Bắc Ninh nâng tầm hai sản phẩm OCOP đặc hữu: Sâm Núi Dành và nấm lim xanh

Trong định hướng phát triển nông nghiệp theo chiều sâu, ứng dụng khoa học công nghệ và khai thác lợi thế vùng miền, Bắc Ninh đang tập trung nguồn lực phát triển nhóm cây dược liệu giá trị cao. Trong đó, sâm nam Núi Dành và nấm lim xanh được kỳ vọng trở thành những sản phẩm OCOP chủ lực của địa phương.

Từ lợi thế bản địa đến sản phẩm hàng hóa

Cây sâm núi Dành "sâm tiến vua" sản phẩm đặc hữu của Bắc Ninh. Ảnh: Fanpage HTX Đức Hạnh

Bắc Ninh sở hữu điều kiện tự nhiên đa dạng với khoảng 20.400 ha rừng tự nhiên, trong đó hơn 13.700 ha có cây dược liệu phân bố. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh phát triển kinh tế dưới tán rừng theo hướng bền vững. Đặc biệt, sâm nam Núi Dành nổi lên như một nguồn gen quý bản địa, mang giá trị cao về mặt dược liệu, kinh tế lẫn văn hóa địa phương.

Sự quan tâm của lãnh đạo tỉnh đối với loại dược liệu này được thể hiện rõ qua các hoạt động khảo sát và chỉ đạo thực địa. Cuối năm 2025, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hồng Thái đã trực tiếp kiểm tra mô hình sản xuất của Hợp tác xã (HTX) Sâm Núi Dành Đức Hạnh (xã Phúc Hòa), đồng thời yêu cầu nghiên cứu xây dựng Đề án phát triển cây sâm Núi Dành ở quy mô cấp tỉnh.

Ứng dụng khoa học công nghệ vào chuỗi giá trị

Thay vì canh tác theo kinh nghiệm truyền thống, Bắc Ninh xác định đưa khoa học công nghệ vào toàn bộ chuỗi sản xuất. Năm 2026, tỉnh đã phê duyệt nhiệm vụ KH&CN cấp tỉnh: “Nghiên cứu phát triển Sâm nam núi Dành hữu cơ ứng dụng công nghệ số”, do Viện Khoa học Nông nghiệp Tây Bắc chủ trì phối hợp với HTX Sâm Núi Dành Đức Hạnh thực hiện.

Chương trình tập trung xây dựng quy trình chuẩn hữu cơ, chế biến sâu, ứng dụng công nghệ số trong quản lý và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Hiện xã Phúc Hòa có khoảng 67,5 ha sâm. Sự ra đời của HTX Dược liệu sinh thái Bắc Ninh vào tháng 7/2026 tiếp tục thúc đẩy liên kết sản xuất theo chuẩn VietGAP, hữu cơ, giúp chuẩn hóa các sản phẩm chế biến như sâm tươi, trà sâm, sâm ngâm mật ong, rượu sâm...

Nấm lim xanh mở ra không gian kinh tế tuần hoàn

Cùng với sâm Núi Dành, nấm lim xanh là sản phẩm dược liệu tiềm năng được định hướng phát triển theo mô hình nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế tuần hoàn. Nhờ ưu điểm nuôi trồng trong nhà kính kiểm soát được nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng, nấm lim xanh giúp tối ưu hóa giá trị sản xuất trên diện tích nhỏ.

Khách tham quan vườn trồng nấm lim xanh ở HTX Nguyên Dương Tiên Lục Bắc Ninh.

Tỉnh Bắc Ninh đã đưa nhiệm vụ nghiên cứu xây dựng mô hình kinh tế tuần hoàn (kết hợp lúa, khoai tây và nấm) vào danh mục nhiệm vụ KH&CN cấp tỉnh năm 2026, tạo tiền đề để người dân chủ động nguồn giống, quy trình kỹ thuật và nâng cao chất lượng nấm dược liệu.

Phát triển bền vững, không chạy theo phong trào

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Bắc Ninh, định hướng nông nghiệp giai đoạn 2026–2030 của tỉnh xoay quanh các trụ cột: an toàn, công nghệ cao, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Do đó, việc phát triển sâm Núi Dành và nấm lim xanh không chỉ dừng lại ở mở rộng diện tích, mà phải giải quyết đồng bộ các khâu từ giống, tiêu chuẩn chất lượng, chế biến sâu đến truyền thông minh bạch dựa trên cơ sở khoa học. Sự kết hợp giữa vùng nguyên liệu chuẩn hóa, công nghệ chế biến và du lịch trải nghiệm sẽ là động lực giúp các sản phẩm OCOP đặc hữu của Bắc Ninh vươn xa trên thị trường.