Hà Tĩnh: Biến sợi đồng thành “bonsai” nghệ thuật độc đáo

Những “cây bonsai” bằng đồng được tạo tác đầy đủ thân, cành, tán, rễ… sống động như thật. Nghệ thuật bonsai từ dây đồng không chỉ là thú chơi thủ công tinh xảo mà còn là cách thổi hồn vào kim loại, biến chất liệu công nghiệp thành những tác phẩm mang đậm dấu ấn cá nhân.

Gian hàng cây bonsai làm từ dây đồng của anh Tuấn được trưng bày hòa vào cây cảnh thật tại nhà văn hoá Xuân Diệu (xã Can Lộc) thu hút đông đảo người dân địa phương đến tham quan. Ảnh: Xuân Bắc

Từ giải trí đến tình yêu bonsai nghệ thuật

Cơ duyên đến với nghề của anh Tuấn bắt nguồn từ những giờ phút rảnh rỗi khi làm thợ điện tại nước bạn Lào nhiều năm trước. Tận dụng những đoạn dây đồng thừa sau thi công, anh bắt đầu uốn nắn thành các hình thù đơn giản như hoa lá, con vật để giải trí.

“Lúc đầu chỉ làm cho vui tay, nhưng càng làm càng thấy thú vị. Tôi lên mạng tìm hiểu thêm, học cách tạo dáng bonsai sao cho giống cây thật. Từ những sản phẩm còn thô sơ ban đầu, tôi dần nâng cao kỹ thuật, tạo nên những cây bonsai dây đồng có dáng thế, tán cây, cành nhánh, hoa lá sinh động không kém bonsai thật”, anh Tuấn chia sẻ.

Theo tìm hiểu, nghệ thuật bonsai dây đồng – còn gọi là bonsai handmade – đã xuất hiện từ lâu ở Nhật Bản, Trung Quốc, sau đó lan sang Hàn Quốc. Tại Việt Nam, loại hình này còn khá mới, đặc biệt ở khu vực Bắc Trung Bộ gần như chưa có nhiều người theo đuổi bài bản.

Mỗi sản phẩm đều được anh thực hiện hoàn toàn thủ công qua nhiều công đoạn: lên ý tưởng, dựng khung, tạo dáng chi tiết, xử lý màu và hoàn thiện tiểu cảnh. Với các dáng thế truyền thống như trực, hoành, huyền, xiên, long thăng, mẫu tử…, anh đều có thể tái hiện bằng dây đồng với độ tinh xảo cao.

Theo anh Tuấn, điểm khó nhất không nằm ở kỹ thuật đi dây hay phối màu, mà ở tư duy tạo hình: làm sao để tác phẩm không bị khô cứng mà vẫn giữ được “hồn cây”, sự tự nhiên và tỷ lệ hài hòa giữa gốc, thân, cành và tán.

Sự kết hợp giữa dây đồng dẻo dai với đá trang trí, tiểu cảnh và hệ thống đèn LED phản chiếu giúp tác phẩm thêm phần sinh động, vừa giàu tính nghệ thuật, vừa gợi cảm xúc gần gũi với thiên nhiên.

Năm nay, anh Tuấn đưa ra thị trường gần 200 cây bonsai dây đồng do chính tay mình chế tác. Ảnh: Xuân Bắc

Biến sợi đồng nhỏ thành thu nhập tiền triệu

Gian hàng cây bonsai làm từ dây đồng của anh Tuấn được trưng bày hòa vào cây cảnh thật tại nhà văn hoá Xuân Diệu (xã Can Lộc) thu hút đông đảo người dân địa phương đến tham quan, chiêm ngưỡng và mua sắm trong những ngày qua.

Năm nay, anh Tuấn đưa ra thị trường gần 200 cây bonsai dây đồng do chính tay mình chế tác. Các sản phẩm được tạo hình theo nhiều loại cây quen thuộc như tùng, đa, sanh…, chia thành nhiều phân khúc phù hợp với nhu cầu đa dạng của khách hàng.

Với các dáng thế truyền thống như trực, hoành, huyền, xiên, long thăng, mẫu tử…, anh đều có thể tái hiện bằng dây đồng với độ tinh xảo cao. Ảnh: Xuân Bắc

Cây mini có giá từ 500 nghìn đồng. Loại cỡ vừa, dáng đơn giản, cao khoảng 30–40 cm có giá từ 1–3 triệu đồng. Những cây “vip” với họa tiết cầu kỳ, nhiều búp, nhiều cành, cao từ 50–70 cm được bán với giá 4–6 triệu đồng.

Khách hàng của anh chủ yếu là doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân đặt làm quà tặng hoặc trưng bày. Mỗi đơn hàng thường gắn với một chủ đề riêng như: Cây tài lộc, tam long quần thụ, mẫu tử sum vầy, hương xưa, cổ mộc – tân sinh… Không ít đơn vị còn yêu cầu dựng cảnh theo phong thủy, biểu tượng thương hiệu hoặc mang cảm hứng văn hóa truyền thống.

Các sản phẩm được tạo hình theo nhiều loại cây quen thuộc như tùng, đa, sanh…Ảnh: Xuân Bắc

Điểm khiến bonsai dây đồng được ưa chuộng là độ bền theo thời gian. Không cần tưới nước, không lo rụng lá hay sâu bệnh, những “cây cảnh” này có thể trưng bày nhiều năm mà vẫn giữ nguyên hình dáng, màu sắc. Vì vậy, nhiều người ví đây là dòng cây cảnh “bất tử”, đặc biệt phù hợp để trưng bày trong dịp Tết.

Mỗi sản phẩm đều đòi hỏi sự kiên nhẫn và tỉ mỉ cao độ. Thời gian hoàn thành tùy kích thước, trung bình từ 2–7 ngày. Riêng với các mẫu mai, đào có hàng trăm bông hoa, mỗi giờ người thợ chỉ có thể quấn khoảng 10 bông. Tất cả đều làm thủ công, không sử dụng khuôn mẫu sẵn.

Những tác phẩm bonsai có hoa được anh tuấn tạo tác 2 đến 7 ngày. Ảnh: Xuân Bắc

Anh Tuấn cho biết, chỉ sau hai ngày mở bán, gian hàng của anh đã tiêu thụ được 20 cây bonsai dây đồng. Mỗi ngày có hàng chục lượt khách đến tham quan, tìm hiểu và đặt mua. Trước nhu cầu ngày càng tăng, anh đang tìm kiếm thợ cơ khí để nghiên cứu chế tạo máy hỗ trợ một số công đoạn, nhằm giảm bớt sức lao động và nâng cao năng suất.

Những chậu bonsai không cần tưới, không cần chăm sóc nhưng vẫn mang “hơi thở” của thời gian – cũng như hành trình bền bỉ mà anh Nguyễn Duy Tuấn đang âm thầm gieo trồng trên mảnh đất Hà Tĩnh.