Culi: Loài thú có nọc độc hiếm gặp ở rừng Việt Nam

Thế nhưng, ít ai biết rằng đây lại là một trong số rất ít loài thú có vú trên thế giới sở hữu nọc độc, và vết cắn của chúng có thể khiến nạn nhân rơi vào sốc phản vệ, thậm chí đe dọa tính mạng.

Suýt mất mạng chỉ sau một vết cắn

Mới đây, anh N.V.M. (39 tuổi, Hà Giang) được đưa vào Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Giang trong tình trạng nguy kịch sau khi bị culi cắn.

Khi nhập viện, bệnh nhân lơ mơ, kích thích, huyết áp tụt không đo được, tím tái môi và đầu chi, da nổi vằn toàn thân. Đặc biệt, tình trạng co thắt thanh quản nghiêm trọng khiến độ bão hòa oxy trong máu chỉ còn 40-50%.

Các bác sĩ xác định bệnh nhân bị sốc phản vệ độ IV – mức độ nặng nhất, có nguy cơ tử vong rất cao. Người bệnh lập tức được thở máy, sử dụng thuốc vận mạch và điều trị hồi sức tích cực. Sau ba ngày điều trị, bệnh nhân mới qua cơn nguy kịch và hồi phục hoàn toàn.

Đây không phải trường hợp hiếm gặp.

Trước đó, một nam bệnh nhân 31 tuổi ở Lạng Sơn cũng nhập viện trong tình trạng phản vệ và ngộ độc sau khi bị một con vật lông vàng, mắt to cắn khi đi rừng. Chỉ vài phút sau vết cắn, người này xuất hiện hàng loạt triệu chứng như tê bì, run rẩy, khó thở, đau bụng, tức ngực và tím tái đầu ngón tay chân.

Culi cắn vào đầu ngón tay. Ảnh: BVCC.

Một phụ nữ 45 tuổi tại Hà Nội cũng phải cấp cứu vì nhiễm độc sau khi bị culi cắn vào tay khi bắt lại con vật vừa thoát khỏi lồng nuôi.

Sự thật đáng sợ phía sau vẻ ngoài dễ thương

Theo các chuyên gia, culi thuộc giống Nycticebus, họ Culi (Lorisidae), bộ Linh trưởng. Hiện loài này nằm trong danh sách động vật nguy cấp và được ghi nhận trong Sách Đỏ Việt Nam.

Điều đặc biệt là culi sở hữu tuyến tiết nọc nằm ở mặt trong khuỷu hai chân trước. Khi cảm thấy bị đe dọa, chúng sẽ liếm chất tiết từ tuyến này rồi hòa trộn với nước bọt trước khi cắn đối phương. Nọc độc theo đó được truyền trực tiếp qua vết cắn.

Culi nhỏ có kích thước khá khiêm tốn, chiều dài cơ thể chỉ khoảng 20-25cm và nặng từ 300-500g. Ảnh: Livejournal.

Các nhà khoa học còn phát hiện những mảng màu trên khuôn mặt culi có hình dạng tương tự vùng cổ và đầu của rắn hổ mang. Đây được xem là một cơ chế ngụy trang tiến hóa giúp loài vật này tự vệ trước kẻ săn mồi.

Mặc dù có kích thước khá nhỏ, chỉ dài khoảng 20-25cm và nặng từ 300-500 gram, nhưng culi lại sở hữu khả năng gây độc đáng kinh ngạc.

Vết cắn có thể gây phản vệ và tử vong

Theo các bác sĩ chuyên ngành chống độc, hiện vẫn còn rất ít nghiên cứu về thành phần nọc độc của culi.

Tuy nhiên, các trường hợp ghi nhận cho thấy người bị cắn có thể gặp các triệu chứng như:

* Đau buốt dữ dội tại vết cắn.

* Tê bì chân tay, rối loạn cảm giác.

* Buồn nôn, đau đầu, run rẩy.

* Mệt mỏi, khó chịu toàn thân.

* Rối loạn đông máu.

* Hoại tử hoặc nhiễm trùng tại chỗ.

Đặc biệt nguy hiểm là nguy cơ dị ứng nặng và sốc phản vệ. Nếu không được cấp cứu kịp thời, nạn nhân có thể tử vong chỉ trong thời gian ngắn.

Không nên nuôi làm thú cưng

Các chuyên gia cảnh báo xu hướng nuôi động vật hoang dã làm thú cưng hoặc tiếp xúc gần để chụp ảnh, giải trí tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe. Ngoài nguy cơ ngộ độc, động vật hoang dã còn có thể mang theo các mầm bệnh truyền từ động vật sang người.

Người dân được khuyến cáo không bắt giữ, nuôi nhốt hoặc tiếp xúc gần với culi. Khi gặp loài vật này trong tự nhiên, nên giữ khoảng cách an toàn và tránh mọi hành động kích động.

Nếu không may bị culi cắn, cần nhanh chóng rửa sạch vết thương bằng xà phòng và nước sạch, sát trùng bằng dung dịch y tế, tuyệt đối không nặn hay hút vết thương. Sau đó phải đến cơ sở y tế gần nhất để được theo dõi và xử trí kịp thời.

Một con vật nhỏ bé với đôi mắt ngây thơ có thể khiến nhiều người mất cảnh giác. Nhưng thực tế, culi là loài thú có nọc độc hiếm hoi tại Việt Nam và hoàn toàn có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng nếu bị cắn.