Gắn phát triển công nghệ với yêu cầu thực tiễn
Thực hiện Quyết định số 1493/QĐ-TTg ngày 6/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Công văn 10598/BNNMT-KHCN gửi Thủ trưởng các Vụ, Cục, Viện, Trường, Học viện thuộc Bộ; Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố; tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp, hiệp hội, hội; các chuyên gia và nhà khoa học, đề nghị đề xuất nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược thuộc phạm vi quản lý của Bộ.
 |
| Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Công văn 10598/BNNMT-KHCN gửi Thủ trưởng các Vụ, Cục, Viện, Trường, Học viện thuộc Bộ; Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố; tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp, hiệp hội, hội; các chuyên gia và nhà khoa học, đề nghị đề xuất nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược thuộc phạm vi quản lý của Bộ. |
Theo yêu cầu, các đề xuất phải bám sát mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp của Chương trình quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược, đồng thời phù hợp với Danh mục công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược và các chương trình, kế hoạch liên quan đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường định hướng các nhiệm vụ được đề xuất phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, nhu cầu thị trường và lợi thế của ngành, địa phương, đơn vị. Trong đó, ưu tiên những nhiệm vụ có tính cấp thiết, tính mới, khả năng làm chủ công nghệ, tạo sản phẩm giá trị gia tăng cao, có khả năng ứng dụng, thương mại hóa và nhân rộng.
Định hướng này đặt yêu cầu phát triển công nghệ gắn với những bài toán cụ thể của ngành, đồng thời hướng đến việc đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trực tiếp giải quyết các vấn đề thực tiễn. Mục tiêu được xác định là góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh; bảo đảm an ninh, an toàn, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.
Mỗi đề xuất phải xác định rõ bài toán hoặc nhu cầu thực tiễn cần giải quyết; mục tiêu, nội dung, kết quả đầu ra; mức độ làm chủ công nghệ; lộ trình phát triển công nghệ hoặc phương án ứng dụng, thương mại hóa sản phẩm; nguồn lực và phương án tổ chức thực hiện.
Làm chủ công nghệ lõi, tăng năng lực nội địa hóa
Đối với nhiệm vụ và sản phẩm công nghệ chiến lược, Bộ Nông nghiệp và Môi trường lưu ý bốn yêu cầu trọng tâm. Thứ nhất, tạo ra hoặc làm chủ công nghệ lõi. Thứ hai, tạo sản phẩm có tính cạnh tranh và giá trị gia tăng cao. Thứ ba, giảm phụ thuộc vào công nghệ, sản phẩm nhập khẩu. Thứ tư, từng bước hình thành năng lực sản xuất, chuỗi cung ứng và thị trường.
Bốn yêu cầu này cho thấy nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược cần được tiếp cận theo hướng gắn kết giữa nghiên cứu, năng lực làm chủ công nghệ và khả năng tạo ra sản phẩm. Kết quả nghiên cứu không chỉ được xem xét ở khía cạnh khoa học mà còn phải thể hiện khả năng ứng dụng vào thực tiễn, phát triển sản phẩm và hình thành năng lực công nghệ trong nước.
Đáng chú ý, đề xuất nhiệm vụ không dừng ở nội dung nghiên cứu mà phải xác định rõ khả năng tạo sản phẩm, ứng dụng kết quả vào thực tiễn và hình thành năng lực công nghệ trong nước. Các đơn vị đề xuất cũng phải đánh giá hiện trạng và khoảng cách công nghệ; mức độ phụ thuộc vào nước ngoài; những hạn chế cần khắc phục và tính cấp thiết của bài toán.
Đối với những nhiệm vụ đề nghị Nhà nước đặt hàng, Bộ yêu cầu làm rõ tính chiến lược, quy mô nguồn lực, mức độ rủi ro hoặc yêu cầu phối hợp vượt quá khả năng tự triển khai của một tổ chức, doanh nghiệp. Đây là cơ sở để xem xét sự cần thiết của việc huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện nhiệm vụ theo quy mô phù hợp.
Từ yêu cầu làm chủ công nghệ lõi đến giảm phụ thuộc vào công nghệ, sản phẩm nhập khẩu, việc phát triển công nghệ chiến lược được đặt trong mối liên hệ với năng lực sản xuất và chuỗi cung ứng trong nước. Tuy nhiên, hiệu quả nội địa hóa của từng nhiệm vụ cần được xác định thông qua các chỉ tiêu đầu ra, lộ trình phát triển và phương án ứng dụng cụ thể, thay vì chỉ dừng ở mục tiêu định hướng.
Xác định rõ đầu ra, doanh nghiệp tiếp nhận và nguồn lực thực hiện
Một yêu cầu xuyên suốt trong hồ sơ đề xuất là gắn nghiên cứu với ứng dụng và thị trường. Theo đó, hồ sơ phải xác định rõ công nghệ, sản phẩm mục tiêu; các mốc phát triển; sản phẩm và chỉ tiêu chủ yếu; lộ trình phát triển, ứng dụng, chuyển giao, thương mại hóa; thời gian thực hiện; tổng kinh phí và cơ cấu nguồn vốn.
Nguồn lực thực hiện bao gồm ngân sách nhà nước, vốn đối ứng của doanh nghiệp và các nguồn ngoài ngân sách khác. Việc xác định cơ cấu nguồn vốn nhằm làm rõ phương án tổ chức thực hiện, đồng thời tạo cơ sở đánh giá khả năng triển khai nhiệm vụ theo mục tiêu và quy mô được đề xuất.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng yêu cầu xác định tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân có năng lực tham gia; doanh nghiệp dự kiến tiếp nhận, ứng dụng, sản xuất hoặc thương mại hóa kết quả. Qua đó, bảo đảm kết quả nghiên cứu có địa chỉ ứng dụng và phương án khai thác cụ thể ngay từ khi xây dựng nhiệm vụ.
