai này có 15 cánh, 3 tầng, bông to, sắc vàng rưc rỡ và rất thơm. Đây là giống mai khắc phục được những điểm yếu của các giống mai hiện nay, chính vì vậy bạn hàng và những người thích chơi mai thường tìm đến vườn tham quan, học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm giao lưu giống để về ghép và phát triển nhân giống, làm kinh tế từ giống hoa này”.
Chỉ tay về cây mai ghép F1 đã phát triển rất mạnh, anh cho biết thêm: “Đây là cây mai F1 dùng để nhân giống ra các hệ F2, F3… nhưng mai cho ra các hệ khác vẫn rất chất lượng, ít thoá hoá giống. Cành phát triển mạnh, lá xanh mượt, hoa vàng rực rỡ. Hiện nay, giống Siêu bông Thiết mai không chỉ được thị trường các tỉnh miền Tây biết đến mà các tỉnh miền Trung, đặc biệt các nhà vườn phía Bắc cũng đặt hàng với số lượng lớn. Đôi khi có khách thuộc Bang Florida của Mỹ cũng đặt hàng và giao lưu giống này”.
Trong các vườn mai anh Thiết đang chăm sóc, vườn nào cũng có hàng trăm chậu mai ghép đang bung chồi. Ông Hồ Nhuận Đăng Sơn, Tổng thư ký Hội Sinh vật cảnh tỉnh Tây Ninh cho biết: “Hiện nay, vườn mai vàng của anh Thiết là nơi để nhiều anh em trong Chi hội mai vàng đến học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời giao lưu giống về để ghép, trồng phát triển vườn mai của mình, góp phần phát triển phong trào sinh vật cảnh của tỉnh”.
Sau khi ghép và chăm sóc thành công giống Siêu bông Thiết mai, các hội viên trong Hội trồng thử nghiệm đã cho ra kết quả rất tốt. Mai Thiết mai được trồng trên nhiều loại đất khác nhau đều cho ra hoa như cây đầu dòng (F0), nhờ đó thị trường tiêu thụ giống mai này luôn ổn định và tăng tính cạnh tranh trong khu vực – ông Sơn cho biết thêm.
 |
| Giống "Siêu bông Thiết mai" (ảnh trái) và hoa "Siêu bông Thiết mai" 14 cánh vàng, 2 tầng hương thơm (ảnh phải) |
Để khẳng định thương hiệu cá nhân và bảo vệ người tiêu dùng trong thị trường mai vàng nhiều biến động, sản phẩm mai vàng của anh đều gắn mã QR và anh đang hoàn tất hồ sơ đăng ký quyền sở hữu trí tuệ đối với giống Siêu bông Thiết mai.
Luôn tìm tòi, sáng tạo trong sản xuất và tiếp thị sản phẩm
Đặc điểm của đất ở miền Tây đa phần là đất thịt pha đất sét, dẻo, cứng và độ PH cao nên hạn chế việc phát triển các loài mai. Anh Thiết cho biết: Anh đã đi khắp các tỉnh miền Tây tìm xơ dừa để trồng, nhưng xơ dừa dễ bị nhiễm khuẩn và độ mịn cao sẽ khó thoát nước, dẫn đến cây mai dễ bị úng nước. Sau thời gian nghiên cứu, anh đã về tận Tiền Giang, Bến Tre, Sóc Trăng đặt hàng mua rễ cây dừa đã mục nát để làm giá thể trồng mai.
Chỉ tay vào những bao rễ dừa mục, anh Thiết nói: “Rễ cây dừa chết đã khô, mục, mua về để một thời gian rồi xay ra cho dễ trộn giá thể. Phần rễ bị mục sẽ trộn với vi sinh, đất và một số hỗn hợp khác sẽ tại thành giá thể thích hợp cho cây mai”.
 |
| Rễ cây dừa chết là giá thể rất thích hợp với cây mai |
Khi chia sẻ về kỹ thuật ghép cành gốc hoặc cành dưới sao cho to hơn các cành phía trên, anh không giấu giếm: “Để tạo cành gốc hay cành phía dưới lớn hơn cành phía trên, cần nuôi cành cần ghép chờ cho khi bằng hoặc lớn hơn cành phía trên rồi mới ghép qua vị trí cần ghép”.
