Huỳnh Phương Đỏ: hành trình biến những gốc tre già thành tác phẩm nghệ thuật

Những tác phẩm từ gốc tre, nơi lưu giữ hồn Việt

Gian hàng trưng bày những tác phẩm nghệ thuật được chế tác từ những gốc tre già của ông Huỳnh Phương Đỏ (sinh năm 1970) ở phường Hội An, TP. Đà Nẵng không chỉ là nơi trưng bày, mua bán mà còn mở ra hành trình trải nghiệm văn hóa – du lịch đặc sắc, nơi câu chuyện về con người, vùng đất và bản sắc xứ Quảng được thể hiện bằng ngôn ngữ hiện đại, sống động, đánh thức mọi giác quan của du khách.

Vốn có năng khiếu hội họa từ nhỏ, năm 16 tuổi Huỳnh Phương Đỏ được cha mẹ cho theo học nghề điêu khắc gỗ ở làng mộc Kim Bồng thôn Trung An, xã Cẩm Kim, TP. Hội An (nay là phường Hội An, TP. Đà Nẵng) với các nghệ nhân nổi tiếng như Huỳnh Sướng, Huỳnh Ri. Nhờ thông minh, nhanh nhẹn, anh được các chủ sở điêu khắc đưa đi khắp nơi. Có lúc làm thợ mãi ở huyện miền núi Tây Giang thuộc tỉnh Quảng Nam cũ, có khi vào tận Nha Trang.

Gian hàng trưng bày những tác phẩm nghệ thuật được chế tác từ những gốc tre già tại Lễ hội Đà Nẵng Food Tour 2026

Khi nghề điêu khắc gỗ không đủ nuôi sống bản thân và gia đình, có những thời điểm Huỳnh Phương Đỏ đành phải “gác nghề” chuyển sang nghề bán bánh chưng, bắp luộc dạo để trang trải cuộc sống. Rồi sau trận lụt lịch sử xảy ra năm 1999, cái nghề điêu khắc trên gốc tre đến với ông như một “định mệnh”.

Ông kể: Năm 1999, cơn đại hồng thủy nhấn chìm phố cổ Hội An trong biển nước. Những hàng tre lâu đời gắn bó với nông dân nơi đây cũng bị bão lũ lật đổ, chỉ còn trơ lại những gốc tre già sau khi nước rút. Dọn dẹp những bụi tre, ông tình cờ nhặt gốc tre già rồi ngắm nghía, với trí tưởng tượng phong phú, ông có ý tưởng biến những gốc tre này thành tác phẩm nghệ thuật.

Từ đó, ông dày công nghiên cứu những nhân vật trong lịch sử, những nhân vật huyền thoại hay dân gian như Thánh Gióng, Tấm, Cám, ông Bụt, ông Phúc, Lộc, Thọ hay tượng Phật... Sau nhiều năm nghiên cứu, ông Đỏ trở thành một người chuyên tạo hình từ gốc tre và biến góc tre vô tri, vô giác tưởng chừng như bỏ đi thành những tác phẩm nghệ thuật độc đáo.

Những gốc tre già tưởng chừng như bỏ đi, ông Huỳnh Phương Đỏ đã tạo thành những tác phẩm nghệ thuật để đời

Ông Đỏ cho biết: Để làm được những tác phẩm nghệ thuật từ gốc tre già thì công đoạn khó nhất là phải tìm được cái dáng, bắt được cái "thần" của từng gốc. Trước hết mình phải hình dung được những nhân vật huyền thoại, những nhân vật lịch sử để mình tạo dáng cho tác phẩm. Những gốc tre có bộ rễ dài thì tạc tượng ông Thọ, hoặc lật ngược bộ rễ dài lên và đục gốc tre thành hình thiếu nữ; những gốc có rễ ngắn thì tạc tượng Đạt Ma tổ sư. Ông chia sẻ: "Không phải nhất nhất là giống nhau vì mỗi gốc tre có một hình thù khác nhau, to, nhỏ khác nhau; từ đó tạo ra những tác phẩm khác nhau gọi là nghệ thuật bất quy tắc. Quan trọng nhất là tạo nên thần thái trong tác phẩm, bởi vậy chẳng có tác phẩm nào giống tác phẩm nào".