Các chỉ tiêu đầu ra phải được lượng hóa phù hợp với từng nhiệm vụ. Trong đó, có thể bao gồm công nghệ lõi được tạo ra hoặc làm chủ; thiết kế, giải pháp, quy trình công nghệ; tỷ lệ giá trị gia tăng, tỷ lệ nội địa hóa; tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; giá trị kinh tế và tài sản sở hữu trí tuệ.
Việc lượng hóa các chỉ tiêu đầu ra giúp gắn mục tiêu nghiên cứu với những kết quả có thể xác định, đánh giá. Đối với định hướng tăng năng lực nội địa hóa và sức cạnh tranh, các chỉ tiêu liên quan đến công nghệ, giá trị gia tăng, tỷ lệ nội địa hóa và giá trị kinh tế là những nội dung cần được làm rõ theo đặc thù của từng nhiệm vụ.
Cùng với đó, đề xuất cần làm rõ năng lực trong nước có thể huy động; các kết quả nghiên cứu, tài sản công nghệ, phòng thí nghiệm, thiết bị, dữ liệu, hạ tầng thử nghiệm có thể kế thừa; phương án phối hợp giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức liên quan.
Khả năng ứng dụng, chuyển giao, thương mại hóa và nhân rộng kết quả phải được xác định cụ thể. Tổ chức đề xuất cần dự kiến đơn vị tiếp nhận hoặc phương án tiếp tục phát triển sản phẩm sau khi nhiệm vụ kết thúc. Yêu cầu này hướng đến việc bảo đảm tính liên tục của quá trình phát triển công nghệ, từ nghiên cứu đến triển khai và khai thác kết quả.
Hướng đến nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững
Theo nội dung chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiệu quả nhiệm vụ được xem xét trên các phương diện kinh tế - xã hội, khoa học và công nghệ, quốc phòng, an ninh. Trong đó, chú trọng khả năng nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, giảm nhập khẩu, thúc đẩy xuất khẩu, tạo việc làm và hình thành chuỗi cung ứng.
Những yêu cầu này đặt nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược trong mối quan hệ với hiệu quả phát triển ngành và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Bên cạnh kết quả khoa học, công nghệ, các đề xuất cần làm rõ khả năng tạo ra giá trị kinh tế, khai thác tài sản sở hữu trí tuệ, phát triển sản phẩm và hình thành năng lực sản xuất.
Đồng thời, mục tiêu phát triển công nghệ phải gắn với các yêu cầu nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả; bảo đảm an ninh, an toàn; thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững. Đây là những định hướng được Bộ xác định trong yêu cầu chung đối với các nhiệm vụ công nghệ chiến lược thuộc phạm vi quản lý.
Việc kết nối doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức liên quan được đặt ra nhằm huy động năng lực trong nước, kế thừa các kết quả nghiên cứu và khai thác hạ tầng công nghệ hiện có. Phương án phối hợp cần được xác định phù hợp với từng nhiệm vụ, bảo đảm rõ vai trò của các bên trong quá trình phát triển, ứng dụng và thương mại hóa sản phẩm.
Đối với các nhiệm vụ đề nghị Nhà nước đặt hàng, việc làm rõ tính chiến lược, quy mô nguồn lực và mức độ rủi ro có ý nghĩa trong việc xác định những nội dung cần sự phối hợp, hỗ trợ theo quy định. Trên cơ sở đó, đề xuất có thể được xem xét theo yêu cầu thực tiễn, khả năng triển khai và mục tiêu phát triển công nghệ đã đặt ra.
Hoàn thiện hồ sơ, gửi đề xuất trước ngày 25/9/2026
Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu hồ sơ đề xuất được lập theo các biểu mẫu ban hành kèm Thông tư số 42/2026/TT-BKHCN. Các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân, chuyên gia và nhà khoa học chịu trách nhiệm về tính trung thực, đầy đủ và chính xác của thông tin, số liệu trong hồ sơ.
Các đơn vị được đề nghị gửi hồ sơ qua Hệ thống quản lý nhiệm vụ khoa học và công nghệ tại qlkhcn.mae.gov.vn hoặc Hệ thống quản lý văn bản và hồ sơ điện tử trước ngày 25/9/2026 để tổng hợp, lựa chọn và đề xuất nhiệm vụ theo quy định.
Với yêu cầu xác định cụ thể bài toán thực tiễn, công nghệ mục tiêu, kết quả đầu ra, doanh nghiệp tiếp nhận và nguồn lực thực hiện, quá trình đề xuất nhiệm vụ công nghệ chiến lược được định hướng gắn kết chặt chẽ hơn giữa nghiên cứu và ứng dụng. Đây là những nội dung cần được các tổ chức, doanh nghiệp, chuyên gia và nhà khoa học làm rõ trong hồ sơ, phù hợp với mục tiêu, danh mục công nghệ và các chương trình, kế hoạch liên quan đã được phê duyệt.
Việc phát triển công nghệ chiến lược theo hướng làm chủ công nghệ lõi, tạo sản phẩm giá trị gia tăng cao, giảm phụ thuộc nhập khẩu và hình thành chuỗi cung ứng trong nước là những yêu cầu được Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt ra trong quá trình tiếp nhận đề xuất. Các nhiệm vụ được lựa chọn sẽ được xem xét theo quy định, trên cơ sở mục tiêu, nội dung, kết quả đầu ra, nguồn lực và phương án tổ chức thực hiện được xác định trong hồ sơ.
