Quy trình kỹ thuật này được xây dựng từ kết quả nghiên cứu thực tiễn của đề tài cấp Bộ về hoàn thiện kỹ thuật rải vụ thu hoạch đối với các cây ăn quả chủ lực ở Nam Bộ. Quy trình tập trung vào việc chăm sóc cây sau thu hoạch, nuôi chồi, tạo mầm hoa, xiết nước bằng cách phủ bạt nylon, kích thích ra hoa và chăm sóc quả.
 |
Điều kiện và thời gian áp dụng
Quy trình phù hợp với vườn chôm chôm từ 5-25 năm tuổi. Cây trên 25 năm vẫn có thể xử lý nếu sinh trưởng tốt. Vườn cần có cây khỏe, ít sâu bệnh, nguồn nước tưới đầy đủ, thoát nước tốt, không bị nhiễm mặn hoặc phèn. Không sử dụng nguồn nước có độ mặn từ 1‰ trở lên để tưới.
Mật độ trồng phù hợp khoảng 100-277 cây/ha, với khoảng cách hàng và cây từ 6-10 m.
Tại ĐBSCL, thời gian xử lý ra hoa từ tháng 4 đến tháng 9, dự kiến thu hoạch từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau. Ở Đông Nam Bộ, thời gian xử lý từ tháng 9 đến tháng 10, thu hoạch khoảng tháng 3-4 năm sau.
Tỉa cành, bón phân và nuôi chồi
Sau thu hoạch, nhà vườn cần tiến hành tỉa cành, tạo tán. Cắt bỏ cành sâu bệnh nặng, cành vượt, cành mọc quá dày trong tán, cành thấp cách mặt đất dưới 70 cm và những cành giao tán. Với cành lớn có đường kính từ 3 cm trở lên, nên cắt vát 30-40 độ để hạn chế đọng nước.
Sau khi tỉa cành 1-3 ngày, nếu đất chua có thể bón 1-5 kg vôi CaCO3/cây, đưa pH đất về khoảng 5,5-6,5.
Tiếp đó, cây được nuôi 3 đợt chồi (cơi đọt). Ở cơi đọt đầu tiên, bón phân hữu cơ và phân vô cơ sau khi bón vôi khoảng 15-20 ngày. Sau đó 5-7 ngày, phun phân bón lá có hàm lượng đạm cao, với tỷ lệ N:P2O5:K2O khoảng 3:1:1. Có thể phun lại sau 7-10 ngày nếu cần.
Ở cơi đọt thứ hai và thứ ba, khi lá chuyển màu xanh đậm hoặc xanh nhạt, tiếp tục sử dụng phân bón lá tương tự, mỗi lần cách nhau khoảng 7-10 ngày.
Trong giai đoạn này cần đặc biệt chú ý bảo vệ chồi non, lá non và tán cây, chủ động phòng trừ sâu ăn lá, bọ cánh cứng, rệp sáp, bệnh phấn trắng...
Tạo mầm hoa và "xiết nước"
Khi cơi đọt thứ ba xuất hiện khoảng 23-25 ngày và lá còn xanh nhạt, tiến hành bón phân vô cơ lần hai.
Khoảng 8-10 ngày sau, khi chồi lá chuyển xanh đậm, phun phân bón lá có hàm lượng lân cao, tỷ lệ N:P2O5:K2O khoảng 1:6:1 hoặc 1:5,5:1. Có thể phun lại sau 5-7 ngày.
Khi cơi đọt thứ ba đạt khoảng 35 ngày hoặc lá chuyển xanh đậm, bắt đầu xiết nước. Nhà vườn ngừng tưới, phủ bạt toàn bộ mặt líp để hạn chế nước mưa thấm xuống đất, đồng thời rút hết nước trong mương nhằm tạo khô hạn ở vùng rễ.
Thời gian phủ bạt khoảng 30-60 ngày.
Khi phát hoa nhú dài 5-10 cm, tiếp tục phun phân bón lá có hàm lượng lân cao để hỗ trợ quá trình phát triển hoa. Đồng thời, cần theo dõi và phòng trừ sâu ăn bông, bệnh phấn trắng và các đối tượng gây hại trên chùm hoa.
