Khảm sành – Nghệ thuật từ những mảnh vỡ

Được biết nghệ thuật trang trí khảm sành sứ xuất hiện ở Huế từ thế kỷ XVII, xuất xứ trong dân gian từ thời nhà Lý (thế kỷ XI - XII) và du nhập vào nghệ thuật cung đình đã làm nên những công trình tuyệt mỹ từ những mảnh vỡ của đời thường.

Tiêu biểu cho sự hoàn mỹ và tinh xảo của khảm sành sứ ở đất cung đình Huế là các công trình kiến trúc nổi tiếng như lăng Khải Định (xây dựng năm 1920-1931), cung An Định, và một số lăng tẩm, đình chùa, miếu mạo hay từ đường gia tộc…

Ít tai ngờ rằng những mảnh vỡ bằng sành sứ, thủy tinh màu từ bát đĩa, ấm chén, độc bình, lư hương… lại là vật liệu chính để các nghệ nhân đắp nên phù điêu, hoa văn, câu đối… ở những công trình tôn nghiêm mang màu sắc văn hóa và tâm linh. Những mảnh vỡ từ gốm sứ, mảnh chai ấy được chọn lọc, cắt bẻ theo hình dáng để gắn khảm với những chất kết dính và phụ gia, tạo nên: Rồng bay phượng múa, Long chầu Nguyệt, Long tranh châu hay Mã Long (ngựa hóa rồng), Tứ linh (Long, Lân, Quy, Phụng)… tỉ mỉ đến từng chi tiết, và được thổi hồn lung linh kỳ ảo.

Trải qua bao biến cố của lịch sử, nghề khảm sành đã bị mai một dần theo thời gian. Tuy nhiên, hiện nay, khi mà đời sống tinh thần và vật chất ngày càng cao, người dân có điều kiện tham gia đóng góp xây dựng đình làng, từ đường… nhằm tri ân công đức tổ tiên nên nghề khảm sành đang được hồi sinh.

Ngày càng thu hút đông lớp trẻ theo học nghề khảm sành là một tín hiệu vui, góp phần bảo tồn và phát triển nghề thủ công truyền thống độc đáo của dân tộc. Việc phục chế, tôn tạo nhiều công trình hoang phế trở thành di sản quý giá không chỉ của quốc gia mà là cả nhân loại. Tuy nhiên, không phải ai cũng theo được nghề, bởi khảm sành đòi hỏi bạn phải có tính kiên trì, tỉ mỉ, giàu lòng yêu nghệ thuật và ít nhiều phải có năng khiếu bẩm sinh.