Khi vườn nhà trở thành không gian nghệ thuật – Thông điệp từ một người con đất Huế

Thừa Thiên Huế, nơi từng là thủ phủ của xứ Đàng Trong, Kinh đô của đất nước dưới thời Quang Trung – Nguyễn Huệ và triều Nguyễn, không chỉ lưu giữ được vẻ cổ kính và trầm mặc của kiến trúc cung đình mà còn kết tinh trong từng dòng sông, ngọn núi, cành cây, viên đá những giá trị văn hóa vượt thời gian. Miền đất địa linh nhân kiệt này là cái nôi của hơn 700 năm lịch sử văn hóa, nơi kết nối sâu sắc giữa thiên nhiên và con người, giữa truyền thống và sáng tạo. Nơi ấy, văn hóa Huế không chỉ là biểu tượng của tri thức mà còn là tinh thần, là cốt cách và phẩm giá. Những thành tựu như bảy di sản được UNESCO công nhận, gần một nghìn di tích lịch sử – văn hóa, hàng trăm lễ hội và các làng nghề thủ công truyền thống như tranh làng Sình, hoa giấy Thanh Tiên, gốm Phước Tích... là minh chứng sống động cho một nền văn hóa vừa phong phú, vừa sâu sắc.

Kiến trúc sư trẻ Nguyễn Lê Hữu Duy – đã tìm thấy con đường riêng cho mình: tái hiện không gian vườn Huế qua lăng kính hiện đại, trong các thiết kế tiểu cảnh non bộ, sân vườn cảnh quan mà anh theo đuổi và cống hiến hơn 15 năm qua.

Huế không chỉ là nơi của đền đài, lăng tẩm, mà còn là xứ sở của những khu vườn mang tính nghệ thuật và nhân văn. Trong hệ sinh thái đồng bằng của vùng đất này, con người đã biết hòa mình cùng thiên nhiên để tạo nên một mô hình sống độc đáo: vườn hóa cả đô thị. Những khu vườn không chỉ đơn thuần là nơi trồng cây, mà còn là không gian để chiêm nghiệm, để tĩnh tâm, và để thể hiện cái tôi nghệ sĩ, cái hồn Huế trong từng bố cục và phong cách. Các lâm viên nổi tiếng như Thiên An, Bạch Mã hay những khu vườn trong Đại Nội không đơn thuần chỉ là cảnh quan, mà là biểu tượng sống động của triết lý hòa hợp giữa con người và thiên nhiên.

Chính trong bối cảnh ấy, một người con xứ Huế – kiến trúc sư trẻ (KTS) Nguyễn Lê Hữu Duy – đã tìm thấy con đường riêng cho mình: tái hiện không gian vườn Huế qua lăng kính hiện đại, trong các thiết kế tiểu cảnh non bộ, sân vườn cảnh quan mà anh theo đuổi và cống hiến hơn 15 năm qua.

Sinh năm 1993, trong một gia đình không có truyền thống làm nghệ thuật, nhưng với tình yêu thiên nhiên và sự nhạy cảm đặc biệt với hình khối và không gian, anh đã bén duyên với bộ môn sinh vật cảnh từ năm 2010. Từ những ngày đầu loay hoay với những viên đá, gốc cây và bể nước nhỏ, KTS Nguyễn Lê Hữu Duy từng bước học hỏi, nghiên cứu và dồn tâm huyết vào việc chế tác hơn 100 tác phẩm non bộ, trong đó có hơn 30 tác phẩm đã tham gia và đoạt nhiều giải cao trong các sự kiện triển lãm, hội thi lớn nhỏ tại Huế và các tỉnh thành lân cận.

KTS Nguyễn Lê Hữu Duy – đã tìm thấy con đường riêng cho mình: tái hiện không gian vườn Huế qua lăng kính hiện đại, trong các thiết kế tiểu cảnh non bộ, sân vườn cảnh quan mà anh theo đuổi và cống hiến hơn 15 năm qua.

Không đơn thuần là một nghệ nhân, anh là người đưa nghệ thuật cảnh quan vào đời sống theo một cách tinh tế và hiện đại. Tiểu cảnh non bộ của KTS Nguyễn Lê Hữu Duy không phải là sự lặp lại của những mô-típ cũ, mà là sự tổng hòa của triết lý phương Đông, cảm hứng từ thiên nhiên Huế, và tư duy tạo hình của người làm kiến trúc. Từng viên đá được anh lựa chọn kỹ lưỡng, từng dáng cây được uốn nắn mềm mại, từng dòng nước chảy đều được cân nhắc để không gian vừa có sự tĩnh lặng, lại vừa đầy sinh khí. Những bố cục anh tạo nên luôn gợi mở sự đối thoại giữa người và thiên nhiên, giữa cái đẹp hữu hình và chiều sâu vô hình của cảm xúc.

Chính công việc hiện tại ở Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã giúp anh có điều kiện tiếp cận với những khu vườn cung đình, những cảnh quan cổ kính, từ đó chiêm nghiệm và thấm nhuần sâu sắc giá trị cảnh quan của người xưa. Những yếu tố như thế đất, thế nước, hướng gió, màu sắc và vật liệu trong các khu vườn xưa đều được anh học hỏi và chọn lọc để đưa vào các công trình đương đại, sao cho vừa giữ được hồn cốt văn hóa Huế, vừa đáp ứng yêu cầu thẩm mỹ và công năng của đời sống hiện đại. Sự kết hợp này tạo nên một ngôn ngữ thiết kế riêng, mang dấu ấn cá nhân đậm nét của anh – một người trẻ, năng động, nhưng thấm đẫm tinh thần truyền thống và văn hóa bản địa.