Trong gian hàng trưng bày tại Lễ hội, chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng trước những kiệt tác được làm từ những gốc tre xù xì, thô ráp. Tác phẩm nào cũng được ông thổi hồn vào từng nét vô cùng sống động nhưng có lẽ đẹp nhất vẫn là những tác phẩm về các tượng Phật Di Lặc cùng với phong thái tươi vui, tượng Đạt Ma tổ sư vô cùng nghiêm khắc, tượng Quan Công cương nghị khi xung trận… Các kệ trưng bày hàng trăm đầu tượng nào Phúc - Lộc - Thọ, Phật Thích Ca, Nữ thần Tự do… cho đến cụm tượng phức tạp như Tứ đại thiên vương, Bát tiên… Chia sẻ về quá trình chế tác, ông Đỏ cho biết, với những gốc tre tre tìm được, ông và những người thợ lựa chọn thật kỹ, lên ý tưởng cho từng gốc sau đó cắt, xịt rửa gốc tre, xử lý phơi khô, chạm trổ, đánh bóng….

Một ngày ông Đỏ có thể tạo dáng cho hơn 10 gốc tre loại thường, mỗi gốc có thể bán với giá từ 150.000 đồng đến 1 triệu đồng. Đối với nhiều gốc tre có thế lạ, ông phải mất ít nhất 1 buổi, thậm chí cả tuần để cho ra tác phẩm ưng ý và giá tất nhiên sẽ rất cao, có khi đến vài triệu đồng. Những sản phẩm độc đáo, mới lạ do ông làm ra không đủ bán, nhiều đơn đặt hàng từ các thành phố lớn như Đà Nẵng, TP HCM, Hà Nội.

Tùy thuộc vào hình dáng ban đầu của gốc tre mà ông Huỳnh Phương Đỏ tạo thành những tác phẩm gắn liền với hóa Việt như ông Phúc - Lộc - Thọ hay tượng Phật Di Lặc...

Vươn mình ra thế giới

Mỗi tác phẩm điêu khắc của ông Huỳnh Phương Đỏ chứa đựng một một câu chuyện về lịch sử, văn hóa. Để giới thiệu sản phẩm của mình cho khách quốc tế, ông không ngừng học ngoại ngữ. Ông có thể giao tiếp trôi chảy bằng nhiều ngôn ngữ như Anh, Pháp, Đức, Hàn...; kết hợp với ngôn ngữ cơ thể sinh động ông tự tin quảng bá sản phẩm của mình một cách hiệu quả.

Để những tác phẩm của mình vươn ra thế giới, ông đã xây dựng thương hiệu qua việc quảng bá hình ảnh trên các nền tảng xã hội. Nhờ đó du khách biết đến tác phẩm của ông nhiều hơn.

Tác phẩm của ông Đỏ đã được khách hàng là Việt kiều ở các nước như Pháp, Hà Lam, Đức, Mỹ, Tây Ban Nha đặt hàng. Những tác phẩm họ yêu thích nhất là tượng ông Thọ, biểu tượng cho sự trường thọ, hoặc tượng ông Phúc biểu tượng cho sự hạnh phúc - đó là nét văn hóa người Việt tại các nước, đồng thời cũng là sản vật của quê hương để họ luôn nhớ về quê cha, đất tổ.

Du khách trải nghiệm sáng tạo tác phẩm tại gian hàng

Sau này ông Đỏ gọt đẽo thêm nhiều nhân vật khác như Chúa Jesus hay Đức Đạt Lai Lạt Ma, Newton, Einstein... để những du khách nước ngoài cũng có thể cảm nhận được câu chuyện và vẻ đẹp của mỗi tác phẩm. Điểm độc đáo ở những tác phẩm này chính là sự tự nhiên, sinh động và không có sự lặp lại ở mỗi tác phẩm. Cũng một chân dung ấy, nhưng mỗi bức lại một vẻ riêng, không lặp lại ở tác phẩm thứ hai. Những du khách quốc tế mua làm kỷ niệm góp phần quảng bá hình ảnh đất nước Việt Nam qua hình tượng tác phẩm được chế tác từ những gốc tre già.

Bên cạnh đẩy mạnh các hoạt động đồng truyền thông, ông Huỳnh Phương Đỏ còn ấp ủ mong muốn xây dựng một làng nghề về điêu khắc gốc tre. Hiện tại, ông đang mở lớp dạy điêu khắc tre với khoảng 8 học viên. Tất cả đều là những người trẻ và đến từ Đà Nẵng với hi vọng nghệ thuật điêu khắc gốc tre sẽ tiếp tục được quảng bá rộng rãi hơn.

Cây tre là hình ảnh rất đỗi quen thuộc, thân thương trong đời sống của người Việt Nam. Ngành nghề độc đáo và đầy sáng tạo này của ông Huỳnh Phương Đỏ không chỉ góp phần lưu giữ nét văn hóa truyền thống của người Việt mà còn giúp nghề điêu khắc không bị mai một trong xã hội hiện đại.