Nuôi “chim tiến vua” theo chuỗi, mở lối làm kinh tế bền vững ở Bắc Ninh

Từng gắn với những câu chuyện tiến vua trong sử sách, chim sâm cầm – loài chim quý hiếm tưởng chừng chỉ còn trong ký ức – nay đang dần được phục hồi tỉnh Bắc Ninh. Không chỉ dừng ở bảo tồn, việc nhân nuôi thành công loài chim hoang dã này còn tạo ra hướng phát triển kinh tế mới, mang lại nguồn thu lớn và sinh kế ổn định cho người dân địa phương.

Từ cơ duyên bất ngờ đến quyết định gắn bó

Tại xã Nghĩa Phương, tỉnh Bắc Ninh, một khu chăn nuôi được đầu tư bài bản với hệ thống chuồng trại quy củ đang vận hành đều đặn mỗi ngày. Đây là trang trại nuôi chim sâm cầm của Hợp tác xã Chim Sâm Cầm Việt Nam – mô hình được đánh giá là bước đi mới trong phát triển nông nghiệp hàng hóa, khi kết hợp chăn nuôi với quy trình khoa học và tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật về động vật hoang dã.

Ông Phạm Văn Hùng - Giám đốc HTX Chim Sâm Cầm Việt Nam. Ảnh: VOV.

Cơ duyên đến với sâm cầm của ông Phạm Văn Hùng – Giám đốc HTX – bắt đầu khá tình cờ. Một số hộ dân địa phương phát hiện chim sâm cầm làm tổ, đẻ trứng ven ao, bụi cỏ và mang trứng về ấp thử. Nhận thấy khả năng sinh sản và tiềm năng kinh tế của loài chim quý này, vốn đã có kinh nghiệm trong chăn nuôi gia cầm, ông Hùng bắt đầu thu mua trứng và chim non, đồng thời tự tìm hiểu sâu về tập tính sinh học, nhu cầu dinh dưỡng và khả năng thích nghi trong môi trường nuôi bán hoang dã.

“Khác với gà, vịt, sâm cầm thuộc nhóm động vật hoang dã nên người nuôi phải hiểu rất kỹ đặc tính của chúng và làm đúng quy định pháp luật”, ông Hùng chia sẻ.

Hoàn thiện mô hình, tạo giá trị kinh tế cao

Từ những thử nghiệm ban đầu, mô hình nuôi sâm cầm từng bước được hoàn thiện. Trên diện tích khoảng 17.000 m², trang trại hiện duy trì gần 10.000 con chim bố mẹ. Mỗi năm, HTX cung ứng ra thị trường khoảng 40.000 con giống và chim thương phẩm.

Theo ông Hùng, sâm cầm là loài thủy cầm, khả năng thích nghi tốt, ít dịch bệnh nếu tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật. Chim non sau khi nở có tỷ lệ sống cao, có thể tự ăn, thức ăn chủ yếu là cám gia cầm kết hợp với các loại rau xanh như lục bình, giá đỗ.

Thời gian nuôi ngắn, chỉ khoảng ba tháng đã có thể xuất bán, giúp người nuôi quay vòng vốn nhanh. Giá trị kinh tế của sâm cầm cũng khá cao: trứng có giá dao động từ 100.000 – 200.000 đồng/quả; chim trưởng thành bán ra thị trường gần 1 triệu đồng/con, thậm chí cao hơn khi nguồn cung khan hiếm. Chim giống thuần chủng được giao dịch với giá hơn 2 triệu đồng/cặp.

Nhờ đó, mô hình mang lại lợi nhuận bình quân trên 1 tỷ đồng mỗi năm, trong khi chỉ cần khoảng hai lao động thường xuyên để vận hành.

Làm đúng pháp lý, nuôi theo chuỗi

Do sâm cầm thuộc nhóm động vật hoang dã, việc chăn nuôi phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu pháp lý như chứng nhận nguồn gốc con giống, mã số cơ sở nuôi, kiểm tra định kỳ và xác nhận của cơ quan kiểm lâm. Trang trại của HTX Chim Sâm Cầm Việt Nam là một trong số ít cơ sở thực hiện đầy đủ các thủ tục này ngay từ giai đoạn đầu.

“Tuân thủ pháp lý giúp chúng tôi yên tâm mở rộng quy mô, tiếp cận các thị trường lớn và hướng tới mục tiêu dài hạn”, ông Hùng cho biết.

Không dừng lại ở phát triển kinh tế cho riêng mình, ông Hùng còn chia sẻ con giống, kỹ thuật và kinh nghiệm nuôi sâm cầm cho nhiều hộ dân tại địa phương và các vùng lân cận. Thông qua HTX, các hộ tham gia được hướng dẫn từ khâu làm chuồng trại, chăm sóc, phòng bệnh đến quy trình sinh sản và tiêu thụ sản phẩm.

“Khi bà con nuôi đúng kỹ thuật, sản phẩm đồng đều, HTX mới đủ sản lượng và chất lượng để ký kết với các nhà hàng, khách sạn lớn”, ông Hùng nói.

Gắn chăn nuôi với chuyển đổi số

Song song với đào tạo kỹ thuật, HTX Chim Sâm Cầm Việt Nam còn chú trọng hướng dẫn các thành viên ứng dụng thương mại điện tử và chuyển đổi số. Sản phẩm được quảng bá trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, kết hợp truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu.

Theo ông Hùng, việc ứng dụng công nghệ giúp giảm khâu trung gian, kết nối trực tiếp với khách hàng và nâng cao giá trị sản phẩm. Các hộ nuôi được hướng dẫn cách chụp ảnh, quay video, giới thiệu quy trình nuôi nhằm tạo niềm tin cho người tiêu dùng.

Từ một loài chim quý hiếm từng đứng trước nguy cơ mai một, sâm cầm nay đang dần trở thành sản phẩm nông nghiệp hàng hóa, góp phần tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân Bắc Ninh. Quan trọng hơn, mô hình của HTX Chim Sâm Cầm Việt Nam cho thấy một hướng phát triển bền vững, nơi người nông dân không chỉ biết nuôi mà còn biết làm kinh tế và kết nối thị trường để đi đường dài.