Công tác bảo vệ động vật hoang dã đang ghi nhận những chuyển biến tích cực trên phạm vi cả nước, không chỉ thể hiện qua những con số xử lý vi phạm mà còn ở sự thay đổi trong nhận thức của cộng đồng. Từ các chiến dịch tuyên truyền, đấu tranh ngăn chặn săn bắt, buôn bán động vật hoang dã trái phép đến việc phổ biến các quy định pháp luật liên quan đến hoạt động nuôi, gây nuôi sinh vật cảnh, một thông điệp ngày càng được khẳng định rõ ràng: bảo tồn thiên nhiên là trách nhiệm chung của toàn xã hội.
 |
| Thiếu tướng Hà Xuân Duy, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát Phòng, chống tội phạm về môi trường chủ trì cuộc họp. - (Ảnh: Hồng Nhung) |
Chiều 11/6, tại hội trường UBND đặc khu Cát Hải, Cục Cảnh sát Phòng, chống tội phạm về môi trường phối hợp Công an thành phố Hải Phòng tổ chức họp báo cung cấp thông tin về việc thực hiện Kế hoạch số 628/KH-BCA-BNN&MT ngày 17/10/2025 của Bộ Công an cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường về phối hợp tổ chức tuyên truyền, đấu tranh, xử lý góp phần ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ các loài động vật hoang dã và bảo vệ nguồn lợi thủy sản Việt Nam.
Tham dự chương trình có Thiếu tướng Hà Xuân Duy, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát Phòng, chống tội phạm về môi trường; Đại tá Phạm Chí Hiếu, Phó Giám đốc Công an thành phố Hải Phòng cùng đại diện lãnh đạo các sở, ngành, địa phương liên quan và các cơ quan thông tấn, báo chí Trung ương, địa phương.
 |
| Thượng tá Nguyễn Ngọc Quỳnh, Phó trưởng phòng 3 - Cục Cảnh sát Phòng, chống tội phạm về môi trường thông tin về kết quả thực hiện Kế hoạch 628. - (Ảnh: Hồng Nhung) |
Theo thông tin tại buổi họp báo, sau hơn 7 tháng triển khai Kế hoạch số 628/KH-BCA-BNN&MT, lực lượng Công an các cấp đã phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng triển khai đồng bộ nhiều giải pháp tuyên truyền, phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến động vật hoang dã, chim hoang dã, chim di cư và nguồn lợi thủy sản.
Một trong những kết quả đáng chú ý là Công an 34 tỉnh, thành phố đã hoàn thành việc rà soát, lập danh sách các tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động săn bắt, nuôi nhốt, kinh doanh động vật hoang dã và tận diệt thủy sản. Song song với đó, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh với hàng nghìn tin, bài, phóng sự trên các cơ quan báo chí, cổng thông tin điện tử và nền tảng mạng xã hội.
Những nỗ lực đồng bộ đã mang lại kết quả cụ thể. Lực lượng chức năng phát hiện, xử lý 634 vụ việc vi phạm; trong đó khởi tố hình sự 47 vụ với 59 bị can, xử lý hành chính 414 vụ, tổng số tiền xử phạt hơn 2,5 tỷ đồng. Đặc biệt, gần 10.000 cá thể động vật hoang dã còn sống đã được cứu hộ và tái thả về môi trường tự nhiên.
Riêng Cục Cảnh sát Phòng, chống tội phạm về môi trường đã trực tiếp kiểm tra 11 vụ việc, đồng thời chuyển cơ quan chức năng xác minh hàng chục tài khoản, hội nhóm trên không gian mạng có dấu hiệu quảng cáo, mua bán động vật hoang dã trái phép và các công cụ săn bắt mang tính tận diệt.
 |
| Thượng tá Nguyễn Văn Phác, Phó Trưởng phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường, Công an thành phố thông tin về kết quả thực hiện tại thành phố Hải Phòng. - (Ảnh: Hồng Nhung) |
Những kết quả trên không chỉ thể hiện hiệu quả của công tác đấu tranh, xử lý vi phạm mà còn góp phần tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức xã hội. Tại nhiều địa phương, phong trào “Không săn bắt - Không tiêu thụ” động vật hoang dã đang từng bước được hình thành và lan tỏa. Nhiều loài chim di cư, động vật quý hiếm đã xuất hiện trở lại tại các khu bảo tồn, vườn quốc gia sau nhiều năm vắng bóng, cho thấy tín hiệu tích cực về phục hồi hệ sinh thái.
Bên cạnh hoạt động đấu tranh, xử lý vi phạm, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật tiếp tục được xác định là giải pháp có ý nghĩa lâu dài nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng. Trong lĩnh vực sinh vật cảnh, đây cũng là yêu cầu cấp thiết khi ngày càng có nhiều người tham gia nuôi, trao đổi và kinh doanh các loài chim cảnh phổ biến.