Nắm bắt được thị hiếu của khách hàng, anh Thiết liên kết các ngành chức năng nghiên cứu, trồng thử nghiệm mai giâm cành và lai tạo hữu tính tạo nhiều giống mai đẹp hơn. Ngoài giống siêu bông thiết mai đang được thị trường ưa chuộng, anh Thiết đã thử nghiệm và lai tạo thành công giống mai hoa trắng hay còn gọi là bạch mai. Anh Thiết cho biết, hoa mai trắng nở ra thông thường sẽ có 12 cánh hoa màu trắng, mọc ở nách lá.
Dù không chuyên trong lĩnh vực truyền thông, nhưng anh Thiết cũng đã tạo cho mình một kênh riêng trên You Tube với hơn 5.000 lượt đăng ký, các Video anh đăng tải đều thu hút hàng ngàn lượt tương tác. Qua đó, anh đã giới thiệu được vườn mai, kỹ thuật chăm sóc đến với đông đảo khách hàng và đối tác và chia sẻ trên các nên tảng ZALO, FACBOOK, TIKTOK.
|
Cái tâm và cái tầm của người nghệ nhân
Đối với anh, nghề mai không chỉ là kế sinh nhai mà còn là niềm tự hào về giá trị văn hóa truyền thống mỗi khi tết đến xuân về mọi nhà đều chưng mai tết. Và càng thành công với giống Siêu bông Thiết mai, anh Thiết càng thấu hiểu lo lắng của người mua mai “khi mua, chậu mai vàng rực rỡ; khi hoa tàn, mai cũng đi theo”. Để đảm bảo chất lượng cây mai khi bán cho khách hàng, anh chăm sóc đều các thời kỳ sinh trưởng của cây và các mùa, chứ không chỉ chăm và bón thúc cho ra hoa cận Tết. Anh còn hướng dẫn kỹ lưỡng cách chăm sóc, phục hồi mai sau khi ra hoa... Trên các cây mai đều có mã QR để khách hàng tham khảo quy trình chăm sóc.
Anh Thiết chia sẻ về triết lý kinh doanh của mình: “Việc tìm khách hàng tiềm năng không khó, nhưng giữ chân được khách hàng cũ mới là khó. Đó là yếu tố quyết định thành công của nhà vườn”. Do vậy, trong các dịp Tết, lễ khách hàng đến vườn mai của anh để mua hoặc thuê mai vàng để chơi, anh đều hướng dẫn rất cụ thể cách tưới, cách điều tiết ánh sáng trong ngày. Thậm chí với những nhà hoặc công sở ở gần anh thỉnh thoảng chạy đến xem cây mai và tư vấn cách chăm sóc.
 |
| Anh Trần Hữu Thiết với vai trò là Chi hội trưởng Chi hội Mai vàng tỉnh Tây Ninh thường xuyên trao đổi kỹ thuật cùng các đồng nghiệp trong Chi hội mai vàng tỉnh. |
Với kinh nghiệm trong sản xuất mai vàng, sự tận tâm trong phục vụ khách hàng và sẻ chia trong đồng nghiệp, hội viên, nghệ nhân Trần Hữu Thiết được Hội Sinh vật cảnh tỉnh Long An (cũ) công nhận Nghệ nhân sinh vật cảnh cấp tỉnh; được UBND tỉnh Tây Ninh trao Bằng khen tại Hội thi sáng tạo khoa học - kỹ thuật cấp tỉnh. Anh còn được bầu vào Ban Thường vụ Hội Sinh vật cảnh tỉnh Tây Ninh khóa I, nhiệm kỳ 2026 – 20231. Hiện anh là Chi hội trưởng Chi hội Mai vàng tỉnh.
 |
| Năm 2024, anh Trần Hữu Thiết được Hội Sinh vật cảnh tỉnh Long An (cũ) công nhận là Nghệ nhân sinh vật cảnh cấp tỉnh. |