Không dừng lại ở việc chế tác non bộ, KTS Nguyễn Lê Hữu Duy đã mở rộng lĩnh vực hoạt động sang thiết kế và thi công sân vườn cảnh quan tại thành phố Huế. Đơn vị do anh sáng lập hướng đến việc mang thiên nhiên vào từng không gian sống, từ nhà ở tư nhân đến quán cà phê, không gian công cộng hay khu nghỉ dưỡng. Mỗi công trình được anh và cộng sự thực hiện đều là một câu chuyện kể bằng vật liệu sống: đá, cây, nước, ánh sáng. Đó là hành trình kiến tạo những nơi chốn an yên, nơi con người có thể trở về với bản thân sau những bộn bề của cuộc sống hiện đại.

Từ những tác phẩm non bộ đạt giải thưởng, đến các khu vườn mang triết lý sống xanh, đến những công trình sân vườn đậm chất Huế, tất cả đều là hành trình không mỏi mệt của một người con xứ Huế trong việc gìn giữ, kế thừa và phát huy những giá trị văn hóa bản địa theo cách riêng của mình.

Hơn thế nữa, với tư duy của một người làm nghề gắn bó với di sản, anh luôn đặt yếu tố văn hóa làm trung tâm trong mỗi thiết kế. Những khu vườn do anh thực hiện không chỉ làm đẹp cho không gian, mà còn là nơi lưu giữ ký ức, là lời tri ân đối với mảnh đất cố đô và là cách để truyền cảm hứng cho cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ. Anh tin rằng, tình yêu thiên nhiên, văn hóa và cái đẹp là điều có thể gieo mầm, lan tỏa nếu có những người thực sự tâm huyết và đi bền bỉ với con đường mình chọn.

Chia sẻ với Tạp chí Việt Nam hương sắc, KTS Nguyễn Lê Hữu Duy bày tỏ mong muốn đưa sinh vật cảnh đến gần hơn với mọi tầng lớp trong xã hội. Theo anh, bộ môn này không chỉ là thú chơi của người yêu cây, mà còn là phương tiện để giáo dục thẩm mỹ, để gắn kết con người với thiên nhiên, để con người sống chậm lại, nhìn sâu hơn và cảm nhận cuộc sống một cách tinh tế hơn. Đó là lý do anh dành nhiều tâm huyết cho việc chia sẻ, hướng dẫn và kết nối cộng đồng yêu thích sinh vật cảnh, đặc biệt là những bạn trẻ đam mê thiết kế, nghệ thuật và thiên nhiên.

Từ những tác phẩm non bộ đạt giải thưởng, đến các khu vườn mang triết lý sống xanh, đến những công trình sân vườn đậm chất Huế, tất cả đều là hành trình không mỏi mệt của một người con xứ Huế trong việc gìn giữ, kế thừa và phát huy những giá trị văn hóa bản địa theo cách riêng của mình. Ở đó, vườn không chỉ là nơi trồng cây mà là không gian sống, là tác phẩm nghệ thuật, là phương tiện đối thoại giữa quá khứ và hiện tại, giữa con người với thiên nhiên, giữa cái đẹp truyền thống và nhu cầu hiện đại.

Khi nhìn lại những gì đã làm được, điều khiến KTS Nguyễn Lê Hữu Duy cảm thấy tự hào không chỉ là số lượng công trình hay giải thưởng, mà là khả năng chạm đến trái tim người khác thông qua từng không gian mà anh kiến tạo. Với anh, mỗi khu vườn là một cuộc trò chuyện thầm lặng với mảnh đất mẹ, là cách để anh bày tỏ lòng tri ân đối với Huế – nơi đã nuôi dưỡng tâm hồn anh bằng di sản, bằng thơ mộng, bằng sự tĩnh lặng và sâu sắc.

Hành trình của KTS Nguyễn Lê Hữu Duy là một minh chứng cho việc nghệ thuật không nằm ngoài cuộc sống, mà hiện diện trong chính những điều gần gũi nhất: một góc vườn nhỏ, một dòng nước chảy, một gốc cây uốn lượn theo năm tháng. Từ những chất liệu thô mộc của thiên nhiên, anh đã dựng xây nên không gian sống đậm chất thi ca, chuyển hóa những khoảng trống vật lý thành nơi nuôi dưỡng tâm hồn. Và chính từ những góc vườn ấy, một thế hệ người trẻ Huế đang được truyền cảm hứng để yêu thiên nhiên hơn, để sống hài hòa hơn, để tiếp tục giữ gìn những giá trị văn hóa của quê hương mình.

Trong nhịp sống ngày càng hiện đại hóa và đô thị hóa, thông điệp từ những khu vườn mà anh gửi gắm cũng chính là lời nhắn nhủ giản dị mà sâu sắc: hãy dành một phần tâm trí cho thiên nhiên, cho cái đẹp, cho sự tĩnh tại. Hãy để vườn nhà không chỉ là nơi ở, mà là nơi sống – nơi cảm – nơi thở – nơi nghệ thuật được gieo mầm, lớn lên và lan tỏa, giống như chính cách mà KTS Nguyễn Lê Hữu Duy đã và đang làm, bằng tất cả niềm đam mê và tình yêu với mảnh đất cố đô.

Dưới đây là một số tác phẩm của KTS Nguyễn Lê Hữu Duy.