Quy trình kỹ thuật nhân giống hoa cúc hướng dẫn thống nhất các bước từ chọn cây mẹ, cắt hom đến chăm sóc sau giâm. Quy trình áp dụng cho các cơ sở sản xuất, nhân giống hoa cúc, góp phần tạo cây giống đồng đều, sinh trưởng khỏe, đáp ứng yêu cầu sản xuất thương phẩm.
Dưới đây là nội dung quy trình.
 |
1. Kỹ thuật trồng cây mẹ
1.1. Chuẩn bị khu đất trồng cây mẹ
Chọn vị trí cao ráo, đất tơi xốp, đất phù sa hoặc đất thịt nhẹ, pH đất 6 - 6,5. Nên trồng trong nhà lưới hiện đại hoặc đơn giản. Có hệ thống tưới tiêu thuận lợi, gần khu giâm cành, có lưới đen che giảm ánh sáng, hệ thống đèn chiếu sáng bổ sung cho cây vào vụ thu đông hoặc trong điều kiện ánh sáng ngày ngắn. Nếu trồng liên tiếp nhiều vụ cúc thì phải tiến hành thay đất.
1.2. Chuẩn bị đất trồng cây mẹ
Đất phải được cày sâu bừa kỹ, phơi ải. Trước khi trồng 10 - 12 ngày, lên luống cao 25 – 30 cm, mặt luống rộng 1m, rãnh rộng 25 - 30 cm. Bón lót phân chuồng, vôi bột và lân.
1.3. Trồng cây mẹ
Cây mẹ để lấy cành giâm được cắt mầm từ cây nuôi cấy mô, cây cao 6 - 7 cm, có 4 - 5 lá thật, rễ đều quanh thân. Chọn những cây giống khỏe mạnh cứng cáp, không sâu bệnh. Trồng với khoảng cách 10 x 10 cm tương đương với 65.000 - 70.000 cây/1.000 m2. Tưới ẩm đất trước khi trồng đảm bảo độ ẩm đất 70 - 75%. Trồng cây vào buổi chiều mát, sau đó tưới đẫm ngay.
1.4. Bấm ngọn và cắt cành
Sau trồng 10 - 12 ngày, tiến hành bấm ngọn lần 1 và sau trồng 20 ngày bấm ngọn lần 2. Sau 25 ngày kể từ khi bấm ngọn lần 2 tiến hành cắt lần 1. Như vậy mỗi cây mẹ sẽ cắt được 3 - 4 cành. Sau đó tiếp tục cắt lần 2 lần 3 và mỗi lần cách nhau khoảng 15 - 20 ngày. Với kỹ thuật như vậy trong 1 vụ (thời gian khoảng 4 tháng) trên 1.000 m2 có thể thu được 800.000 - 900.000 cành giâm có chất lượng tốt.
1.5. Bón phân
Lượng phân bón cho 1.000 m2 (thời gian khoảng 4 tháng)
+ Phân chuồng hoai mục 2,5 - 3 tấn.
+ Vôi bột 80 - 100 kg.
+ Phân hóa học: 30 - 35 kg urê; 100 kg super lân; 20 kg kali đỏ
Hoặc phân NPK Đầu trâu (13-13-13+ TE): 100 kg + 15 kg urê + 45 kg super lân
- Cách bón:
+ Bón lót: Toàn bộ lượng phân chuồng, vôi bột và 1/2 lượng lân
+ Bón thúc: Lần 1: Sau trồng 7 - 10 ngày, bón 3 kg urê + 10 kg super lân hoặc 8 kg NPK + 5 kg super lân, hòa vào 1.500 lít nước để tưới. Lượng phân còn lại chia đều cho 7 - 8 lần bón, 5 kg urê + 13 kg super lân + 3kg kali đỏ hoặc 13,5 kg NPK + 2 kg urê +6 kg super lân, hòa vào 15.00 lít nước tưới 1.000m2. Bón thúc kết hợp sau mỗi lần ngắt ngọn giâm, mỗi lần bón cách nhau 10 - 15 ngày.
Ngoài ra cần tưới hoặc phun thêm một số loại phân bón lá như Atonik 1.8 SL, kích phát tố thiên nông.... phun với liều lượng 10 ml/16 lít nước. Phân bón lá Đầu trâu 502, 902 liều lượng 10 g/16 lít nước.
