Rau má Đông Sơn: Nâng giá trị nông sản trên vùng đất ven sông Mã

Rau má ở làng Đông Sơn có xuất xứ lâu đời, người dân gọi là rau má cổ.

Theo các bậc cao niên, rau má đã hiện diện ở Đông Sơn từ rất lâu, đến mức không ai còn nhớ chính xác thời điểm loài cây này xuất hiện. Trước kia, rau má mọc tự nhiên trên bờ ruộng, ven mương và những bãi đất hoang. Trong những năm tháng khó khăn, đây là nguồn thực phẩm quen thuộc giúp người dân vượt qua thiếu thốn, đồng thời được sử dụng như một vị thuốc dân gian có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, hạ sốt.

Những năm gần đây, khi hiệu quả kinh tế từ cây lúa và nhiều loại hoa màu không còn cao, nhu cầu tiêu thụ rau má trên thị trường ngày càng tăng. Nắm bắt cơ hội, nhiều hộ dân ở Đông Sơn đã mạnh dạn chuyển đổi diện tích canh tác sang trồng chuyên canh rau má. Nhờ đặc tính dễ thích nghi, ít sâu bệnh, thời gian sinh trưởng ngắn và có thể thu hoạch nhiều lứa trong năm, cây rau má nhanh chóng mang lại nguồn thu ổn định cho người dân.

Anh Nguyễn Văn Tuấn, một hộ trồng rau má tại làng Đông Sơn, cho biết gia đình đang canh tác khoảng 7 sào rau má. Mỗi năm, diện tích này cho thu hoạch từ 8–9 lứa, mang lại doanh thu khoảng 100–150 triệu đồng. Trước đây, trên cùng diện tích đất, gia đình trồng nhiều loại hoa màu khác nhưng thu nhập bấp bênh, hiệu quả kinh tế thấp.

"Từ khi chuyển sang trồng rau má, gia đình có nguồn thu nhập ổn định để trang trải cuộc sống và nuôi ba con ăn học. Cây rau má rất phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng của địa phương, năng suất khá, giá bán và đầu ra tương đối ổn định nên bà con yên tâm gắn bó lâu dài", anh Tuấn chia sẻ.

Rau má có đặc tính dễ trồng, song để bảo đảm năng suất và chất lượng ổn định, người nông dân phải đầu tư nhiều công chăm sóc.

Theo kinh nghiệm của người trồng, sau khoảng 45 ngày kể từ khi xuống giống, rau má có thể cho thu hoạch lứa đầu. Mỗi sào đạt sản lượng từ 5–6 tạ. Nhờ áp dụng phương thức trồng gối vụ, người dân có thể thu hoạch liên tục quanh năm, bảo đảm nguồn cung thường xuyên cho thị trường. Bình quân mỗi ngày, một hộ xuất bán khoảng 60–70 kg rau má.

Hiện nay, làng Đông Sơn có khoảng 15–20 hộ chuyên trồng rau má với tổng diện tích gần 2 ha. Mỗi hộ canh tác từ 2–3 sào, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, tạo việc làm thường xuyên và góp phần nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.

Để những bó rau má xanh tươi đến tay người tiêu dùng, người trồng phải thực hiện nhiều công đoạn từ thu hoạch, rửa sạch bùn đất, loại bỏ lá già, lá úa đến sơ chế, đóng gói trước khi xuất bán. Mỗi đợt thu hoạch thường cần khoảng bốn lao động tham gia, chưa kể công chăm sóc, làm cỏ và tưới tiêu hằng ngày. Vì vậy, dù được xem là loại cây dễ trồng, rau má vẫn đòi hỏi sự cần cù, tỉ mỉ và chăm sóc thường xuyên của người nông dân.

Từ một loài rau mọc hoang gắn với ký ức của nhiều thế hệ, rau má Đông Sơn hôm nay đã trở thành cây trồng mang lại giá trị kinh tế, góp phần cải thiện đời sống người dân và mở ra hướng phát triển nông nghiệp bền vững trên vùng đất ven sông Mã.