Giữa thung lũng Tả Van (Sa Pa), nơi mây trắng quấn quanh những triền núi và nếp nhà người Giáy ẩn hiện bên ruộng bậc thang, có một mùi hương mộc mạc đang lặng lẽ lan tỏa. Đó là hương thảo mộc do nghệ nhân Vũ Thị Xìn tỉ mỉ tạo nên. Từ gian nhà nhỏ bên sườn núi, hương thơm ấy vượt qua thung lũng đại ngàn, trở thành một dấu ấn văn hóa tại Bản Mây – khu vực nhà ga cáp treo Sun World Fansipan Legend.
 |
Từ lâu, nén hương với người Giáy là sợi dây kết nối giữa con người với thần linh và tổ tiên, gửi gắm ước nguyện mùa màng, sức khỏe và bình an. Vì thế, nghề làm hương không chỉ là lao động mà là một phần bản sắc văn hóa gắn liền với tín ngưỡng lâu đời.
Nghệ nhân Vũ Thị Xìn là đời thứ ba trong gia đình nối nghiệp làm hương. Bà vẫn giữ trọn những công đoạn làm hương thủ công do mẹ và bà ngoại truyền lại.
Nguyên liệu để làm hương đều được lấy từ các loại thảo mộc Tây Bắc: vỏ quế, hoa hồi, thảo quả, vỏ long não, cây khao, đương quy, giảo cổ lam, hoắc hương, cùng chất kết dính từ vỏ cây đay.
Mỗi loại thảo mộc mang mùi thơm và công năng riêng, khi hòa quyện tạo nên hương thơm mộc mạc nhưng bền đượm, không hắc, không pha hóa chất. Nén hương của bà Xìn có mùi ấm nồng, dễ chịu, để lại dư hương nhẹ nhàng đặc trưng của núi rừng.
 |
 |
Chia sẻ về quy trình, bà Xìn cho biết thảo mộc được hái trong rừng, phơi khô rồi nghiền nhỏ. Mỗi cây hương hoàn thiện phải trải qua nhiều công đoạn: nhúng nước, đập bột, lăn đều, phơi nắng.
Một nén hương cần được đập bột 5–6 lần để lớp thảo mộc bám đều lên thân tre. Nhờ đó, hương cháy chậm và tỏa mùi thơm dịu, mang lại cảm giác thư thái.
Bên cạnh hương thảo mộc quen thuộc, bà còn làm các loại hương trầm từ những cây thuốc bắc quý – đặc sản của núi rừng Tây Bắc.
 |
 |
Tại Bản Mây, dưới chân Fansipan, du khách dễ dàng bắt gặp những bó hương đỏ rực phơi dưới nắng, trải dài như dải lụa. Hương thảo mộc lan trong không gian, hòa cùng tiếng khèn, tiếng suối và sắc váy rực rỡ của đồng bào, tạo nên một bức tranh nên thơ giữa đại ngàn.
Đến đây, du khách có thể gặp trực tiếp nghệ nhân Vũ Thị Xìn – người phụ nữ với đôi bàn tay nhuốm màu thảo mộc – để nghe bà kể về nghề, về rừng và về văn hóa Người Giáy. Không chỉ là xem làm hương, đó là hành trình chạm vào một phần di sản được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Trong dòng chảy du lịch ngày càng sôi động, những sản phẩm thủ công như hương thảo mộc của bà Xìn giúp du khách hiểu hơn về đời sống tinh thần của người vùng cao. Mỗi nén hương là ký ức của núi rừng và là tấm lòng của người làm nghề.
Nếu có dịp đến Sa Pa, du khách đừng quên ghé Bản Mây và dừng chân tại gian hương thảo mộc của nghệ nhân Vũ Thị Xìn để cảm nhận hương vị mộc mạc, đằm sâu và rất riêng của đất trời Tây Bắc.