1.6 Chiếu sáng bổ sung cho cây hoa cúc
Chiếu sáng bổ sung để ngăn cản sự phân hóa nụ hoa. Từ đầu tháng 8 đến tháng 12: Dùng bóng compac 20W để chiếu sáng thêm 4-5 giờ vào lúc chiều tối (18 - 23giờ) hoặc lúc nửa đêm (22 - 3 giờ sáng), sử dụng rơle tự ngắt để bật tắt công tắc điện, cứ 4 m2 đặt 1 bóng, chiều cao bóng đèn cách ngọn cây 0,8 - 1,0 m.
1.7. Phòng trừ sâu bệnh hại
a) Rệp hại (Pleotrichophorus chrysanthemi):
- Đặc điểm gây hại: Sâu trích hút dịch nhựa cây nên thường làm cho cây còi cọc, ngọn quăn queo
- Biện pháp phòng trừ: Sử dụng một số loại thuốc thông thường như: Actara 25WG, Movento 150 OD…. liều lượng và cách dùng phu theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Khi xuất hiện rệp, muốn điều trị có hiệu quả cần pha thêm một ít xà phòng để có tác dụng phá lớp sáp phủ trên người rệp làm cho thuôc dễ thấm. Phun 3 - 4 bình 16 lít/1.000 m2
b) Sâu xanh (Helicoverpa armigera), sâu khoang (Spodoptera litura):
- Đặc điểm gây hại: Sâu tuổi nhỏ ăn phần thịt lá để lại lớp biểu bì phía trên. Sâu tuổi lớn ăn khuyết lá non, ngọn non.
- Biện pháp phòng trừ: Sử dụng một số loại thuốc trừ sâu thông thường: , Pegasus 500SC, Actara 25WP. Phun liều lượng theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Phun 3 - 4 bình 16 lít/1.000 m2
c) Bệnh héo xanh do vi khuẩn (Erwinia chrysanthemi):
- Đặc điểm gây hại: Khi cây bị nhiễm bệnh thì đột ngột bị héo rũ tái xanh, những lá non mới ra bị héo trước. Triệu chứng héo của cây diễn ra rất nhanh, chỉ trong 1-2 ngày là cây đã bị héo hoàn toàn. Cắt ngang gốc thân cây bệnh thấy bó mạch thâm đen, có dịch nhầy trắng tiết ra.
- Nguyên nhân: Do vi khuẩn Erwinia chrysanthemi gây ra. Vi khuẩn tồn tại trong đất, lan truyền theo nước tưới xâm nhập vào cây qua các vết thương.
- Biện pháp phòng trừ: Sử dụng một số loại thuốc thông thường như: Elcarin 0,5 SL, Lilacter 0,3 SL, Asana 2SL, Gamycin 75WP, phun theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Khi bệnh xuất hiện, cần nhổ bỏ cây bị bệnh đem tiêu hủy, rắc vôi bột khử trùng đất và phun thuốc có gốc đồng để hạn chế bệnh lây lan. Một số thuốc hỗn hợp có đồng phòng trừ bệnh vi khuẩn: Kasumin 2SL liều lượng 30 ml/16 lít, New Kasuran 16.6WP; Vidoc 80WP; Antracol 70WP liều lượng 50 g/16 lít nước...
d) Bệnh lở cổ rễ (Rhizoctonia solani):
- Đặc điểm gây hại: Bệnh thường phát triển mạnh trong điều kiện ẩm ướt, đất bí chặt và đóng váng sau khi tưới hoặc sau mưa. Phần cổ rễ sát mặt đất có vết bệnh màu nâu xám, lở loét, rễ bị thối mềm, lá bị héo rũ.
- Biện pháp phòng trừ: Dùng các loại thuốc đặc trị nấm như: Anvil 5SC phun liều lượng 15ml/16lít nước. Benlate 50WP, Aliette 80WG liều lượng 50 g/16 lít nước... để phòng trừ.
 |
2. Kỹ thuật giâm cây
2.1. Thời vụ giâm
Có thể giâm quanh năm. Trước khi trồng cúc ra ruộng sản xuất 10-12 ngày thì tiến hành giâm cây.
