 |
| Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội kiểm tra xưởng sơ chế rau HTX Văn Đức. Ảnh: Hoài Thơ. |
Hà Nội đang từng bước đưa công nghệ truy xuất nguồn gốc điện tử vào các vùng trồng rau tập trung, kết nối dữ liệu từ quá trình sản xuất đến phân phối. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm kiểm soát chất lượng, nâng cao trách nhiệm của các chủ thể và củng cố niềm tin của người tiêu dùng đối với nông sản Thủ đô.
Số hóa dữ liệu ngay từ vùng sản xuất
Hà Nội hiện có khoảng 14.250ha trồng rau, trong đó 5.519ha là diện tích rau chuyên canh tại 269 vùng sản xuất. Với quy mô này, việc kiểm soát chất lượng và minh bạch nguồn gốc sản phẩm không chỉ là yêu cầu về an toàn thực phẩm mà còn là điều kiện để nâng cao giá trị, sức cạnh tranh của rau trên thị trường.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, thực hiện Kế hoạch số 60/KH-SNNMT ngày 3/4/2026, thành phố đã lựa chọn vùng rau Văn Đức (xã Bát Tràng) và vùng rau Tráng Việt (xã Mê Linh) để triển khai thí điểm mô hình quản lý an toàn thực phẩm gắn với truy xuất nguồn gốc tại các vùng sản xuất rau tập trung.
Tại HTX Sản xuất, kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Văn Đức, hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản và thực phẩm của thành phố được đưa vào vận hành thí điểm. Các dữ liệu ban đầu bao gồm thông tin hợp tác xã, hộ sản xuất, chứng nhận an toàn thực phẩm, VietGAP, đơn vị cung ứng vật tư, hoạt động nhập hàng và danh mục thuốc bảo vệ thực vật sử dụng trong quá trình canh tác.
Mô hình bước đầu có sự tham gia của 20 hộ nông dân, cung cấp 13 loại rau cho HTX trên tổng diện tích 9.390m². Sau thu hoạch, sản phẩm được thu gom, đóng gói và phân phối tới người tiêu dùng thông qua hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện lợi.
Đáng chú ý, cải ngọt được lựa chọn làm sản phẩm thí điểm đầu tiên. HTX đã hoàn thành việc khởi tạo dữ liệu, đồng thời phối hợp với cơ quan chuyên môn rà soát danh mục thuốc bảo vệ thực vật thường sử dụng, tạo thuận lợi cho quá trình cập nhật thông tin sản xuất.
Việc số hóa dữ liệu giúp hình thành mối liên kết giữa người trồng rau, HTX và đơn vị phân phối. Thay vì chỉ kiểm soát sản phẩm ở khâu cuối cùng, quá trình quản lý được mở rộng từ khâu gieo trồng, chăm sóc, sử dụng vật tư đến thu hoạch, sơ chế và lưu thông.
Qua đó, HTX không chỉ đóng vai trò thu mua, tiêu thụ mà còn trở thành đầu mối quản lý, kết nối và chịu trách nhiệm về tính thống nhất của thông tin trong chuỗi cung ứng.
Tháo gỡ khó khăn để truy xuất đi vào thực chất
Dù mang lại nhiều kỳ vọng, quá trình triển khai truy xuất nguồn gốc điện tử tại cơ sở vẫn gặp không ít trở ngại. Khó khăn chủ yếu đến từ điều kiện thiết bị, nhân lực và khả năng tiếp cận công nghệ của các hộ sản xuất.
Một số HTX chưa được trang bị đầy đủ máy tính có kết nối internet, thiết bị quét mã QR. Trong khi đó, nông dân cần sử dụng điện thoại thông minh để cập nhật nhật ký canh tác, còn chi phí in tem truy xuất cũng tạo thêm áp lực cho hoạt động sản xuất.
Đây là những vấn đề cần được tháo gỡ nếu muốn hệ thống truy xuất không dừng lại ở việc tạo mã QR mà thực sự trở thành công cụ quản lý chất lượng.
Tại hội nghị đánh giá kết quả triển khai thí điểm ở xã Bát Tràng, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đề nghị các đơn vị tiếp tục phối hợp, hỗ trợ HTX Văn Đức hoàn thiện mô hình. Trong giai đoạn đầu, HTX cần tập trung bố trí nhân lực, vật lực để duy trì việc cập nhật dữ liệu thường xuyên, đồng thời hoàn thành kết nối với hệ thống của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Đại diện UBND xã Bát Tràng cũng khẳng định sẽ phối hợp với cơ quan chuyên môn, HTX và các đoàn thể để hỗ trợ người dân triển khai. Cán bộ chuyên môn của Sở và Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã trực tiếp hướng dẫn việc khởi tạo, cập nhật dữ liệu; địa phương đồng thời huy động lực lượng tại cơ sở tham gia hỗ trợ nhập liệu, từng bước khắc phục những vướng mắc ban đầu.
Minh bạch nguồn gốc phải đi đôi với kiểm soát chất lượng
Truy xuất nguồn gốc chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, chính xác và phản ánh trung thực quá trình sản xuất. Những thông tin về giống cây trồng, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thời điểm chăm sóc và thu hoạch là cơ sở quan trọng để kiểm tra, đánh giá chất lượng sản phẩm.
Đặc biệt, khi phát sinh sự cố về an toàn thực phẩm, dữ liệu truy xuất giúp cơ quan chức năng nhanh chóng khoanh vùng sản phẩm, xác định khâu có nguy cơ và làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan.
Song song với việc đẩy mạnh số hóa, Hà Nội cũng tăng cường kiểm soát hoạt động kinh doanh vật tư nông nghiệp. Trong 9 tháng đầu năm 2026, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã phối hợp hướng dẫn tập huấn, tổ chức ký cam kết đối với các cửa hàng kinh doanh vật tư trong lĩnh vực trồng trọt tại 98/98 xã, phường.
Ngành Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đặt mục tiêu kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật dưới ngưỡng cho phép trên 90% diện tích rau chuyên canh; đồng thời phấn đấu có trên 30% sản lượng rau tại các vùng sản xuất tập trung được kiểm soát thông qua hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố định hướng tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học, ứng dụng công nghệ thông tin và thúc đẩy liên kết tiêu thụ nông sản.
Từ mô hình thí điểm tại Văn Đức, có thể thấy chuyển đổi số trong sản xuất rau không đơn thuần là đưa mã QR lên bao bì sản phẩm. Quan trọng hơn, đó là quá trình hình thành hệ thống dữ liệu xuyên suốt, gắn trách nhiệm của người sản xuất với từng công đoạn trong chuỗi cung ứng.
Khi thông tin từ đồng ruộng được quản lý minh bạch, kiểm chứng và kết nối với thị trường, rau Hà Nội sẽ có thêm cơ sở khẳng định chất lượng, nâng cao giá trị thương mại và tạo dựng niềm tin bền vững với người tiêu dùng.