Với vai trò là cơ quan ngôn luận của Hội Sinh vật cảnh Việt Nam, Tạp chí Việt Nam hương sắc đã chủ động thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước liên quan đến lĩnh vực sinh vật cảnh, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học. Thông qua các chuyên mục, bài viết chuyên sâu, phản ánh thực tiễn từ cơ sở, Tạp chí đã trở thành cầu nối thông tin giữa cơ quan quản lý nhà nước với hội viên, nghệ nhân, nhà vườn và cộng đồng người chơi sinh vật cảnh.
 |
| Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã ban hành Văn bản số 7867/SNNMT-PTNT phản hồi đề nghị phối hợp của Tạp chí Việt Nam hương sắc tại Công văn số 18/CV-TCVNHS ngày 04/5/2026 về việc chia sẻ thông tin, dữ liệu phục vụ công tác truyền thông, phổ biến các quy định pháp luật liên quan đến lĩnh vực sinh vật cảnh. - (Ảnh: Minh họa) |
Nhằm cung cấp thông tin chính thống phục vụ công tác tuyên truyền pháp luật, ngày 04/5/2026, Tạp chí Việt Nam hương sắc đã ban hành Văn bản số 18/CV-TCVNHS đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội phối hợp chia sẻ thông tin, dữ liệu phục vụ truyền thông, phổ biến pháp luật về sinh vật cảnh. Trên cơ sở đề nghị của Tạp chí, ngày 10/6/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã ban hành Văn bản số 7867/SNNMT-PTNT cung cấp thông tin chuyên môn liên quan đến việc quản lý chim chào mào, chim cu gáy và các quy định pháp luật hiện hành đối với động vật rừng thông thường.
Theo thông tin từ cơ quan chuyên môn, hiện nay Nhà nước chưa ban hành danh mục động vật rừng thông thường. Việc xác định một loài có thuộc nhóm động vật rừng thông thường hay không được thực hiện theo khoản 10 Điều 3 Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT ngày 31/12/2025. Theo đó, động vật rừng thông thường là loài động vật thuộc lớp thú, chim, bò sát, lưỡng cư, côn trùng có môi trường sinh sống tự nhiên trong rừng và không thuộc các nhóm loài nguy cấp, quý, hiếm; không thuộc Phụ lục CITES; không phải động vật nuôi theo quy định của pháp luật về chăn nuôi; không phải loài thủy sản và không thuộc Danh mục loài ngoại lai xâm hại.
Trên cơ sở quy định này, chim Chào mào (Pycnonotus jocosus) và chim Cu gáy (Spilopelia chinensis) được xác định là các loài động vật hoang dã phân bố tự nhiên tại Việt Nam. Hai loài này không thuộc loài nguy cấp, quý, hiếm; không thuộc Phụ lục CITES; không phải động vật nuôi theo quy định của pháp luật về chăn nuôi; không thuộc loài thủy sản và cũng không nằm trong Danh mục loài ngoại lai xâm hại. Vì vậy, đây là các loài động vật hoang dã thông thường, đồng thời là động vật rừng thông thường theo quy định của pháp luật.
Một trong những vấn đề được đông đảo người chơi chim cảnh quan tâm hiện nay là việc nuôi chim chào mào và chim cu gáy có thuộc diện quản lý của pháp luật về lâm nghiệp hay không. Theo thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, chim chào mào và chim cu gáy là động vật rừng thông thường được quản lý theo Luật Lâm nghiệp, Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT ngày 31/12/2025 và Thông tư số 26/2025/TT-BNNMT ngày 24/6/2025 được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 84/2025/TT-BNNMT ngày 31/12/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Điều này đồng nghĩa với việc hoạt động nuôi, nhốt, mua bán, vận chuyển và gây nuôi các loài chim này không nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của pháp luật. Đây là điểm mà nhiều người chơi chim cảnh cần hiểu đúng để tránh những nhận thức chưa đầy đủ cho rằng các loài chim phổ biến trong đời sống dân gian hoàn toàn không thuộc diện quản lý.
Tuy nhiên, mục tiêu của công tác quản lý không phải nhằm hạn chế thú chơi chim cảnh lành mạnh, mà hướng tới bảo vệ nguồn tài nguyên động vật hoang dã trong tự nhiên, ngăn chặn các hành vi khai thác, săn bắt quá mức, từng bước xây dựng thị trường sinh vật cảnh phát triển theo hướng hợp pháp và bền vững.
Cùng với việc xác định rõ vị trí pháp lý của chim chào mào và chim cu gáy, vấn đề được quan tâm nhiều nhất hiện nay là làm thế nào để phân biệt chim có nguồn gốc hợp pháp với chim được khai thác từ tự nhiên nhưng chưa chứng minh được nguồn gốc.
