Nằm giữa cồn cát ven biển xã Chân Mây – Lăng Cô (TP Huế), rừng dẻ nguyên sinh ở thôn Phú Hải có diện tích hơn 60ha, tồn tại trên trăm năm và được xem là dạng rừng hiếm gặp ở khu vực miền Trung. Từ bao đời nay, khu rừng không chỉ là hệ sinh thái quý giá mà còn đóng vai trò như “bức bình phong” tự nhiên, giúp bảo vệ làng trước sự khắc nghiệt của khí hậu miền biển.
 |
| Không chỉ sở hữu hệ sinh thái rừng bản địa đa dạng, khu rừng còn lưu giữ những dấu ấn văn hóa – lịch sử. Ảnh: Xuân Bắc |
Theo các bậc cao niên trong làng, rừng dẻ Phú Hải đã tồn tại từ hàng trăm năm trước, khi vùng đất này còn hoang sơ, dân cư thưa thớt. Trải qua những biến động của thời gian, chiến tranh và quá trình đô thị hóa, khu rừng vẫn giữ được diện tích tương đối nguyên vẹn với hàng trăm cây dẻ cổ thụ.
Cây dẻ là loài cây gỗ lớn, sinh trưởng chậm, ưa khí hậu mát mẻ và đất rừng tự nhiên. Việc một quần thể dẻ cổ thụ còn tồn tại ngay sát khu dân cư như ở Phú Hải được các nhà chuyên môn đánh giá là rất hiếm, không chỉ đối với Huế mà cả khu vực miền Trung.
 |
| Bởi rừng không chỉ có vai trò điều hòa khí hậu, mà còn trở thành một phần ký ức và đời sống tinh thần của bao thế hệ cư dân nơi đây. Ảnh: Quang Toản |
Rừng dẻ Phú Hải có cấu trúc rừng tự nhiên với nhiều tầng thảm thực vật đan xen. Những thân dẻ vươn cao, có đường kính phổ biến từ 10–30cm, bám rễ sâu vào cát, tạo môi trường sinh sống cho nhiều loài thực vật và động vật rừng bản địa. Dưới tán dẻ cổ thụ là lớp thảm thực vật phong phú gồm dây leo, cây bụi và thảo mộc, góp phần duy trì cân bằng sinh thái tự nhiên.
Tuy nhiên, tại một số khu vực ven bìa rừng đã xuất hiện dấu hiệu phát quang, xen lấn thảm thực vật để trồng keo tràm, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến tính nguyên sinh của khu rừng.
Ông Phan Văn Nam, Trưởng thôn Phú Hải, cho biết rừng dẻ Phú Hải là vùng sinh thái đặc biệt quý giá của địa phương. Hiện nay, khu rừng vẫn nằm trong phạm vi một dự án du lịch “treo” đã kéo dài hơn 15 năm.
 |
| Một số khu vực ven bìa rừng đã xuất hiện dấu hiệu phát quang, xen lấn thảm thực vật để trồng keo tràm, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến tính nguyên sinh của khu rừng. Ảnh: Xuân Bắc |
“Dù nằm trong quy hoạch dự án, nguyện vọng chung của người dân thôn Phú Hải là được giữ lại nguyên vẹn rừng dẻ. Bởi rừng không chỉ có vai trò điều hòa khí hậu, giảm nắng nóng mùa khô, chắn gió, ngăn cát bay, chống chọi với bão lũ mỗi mùa mưa về, mà còn gắn bó máu thịt, trở thành một phần ký ức và đời sống tinh thần của bao thế hệ cư dân nơi đây”, ông Nam chia sẻ.
Theo tìm hiểu, năm 2012, khi có thông tin quy hoạch triển khai dự án du lịch tại xã Lộc Vĩnh (cũ) để xây dựng sân golf, rừng dẻ nguyên sinh từng đứng trước nguy cơ bị xóa sổ. Trước thực tế này, các cơ quan chức năng đã có chỉ đạo không được phá rừng dẻ. Đến năm 2016, UBND huyện Phú Lộc tiếp tục có văn bản đề nghị giữ nguyên quy hoạch rừng phòng hộ đối với khu rừng dẻ Phú Hải.
 |
| Trải qua những biến động của thời gian, chiến tranh và quá trình đô thị hóa, khu rừng vẫn giữ được diện tích tương đối nguyên vẹn với hàng trăm cây dẻ cổ thụ. Ảnh: Xuân Bắc |
Vào mùa dẻ ra hoa, kết quả, cả khu rừng như khoác lên mình diện mạo mới. Hoa dẻ li ti tỏa hương dịu nhẹ, còn quả dẻ khi chín trở thành nguồn thức ăn cho nhiều loài động vật, đồng thời từng là nguồn lương thực bổ trợ cho người dân địa phương trong những giai đoạn khó khăn.
