 |
| Chẳng cần một giọt nước nào, đá sỏi vẫn có thể cất lời và vẽ nên cả một đại dương tĩnh lặng. |
Nỗi lòng của những gia chủ "ngại nước"
Có lẽ trước khi nhắc đến cụm từ “vườn khô Nhật Bản”, chúng ta cũng nên tìm hiểu trong tâm thức của số đông, nhắc đến hoa viên, sân vườn là nhắc đến sự ríu rít của cỏ cây và thanh âm sinh động của nước. Người ta chuộng tiếng nước chảy róc rách qua khe đá, tiếng cá quẫy đuôi nơi mặt hồ như một biểu tượng của sự sống sinh sôi.
Thế nhưng, cuộc sống vốn dĩ đa chiều, và xu hướng thưởng ngoạn cảnh quan cũng vậy. Có không ít gia chủ dù yêu mến sự bao la của biển cả, sông hồ, nhưng lại ngại ngần trước sự hiện diện của yếu tố nước ngay trong khuôn viên sống. Nỗi lo về việc vận hành hệ thống lọc, xử lý rêu mốc, muỗi vằn, hay đơn giản là sự bận rộn của nhịp sống hiện đại đã khiến dòng chảy tự nhiên ấy trở thành một bài toán nan giải.
Nếu bạn cũng là một người như thế nhưng lại khát khao một khoảng trời an yên, thì thế giới cảnh quan luôn có sẵn một câu trả lời đầy thi vị: Vườn khô Karesansui của Nhật Bản.
 |
| Những khối đá mồ côi, đá sỏi lớn được dựng lên để gợi hình núi non, hải đảo vững chãi. |
 |
Nghệ thuật ước lệ: Khi đá sỏi cất lời
Về nguyên tác, Karesansui (Khô Sơn Thủy) là đỉnh cao của nghệ thuật ước lệ trong vườn Thiền. Ở đó, người ta không dùng một giọt nước nào nhưng lại gợi lên cả một đại dương bao la.
Bản chất của khu vườn nằm ở sự phối xếp tài tình:
Những khối đá mồ côi, đá sỏi lớn: Được dựng lên để gợi hình núi non, hải đảo vững chãi.
Dải sỏi nhỏ hoặc cát trắng: Được cào thành những đường vân mềm mại, diễn tả sóng biển, ao hồ hay dòng chảy uốn lượn của sông suối.
Khu vườn sử dụng chất liệu đá nhiều đến mức, nhiều người gọi đây là "vườn đá" cũng chẳng sai. Điểm xuyết vào đó là những mảng phông nền bằng mành trúc, phên tre mộc mạc, vừa khéo léo giới hạn không gian, vừa làm tôn lên trọn vẹn nét duyên dáng, thâm trầm của tác phẩm.
 |
| Sỏi nhỏ hoặc cát trắng diễn tả sóng biển, ao hồ hay dòng chảy uốn lượn của sông suối. |
Cái tài của người tạo tác: Sức sống của vườn khô không nằm ở số lượng vật liệu, mà nằm ở nghệ thuật sắp đặt. Từng viên đá, hòn sỏi được chọn lựa khắt khe về hình dáng, sắc độ, rồi phối xếp tỉ mỉ sao cho giống như tự nhiên vốn sinh ra là vậy, giấu nhẹm đi bàn tay can thiệp của con người.
Khúc biến tấu đương đại cho nhà phố
Cái hay của "khúc biến tấu" ngày nay là sự cởi mở. Người ta không còn bê nguyên xi sự khắt khe, khắc kỷ của một khu vườn Thiền viện vào ngôi nhà hiện đại.
Biến tấu hiện đại cho phép khu vườn kết hợp với những khóm dương xỉ xanh mướt, một vài bụi tùng la hán kiêu hãnh của xứ nhiệt đới, hay những chiếc đèn đá ấm áp soi bóng dưới giếng trời, góc ban công chung cư. Nó giải phóng không gian, biến những "góc chết" chật hẹp dưới cầu thang hay khoảng sân sau nhỏ hẹp thành một tác phẩm nghệ thuật vị nhân sinh.
 |
| Đứng trước một khúc biến tấu của vườn khô, chúng ta khoan vội buông lời luận bình nếu chưa thấu hiểu thông điệp của nhà tạo tác. |
 |
| Nghệ nhân Kiyohiro Takahashi đến từ tỉnh Ehime (Nhật Bản) thiết kế & thi công vườn Nhật tại Hóc Môn (TP.HCM) |
Khoảng lặng xa xỉ giữa thế giới ồn ào
Tuy nhiên, giá trị sâu thẳm của vườn khô luôn nằm ở những ẩn ý chứa đựng bên trong. Nó mang một vẻ đẹp tôn nghiêm, trầm mặc và hướng nội. Có lẽ vì vậy, gu thưởng ngoạn này thường kén người, chỉ thực sự chạm đến một độ tuổi nhất định hay những đối tượng có chiều sâu tâm hồn – những người đã đi qua đủ thăng trầm để hiểu rằng đỉnh cao của âm thanh đôi khi lại là sự im lặng.
Đứng trước một khúc biến tấu của vườn khô, chúng ta khoan vội buông lời luận bình nếu chưa thấu hiểu thông điệp của nhà tạo tác. Mỗi gợn sỏi cào, mỗi thế đá đứng nằm đều là một câu chuyện, một lời mời gọi quay trở vào bên trong để đối thoại với chính mình. Giữa một thế giới quá đỗi ồn ào, một khoảng vườn khô tĩnh lặng chẳng phải là món quà xa xỉ và bình yên nhất mà bạn có thể tự dành tặng cho tổ ấm của mình sao?
