Khơi dậy phong trào sinh vật cảnh từ vùng đất được mệnh danh là “thủ phủ” sầu riêng của tỉnh Đắk Lắk

Cùng với phong trào sinh vật cảnh tại thành phố Buôn Ma Thuột, thị xã Buôn Hồ, huyện Krông Ana, tại huyện Krông Pắc (tỉnh Đắk Lắk cũ), phong trào sinh vật cảnh phát triển một cách nhanh chóng sau khi Hội Sinh vật cảnh tỉnh Đắk Lắk được thành lập năm 1994.

“Cánh chim đầu đàn” của phong trào sinh vật cảnh từ những ngày đầu tiên

Những nghệ nhân chủ chốt của phong trào sinh vật cảnh nơi đây cũng là những hạt nhân nòng cốt của BCH Hội Sinh vật cảnh tỉnh Đắk Lắk lúc bấy giờ. Ông Nguyễn Sơn Bá, nguyên Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh huyện Krông Pắc (cũ) nhiều nhiệm kỳ cho biết: “Ngày ấy phong trào sinh vật cảnh phát triển nhanh, chủ yếu tập trung ở thị trấn và các xã lân cận. Các khu rừng trong huyện còn khá nhiều, chủ yếu là cây si, đa, sung, ngũ gia bì”.

Suối Ea Kênh, những năm 1990 là nguồn sinh vật cảnh đa dạng như hoa lan, địa lan và các loại cây thân nước như đa, đề, ngũ gia bì.

Những năm 1985-1990, khi chủ trương của tỉnh đẩy mạnh việc trồng cà phê tại các Nông trường, hàng trăm máy móc được huy động để khai hoang. Hàng trăm cây cổ thụ như đa, đề, sanh… mọc ven suối, triền đồi bị chặt hạ. Đây cũng là cơ hội tốt cho những người đam mê sinh vật cảnh. Cũng theo ông Nguyễn Sơn Bá, thời điểm đó những người nhiệt huyết với phong trào chơi cây cảnh như ông Nguyễn Thành Long, Nguyễn Văn Thịnh đều sở hữu hàng chục tác phẩm cổ thụ.

Nếu như ở trung tâm huyện lúc bấy giờ một số người đam mê cây cảnh đi theo những xe múc tìm cây cảnh thì ông Nguyễn Văn Hùng, Đoàn Ngọc Kim lại thích đi vào tận rừng sâu tìm cây cảnh. Ông Bá cho biết thêm: Vườn cây cảnh nghệ thuật của ông Đoàn Ngọc Kim, hội viên Hội Sinh vật cảnh huyện Krông Pắc (cũ) có tới hàng chục gốc sanh, si, nguyệt quế… đã hoàn chỉnh về dáng thế và có giá trị cao. Toàn Hội có hơn 30 hội viên thường xuyên sinh hoạt đều đặn, trao đổi, giao lưu, đánh giá rút kinh nghiệm trong chăm sóc, cắt tỉa cây cảnh, qua đó nâng cao tính thẩm mỹ, giá trị của tác phẩm, sản phẩm cây cảnh. Hầu hết tác phẩm của Hội Sinh vật cảnh huyện đem đi trưng bày tại các triển lãm do Hội Sinh vật cảnh tỉnh Đắk Lắk tổ chức những năm 1990 -2005 đều có sự đầu tư công phu, kỹ lưỡng, đạt đến trình độ cao, chuyên nghiệp và đáp ứng tốt các tiêu chí "cổ, kỳ, mỹ, văn".

Ông Nguyễn Phương Tiến, PCT Hội Sinh vật cảnh xã Krông Pắc, thuộc lớp người kế cận là nghệ nhân đam mê mai vàng.

Không chỉ dừng lại ở bộ môn cây cảnh mà ở bộ môn chim Chào mào, nhiều hội viên đam mê và đầu tư bài bản về lồng, giống chim và kỹ thuật chăm sóc. Các hội viên này là lực lượng nòng cốt để sau này thành lập Câu lạc bộ Sinh vật cảnh Đông Đắk Lắk.

