 |
| Những mảng tường xi măng loang lổ gần chợ Đà Lạt biết "nở hoa" và kể câu chuyện về tình yêu cuộc sống |
Từ những nét vẽ "vô danh" đến ngôn ngữ của cái đẹp tại Việt Nam
Khởi nguồn từ chữ "graphein" trong tiếng Hy Lạp mang nghĩa là "viết", và sau đó là "graffito" trong tiếng La Tinh với nghĩa "hình vẽ trên tường", Graffiti từ lâu đã trở thành danh từ chung định danh cho những bức tranh hay ký tự cách điệu phóng khoáng trên các bức tường phố thị.
Nhiều năm trước, khi nhắc đến Graffiti, người ta thường nghĩ ngay đến văn hóa Hip-hop Mỹ với những dòng chữ uốn lượn hầm hố, đôi khi có phần nổi loạn trên các toa tàu điện ngầm New York. Khi vừa du nhập vào Việt Nam trong những năm đầu thập niên 2000, loại hình này từng đối mặt với không ít ánh nhìn hoài nghi, thậm chí bị đánh đồng với hành vi "vẽ bậy" làm mất mỹ quan chung.
 |
| Nhiều Nghệ sĩ trẻ đã chọn cách đối thoại với cộng đồng bằng một ngôn ngữ dịu dàng: ngôn ngữ của cỏ cây và hoa lá. |
Thế nhưng, nghệ thuật chân chính luôn sở hữu một năng lực tự chữa lành và chuyển mình kỳ diệu để hòa nhịp vào dòng chảy bản địa. Khoảng mười năm trở lại đây, lằn ranh định kiến ấy đã mờ dần. Từ các "bức tường hợp pháp" tại hẻm nhỏ Nam Kỳ Khởi Nghĩa (TP.HCM) cho đến những đường phố, không gian nghệ thuật tại Đà Lạt, một thế hệ nghệ sĩ trẻ văn minh đã ra đời. Họ không còn mải mê thể hiện cái tôi gai góc, mà chọn cách đối thoại với cộng đồng bằng một ngôn ngữ dịu dàng: ngôn ngữ của cỏ cây và hoa lá.
Khi mảng tường xi măng biết "tỏa hương"
Nhịp sống hiện đại luôn gắn liền với sự hội nhập. Graffiti giờ đây không còn là sân chơi khép kín của giới trẻ, mà đã trở thành một nét cọ thi vị điểm tô cho không gian sống. Nếu những bức tường rêu phong cũ kỹ mang nét đẹp hoài cổ, cần được nâng niu bảo tồn trong lòng những đô thị cổ kính, thì tại các khu phố trẻ trung, năng động, những mảng tường một màu đơn điệu lại rất cần được "thay áo mới".
 |
| Sự kết hợp tuyệt vời giữa nghệ thuật đường phố và thảm thực vật: Tranh tường được đặt giữa các chậu hoa (ô dù) cách điệu |
Sự kết hợp ăn ý giữa nghệ sĩ hội họa và tư duy xanh đã tạo nên những điều kỳ diệu, thay đổi hoàn toàn diện mạo của từng góc phố. Không khó để nhận ra xu hướng "xanh hóa" này trong thời gian gần đây. Thay vì những khối chữ phức tạp, đánh đố người nhìn, các họa sĩ đường phố đã đưa vào những nét cọ mềm mại, những dải màu chuyển động mượt mà để tái hiện sống động thế giới tự nhiên.
Dưới bàn tay khéo léo của các họa sĩ, một bức tường loang lổ vết thời gian bỗng chốc hóa thành kiến trúc Châu Âu hay chỉ là một khung cửa sổ. Đôi khi chỉ là một khóm ban trắng Tây Bắc đại ngàn, một nhành phượng vĩ đỏ rực gợi nhắc tuổi học trò, hay đơn giản là những chiếc lá trầu bà xanh mướt như mang cả khu vườn vào lòng phố thị. Những bức bích họa khổng lồ ấy đóng vai trò như những "khoảng thở" thanh lành giữa các khối bê tông san sát. Sắc hoa trên tường làm dịu đi cái nắng oi ả của ngày hè, và khéo léo làm mềm đi những áp lực toan tính trong cuộc sống mưu sinh của dòng người qua đường.
 |
| Cảnh vật trong tranh dường như "sống lại" khi dây thằn lằn leo bám tự nhiên lên bức tường xưa cũ |
Thổi hồn bản sắc và thông điệp văn minh
Điều làm nên cái hồn rất riêng của Graffiti Việt hôm nay chính là tính bản địa thuần khiết. Các nghệ sĩ không rập khuôn theo phong cách phương Tây mà khéo léo cài cắm những biểu tượng văn hóa dân gian thân thương như chiếc nón lá, tà áo dài bên cạnh những đóa hoa thuần Việt như hoa sen, hoa súng. Sự giao thoa ấy tạo nên một nét đẹp vừa hiện đại vừa gần gũi, dễ dàng chạm đến trái tim của bất kỳ ai, từ cụ già tập thể dục buổi sáng cho đến những bạn trẻ xúng xính váy áo chụp hình kỷ niệm.
Đặc biệt, xu hướng nghệ thuật vị nhân sinh này ngày càng nhận được sự đồng hành lớn từ cộng đồng. Từ các quán cà phê phong cách, các homestay nhỏ xinh cho đến những chiến dịch xanh của các tập đoàn lớn, tất cả đều hướng tới một không gian sống an toàn, lành mạnh với những chất liệu vẽ thân thiện với môi sinh.
 |
| Nghệ thuật đường phố: không chỉ rực rỡ ở sắc màu, mà còn thơm ngát ở ý thức và tình yêu dành cho không gian sống. |
Bản thân các nghệ sĩ đường phố cũng tự ý thức được sứ mệnh của mình. Họ cùng nhau lên án hành vi bôi bẩn lên các di tích lịch sử hay công trình công cộng. Thay vào đó, họ chọn cống hiến âm thầm, dùng chính những đóa hoa tô điểm cho phố phường để chứng minh giá trị đích thực của nghệ thuật.
Chặng đường hơn nửa thế kỷ toàn cầu và hơn 20 năm tại Việt Nam đã chứng minh sức sống bền bỉ của Graffiti. Giờ đây, khi ngắm nhìn những bức tường nở hoa giữa lòng phố thị, chúng ta có quyền tin tưởng vào một tương lai nơi nghệ thuật đường phố tiếp tục nở rộ - không chỉ rực rỡ ở sắc màu, mà còn thơm ngát ở ý thức và tình yêu dành cho không gian sống.