Kích thích chôm chôm ra hoa
Tùy điều kiện từng vùng mà kỹ thuật cấp nước sau giai đoạn xiết nước có sự khác nhau.
Tại ĐBSCL: Khi chồi hoa nhú khoảng 1 cm, đưa nước vào mương lần thứ nhất, giữ mực nước thấp hơn mặt líp khoảng 25-50 cm trong khoảng 2 giờ rồi rút hết. Khi phát hoa dài 3-5 cm, tiếp tục đưa nước vào mương lần hai với cách làm tương tự.
Khi khoảng 50-60% phát hoa đạt chiều dài 10-15 cm, dỡ bạt khỏi mặt líp, đưa nước vào mương và trở lại chế độ tưới bình thường.
Tại Đông Nam Bộ: Khi 50-60% phát hoa dài 10-15 cm, dỡ bạt và tưới đẫm khoảng 140-150 lít nước/cây. Sau 5-7 ngày, tưới định kỳ 2 ngày/lần cho đến khi hoa nở hoàn toàn, với lượng nước khoảng 100-120 lít/cây.
Trong thời gian hoa phát triển, cần bảo vệ chùm hoa, chủ động phòng trừ bọ trĩ, sâu ăn bông, bọ xít hại hoa, bệnh phấn trắng...
Chăm sóc cây sau đậu quả
Sau khi đậu quả, phân vô cơ đợt ba được chia thành 3 lần, thực hiện vào khoảng 15, 45 và 75 ngày sau đậu quả.
Đến tuần thứ 10 sau đậu quả, có thể phun bổ sung K2SO4 1,5% kết hợp MAP 0,75%. Với 100 lít nước, sử dụng 1,5 kg K2SO4 và 0,75 kg MAP. Có thể phun 1-2 lần, mỗi lần cách nhau 7 ngày, nhằm hỗ trợ nâng cao chất lượng quả và hạn chế hiện tượng cháy rìa lá.
Nhà vườn tiếp tục theo dõi sâu đục quả, rệp sáp, bệnh phấn trắng, thối quả, cháy lá và các đối tượng gây hại khác.
Lượng phân bón tham khảo
Đối với phân hữu cơ, sử dụng khoảng 20-30 kg phân hữu cơ hoai mục/cây/vụ, hoặc 4-5 kg phân hữu cơ vi sinh.
Với cây 5-8 năm tuổi, tổng lượng phân vô cơ khoảng:
* 570-720 g N;
* 780-1.000 g P2O5;
* 950-1.200 g K2O/cây/vụ.
Tương đương khoảng 1,24-1,56 kg urê, 4,73-6,07 kg super lân và 1,59-2 kg kali clorua/cây/vụ.
Đối với cây trên 8-25 năm tuổi, lượng phân khoảng:
* 780-900 g N;
* 1.100-1.250 g P2O5;
* 1.300-1.450 g K2O/cây/vụ.
Có thể thay thế bằng các loại phân NPK hỗn hợp với lượng dinh dưỡng tương đương.
Phân hữu cơ và phân vô cơ được rải đều dưới tán, cách gốc khoảng 1-1,5 m, sau đó xới nhẹ để trộn vào đất và tưới đẫm. Phần đất sau bón phân có thể được phủ bằng tàn dư thực vật để giữ ẩm.
Thu hoạch sau khoảng 100-110 ngày
Chôm chôm được thu hoạch khoảng 100-110 ngày sau khi đậu quả.
Việc áp dụng kỹ thuật xử lý ra hoa trái vụ không chỉ giúp nhà vườn điều chỉnh thời gian thu hoạch mà còn góp phần giảm áp lực tiêu thụ trong chính vụ, nâng cao giá trị sản phẩm và đáp ứng nhu cầu của thị trường nội địa cũng như xuất khẩu.
| Lưu ý: Các mức phân bón, lượng nước và thời gian xiết nước trên là quy trình kỹ thuật tham khảo theo điều kiện vùng sản xuất. Khi áp dụng thực tế, nhà vườn cần căn cứ tuổi cây, tình trạng sinh trưởng, đất đai, nguồn nước và thời tiết từng địa phương; việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cần tuân thủ đúng hướng dẫn trên nhãn và khuyến cáo của cơ quan chuyên môn. |
