Trang trại có diện tích khoảng 2ha, được thiết kế như một “chung cư trồng rau” gồm nhiều buồng canh tác khép kín. Mỗi buồng chứa các tháp trồng thủy canh cao hơn 20m, vận hành hoàn toàn không cần lao động trực tiếp. Robot đảm nhiệm việc di chuyển khay cây, sắp xếp vị trí trồng theo từng giai đoạn sinh trưởng, trong khi hệ thống AI liên tục theo dõi nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm và dinh dưỡng để điều chỉnh môi trường tối ưu cho cây phát triển.
Theo đơn vị vận hành, mô hình này cho năng suất cao gấp nhiều lần so với phương thức canh tác truyền thống. Với quy mô hiện tại, trang trại có thể đạt sản lượng khoảng 2.000 tấn rau mỗi năm, cung ứng ổn định cho thị trường nội địa. Do trồng hoàn toàn trong nhà, cây trồng ít chịu tác động của thời tiết, sâu bệnh và không phụ thuộc vào mùa vụ.
Dự án được đầu tư khoảng 62 triệu USD, ra đời trong bối cảnh nhiều mô hình nông nghiệp công nghệ cao trên thế giới gặp thách thức về chi phí năng lượng và vận hành. Tuy nhiên, phía doanh nghiệp cho biết đã tối ưu hệ thống chiếu sáng và làm mát, giúp giảm khoảng 30% mức tiêu thụ năng lượng so với các trang trại thẳng đứng thế hệ trước.
Việc ứng dụng AI và robot trong nông nghiệp không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào lao động thủ công mà còn mở ra hướng đi mới cho sản xuất lương thực bền vững tại các đô thị đông dân, thiếu đất canh tác. Mô hình “chung cư trồng rau” được xem là một trong những giải pháp tiềm năng để các quốc gia trong khu vực, trong đó có Đông Nam Á, tham khảo trong chiến lược đảm bảo an ninh lương thực dài hạn.
Khả năng áp dụng tại Việt Nam: Tiềm năng lớn nhưng còn nhiều thách thức
Theo các chuyên gia nông nghiệp công nghệ cao, mô hình “chung cư trồng rau” vận hành bằng AI và robot như tại Singapore không nằm ngoài khả năng tiếp cận của Việt Nam, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM hay các khu công nghiệp, khu chế xuất – nơi nhu cầu rau sạch ổn định nhưng quỹ đất ngày càng thu hẹp.
Việt Nam có lợi thế về khí hậu, nguồn nhân lực và thị trường tiêu thụ nội địa lớn, đồng thời đã xuất hiện một số mô hình trồng rau thủy canh, khí canh trong nhà ở quy mô vừa và nhỏ. Nếu được đầu tư bài bản, các trang trại thẳng đứng có thể giúp giảm phụ thuộc vào thời tiết, hạn chế rủi ro mùa vụ và đáp ứng nhu cầu thực phẩm an toàn cho đô thị.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở chi phí đầu tư ban đầu và năng lực vận hành công nghệ. Mô hình tại Singapore có tổng vốn đầu tư lên tới hàng chục triệu USD, trong đó chi phí cho hệ thống tự động hóa, robot, AI, chiếu sáng và làm mát chiếm tỷ trọng lớn. Với mặt bằng vốn của doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam, đây là rào cản không nhỏ.
Bên cạnh đó, bài toán chi phí năng lượng cũng là vấn đề then chốt. Trang trại trồng trong nhà phụ thuộc nhiều vào điện cho chiếu sáng và kiểm soát môi trường. Nếu không có giải pháp tối ưu hoặc nguồn năng lượng tái tạo đi kèm, giá thành sản phẩm sẽ khó cạnh tranh với rau trồng truyền thống.
Các chuyên gia cho rằng, trong ngắn hạn, Việt Nam nên tiếp cận mô hình này theo hướng thí điểm quy mô nhỏ – trung bình, kết hợp giữa tự động hóa và lao động con người, đồng thời tập trung vào các dòng rau giá trị cao. Về dài hạn, khi công nghệ rẻ hơn và chính sách hỗ trợ rõ ràng hơn, mô hình “chung cư trồng rau” có thể trở thành một phần trong chiến lược đảm bảo an ninh lương thực đô thị và phát triển nông nghiệp bền vững.
Kim Ngân (Dịch từ straitstimes)