Theo thông tin do Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cung cấp, việc nhận diện bằng cảm quan hình thức bên ngoài giữa chim chào mào, chim cu gáy được nhân giống từ các cơ sở nuôi chim có nguồn gốc hợp pháp và chim hoang dã chưa được chứng minh nguồn gốc là rất khó. Trên thực tế, chỉ nhìn vào hình dáng, màu sắc, tiếng hót hay các đặc điểm bên ngoài khác không thể xác định chính xác nguồn gốc pháp lý của cá thể chim.
 |
| Hội thi tiếng hót chim Chào mào năm 2026, do Tạp chí Việt Nam hương sắc phối hợp cùng Trường chim Tiger tổ chức tại xã Đại Xuyên vào ngày 20/5/2026 |
Chính vì vậy, pháp luật quy định việc quản lý phải dựa trên hồ sơ, giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp đi kèm với động vật hoang dã. Đây là căn cứ quan trọng để phân biệt động vật hoang dã hợp pháp và không hợp pháp trong quá trình quản lý.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cũng cho biết Nhà nước không quy định việc cấp phép cơ sở gây nuôi động vật rừng thông thường. Tuy nhiên, việc nuôi động vật rừng thông thường phải tuân thủ quy định tại Điều 24 Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT ngày 31/12/2025 và bảo đảm hồ sơ theo quy định tại Thông tư số 26/2025/TT-BNNMT ngày 24/6/2025 được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 84/2025/TT-BNNMT ngày 31/12/2025.
Điều này cho thấy trách nhiệm của người chơi sinh vật cảnh không chỉ dừng lại ở việc chăm sóc, nuôi dưỡng hay tham gia các hoạt động giao lưu, thi đấu, mà còn phải quan tâm đến tính hợp pháp của cá thể động vật mình đang sở hữu. Khi mua bán, trao đổi hoặc tiếp nhận chim từ các nguồn khác nhau, người chơi cần tìm hiểu và lưu giữ đầy đủ các giấy tờ chứng minh nguồn gốc theo quy định.
Trong bối cảnh phong trào sinh vật cảnh phát triển mạnh mẽ trên cả nước, việc nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của cộng đồng người chơi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Mỗi cá nhân lựa chọn sử dụng các cá thể có nguồn gốc hợp pháp chính là đang góp phần hạn chế nhu cầu khai thác động vật từ tự nhiên. Ngược lại, nếu thị trường vẫn tồn tại nhu cầu đối với các cá thể săn bắt từ tự nhiên thì nguy cơ suy giảm quần thể hoang dã sẽ tiếp tục diễn ra.
Từ góc độ bảo tồn, xây dựng văn hóa chơi sinh vật cảnh có trách nhiệm đang trở thành yêu cầu tất yếu. Một phong trào sinh vật cảnh phát triển bền vững không chỉ được đánh giá bằng số lượng hội viên, câu lạc bộ hay các cuộc triển lãm, hội thi, mà còn được thể hiện qua ý thức bảo vệ thiên nhiên của những người tham gia.
Người chơi chim cảnh hôm nay không chỉ là người thưởng thức vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn có thể trở thành những tuyên truyền viên tích cực trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học. Việc nói không với chim không rõ nguồn gốc, không tiếp tay cho các hoạt động săn bắt, bẫy bắt chim ngoài tự nhiên, đồng thời ưu tiên sử dụng các cá thể có nguồn gốc hợp pháp là những hành động thiết thực góp phần bảo vệ các quần thể động vật hoang dã.
Cùng với sự vào cuộc của các cơ quan quản lý, lực lượng thực thi pháp luật, các tổ chức xã hội và cơ quan báo chí, cộng đồng người chơi sinh vật cảnh hoàn toàn có thể trở thành lực lượng đồng hành quan trọng trong công tác bảo tồn thiên nhiên. Khi nhận thức được nâng cao và trách nhiệm được lan tỏa, phong trào “Không săn bắt - Không tiêu thụ” động vật hoang dã sẽ có thêm nền tảng vững chắc để phát triển trong đời sống xã hội.
Những kết quả bước đầu từ Kế hoạch số 628/KH-BCA-BNN&MT cho thấy công tác bảo vệ động vật hoang dã không chỉ là câu chuyện của xử lý vi phạm mà còn là câu chuyện của nhận thức, giáo dục và sự tham gia của cộng đồng. Đối với lĩnh vực sinh vật cảnh, việc hiểu đúng các quy định pháp luật về chim chào mào, chim cu gáy; tuân thủ các quy định về hồ sơ, nguồn gốc hợp pháp; không tiếp tay cho khai thác từ tự nhiên chính là những đóng góp cụ thể, thiết thực cho mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học.
Với vai trò là cơ quan ngôn luận của Hội Sinh vật cảnh Việt Nam, Tạp chí Việt Nam hương sắc sẽ tiếp tục đồng hành cùng các cơ quan quản lý nhà nước trong công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, cung cấp thông tin chính thống tới hội viên và cộng đồng người chơi sinh vật cảnh. Qua đó góp phần xây dựng phong trào sinh vật cảnh phát triển văn minh, trách nhiệm, tuân thủ pháp luật và gắn bó chặt chẽ với mục tiêu bảo vệ thiên nhiên, bảo tồn các giá trị đa dạng sinh học của đất nước.