2.2. Chuẩn bị nhà giâm, nền đất giâm
Tiến hành giâm cây trong nhà lưới hiện đại để che mưa và che giảm ánh sáng. Nền đất cao ráo, tưới tiêu thuận lợi. Hệ thống phun mù tự động, hệ thống chiếu sáng bổ sung trong điều kiện vụ thu đông. Hoặc nhà giâm đơn giản là những thanh sắt hoặc tre uốn thành hình vòm cung, chiều rộng vòm 2,2 - 2,5m, chiều cao từ 1,8 -2 m, vòm được che phủ lưới đen có tác dụng hạn chế cường độ ánh sáng và làm giảm nhiệt độ, phía trong là lớp ni lông trắng có tác dụng ngăn mưa, gió và giữ ẩm. Trong nhà giâm thiết kế sao cho lớp ni lông và lưới đen này có thể kéo lên kéo xuống để điều chỉnh lượng ánh sáng, gió từ bên ngoài vào.
2.3. Tiêu chuẩn mầm giâm
Việc cắt mầm tiến hành vào buổi sáng. Khi cắt xong giâm liền trong ngày, ngọn giâm cần cắt vát, sát mắt để tăng diện tích tiếp xúc với đất, nước, kích thích cây mau ra rễ. Chọn mầm giâm bánh tẻ, chiều dài mầm 4 - 5 cm, có 3 - 4 lá/cành, lá xanh, không bị sâu bệnh, sức sống mầm giâm khoẻ, cây không có biểu hiện phân hóa mầm hoa.
 |
2.4. Phương pháp giâm cây
- Có 2 phương pháp giâm cây là giâm qua khay bầu và giâm trực tiếp vào đất.
+ Giâm qua khay bầu: Kích thước 30 x 60cm, có 70 hốc bầu, mỗi hốc giâm 3 cây cách đều nhau. Giá thể dùng để giâm là 100% trấu hun. Trước khi đổ giá thể vào khay, tưới nước đạt độ ẩm 70 - 80%. Giá thể phải sạch, đã được xử lý nấm bệnh.
+ Giâm trực tiếp vào đất (giâm ở luống): Nền giâm là đất phù sa nhẹ, pH đất 6 - 6,5. Trước khi giâm cần phơi đất sạch và dùng Benlat C liều lượng 20 – 30 g/20 lít nước (1 kg/1.000 m2) tưới đều trên mặt luống. Luống giâm rộng 1m, cao 25 - 30cm, rãnh rộng 25 - 30 cm.
- Kỹ thuật giâm cành:
+ Trước khi giâm 3-4 ngày phun thuốc phòng trừ sâu, bệnh. Dùng kéo chuyên dụng cắt cành giâm, chiều dài mầm giâm từ 4 - 5 cm, có 3 - 4 lá/ mầm; cắt xong nhúng phần gốc vào thuốc kích thích ra rễ αNAA (axit naphtyl axetic) nồng độ 300 – 500 ppm trong 5-7 giây hoặc các loại thuốc kích thích ra rễ chuyên dùng cho cây hoa.
+ Thao tác giâm: Cắm thẳng đứng cành giâm vào giá thể đã chuẩn bị sẵn. Mật độ giâm phụ thuộc vào giống và thời vụ. Giống có cành to, lá nhiều giâm với mật độ 3 x 3 cm (1000 cành/ m2), giống cành nhỏ lá ít giâm mật độ 2,5 x 2,5 cm (1.500 cành/m2), mùa thu giâm dày hơn mùa hè.
 |
2.5. Chăm sóc cành giâm
Giai đoạn trong vườn ươm, không cần phải bón phân chỉ cần luôn giữ ẩm bằng cách phun mù trên lá luôn phải đảm bảo độ ẩm giá thể giâm 75 - 80%, độ ẩm không khí nơi giâm 80 - 85%. Những ngày đầu phun ngày 3 - 4 lần sao cho lá cây luôn đảm bảo xanh tươi không héo, những ngày sau có thể giảm dần số lần tưới phun. Nhặt bỏ những lá thối, lá bị rụng để ngăn chặn sự lan truyền sang cây khác.
Phun thuốc phòng trừ bệnh thối nhũn ngọn cây bằng Daconil 75WP liều lượng 25 g/16 lít, Ridomil Gol 80WP liều lượng 50 g/16 lít, 4 - 5 ngày/lần.
Sau 10-12 ngày kể từ khi giâm, cây có chiều cao 6 - 7cm, có 4 - 5 lá thật/cây, rễ của các cành giâm xuất hiện đều xung quanh thân, là có thể đem ra trồng ngoài sản xuất.