Cũng tại thời điểm đó, có hội viên lại theo đuổi sưu tầm cổ vật như hội viên Bùi Văn Khối với bộ sưu tập khá công phu các cổ vật của đồng bào thiểu số vùng Tây Nguyên như trống, cồng, chiêng, gùi, nỏ… Với niềm đam mê cây cảnh nói chung và cây cảnh nghệ thuật nói riêng, hội viên Hội Sinh vật cảnh huyện luôn chủ động tìm tòi, học hỏi, nâng cao tay nghề để cho ra đời các tác phẩm nghệ thuật cây cảnh có giá trị, từ đó nâng cao thu nhập, đời sống. Phải kể đến lớp kế cận là ông Lê Văn Mỹ rất nhiệt tình ủng hộ phong trào sinh vật cảnh; đặc biệt ông Trần Minh Thụy sở hữu hàng trăm cây sanh Nam Điền, có những cây mai vàng được nhà vườn phía bắc mua đến 3 tỷ đồng.

Năm 2018, Hội Sinh vật cảnh tỉnh thành lập Câu lạc bộ Chim cu gáy Đông Đắk Lắk đã thu hút hàng trăm hội viên yêu thích bộ môn này ở các xã vùng đồng của tỉnh.

Những năm 2010 - 2015 cây lộc vừng được các thương lái sưu tầm phục vụ kinh doanh, chủ yếu các nhà hàng, khách sạn, công trình...

Đến nốt nhạc trầm trong bản giao hưởng sinh vật cảnh

Sau một thời gian dài “xưng hùng” trên các diễn đàn sinh vật cảnh tại tỉnh Đắk Lắk, lớp người tiên phong của phong trào sinh vật cảnh những năm ấy đã bước sang tuổi “cổ lai hy”. Việc tìm những cán bộ Hội chủ chốt tham gia điều hành hoạt động Hội trở nên khó khăn. Hoạt động sôi nổi một thời của bộ môn chim Chào mào, đá cảnh, Bonsai đã dần tàn lụi. Nhiều lần BCH huyện Hội họp bàn việc kiện toàn, củng cố bộ máy tổ chức Hội nhưng đều không đem lại kết quả.

Văn phòng Hội Sinh vật cảnh tỉnh cũng đã tham mưu cho Thường trực Hội gửi văn bản đến Thường trực Huyện ủy- UBND huyện Krông Pắc (cũ) để tìm giải pháp kiện toàn tổ chức Hội đồng thời vực dậy phong trào sinh vật cảnh nhưng không khả thi. Các cuộc triển lãm sinh vật cảnh do tỉnh tổ chức cũng vắng bóng những nghệ nhân chủ lực của phong trào sinh vật cảnh Krông Pắc.

BCH Hội SVC tỉnh Đắk Lắk họp triển khai các giải pháp để tham mưu Thường trực Huyện ủy - UBND huyện Krông Pắc (cũ) kiện toàn BCH Hội SVC huyện Krông Pắc.

Về yếu tố chủ quan, các Ủy viên BCH Hội Sinh vật cảnh huyện Krông Pắc (cũ) không còn sự nhanh nhẹn, tháo vát vì tuổi tác, mặt khác sự thay đổi tư duy trong sáng tạo tác phẩm và định hướng cho các mô hình hoạt động không phù hợp với thế hệ các bậc cao niên. Về yếu tố khách quan, huyện Krông Pắc, tỉnh Đắk Lắk (cũ) được mệnh danh là “thủ phủ” sầu riêng của tỉnh và của cả nước. Lợi nhuận khổng lồ từ việc trồng sầu riêng đã lấn át thu nhập từ sinh vật cảnh; những người chơi cây cảnh đổ xô sang sầu riêng. Trong năm 2024, toàn huyện sản lượng sầu riêng đạt trên 55.000 tấn, thu về cho người nông dân khoảng 3.000 tỷ đồng, góp phần quan trọng phát triển kinh tế - xã hội của huyện.

Sau thời hoàng kim của lan VAR, phong trào thưởng ngoạn hoa lan tại đây cũng lắng xuống. Các nhà vườn không còn mặn mà chuyện đầu tư “từng cm lan” như những năm trước.

"Và con tim đã vui trở lại"

Khoảng vài ba năm trở lại đây, những người đam mê sinh vật cảnh tại xã Krông Pắc dù không chính thức tham gia sinh hoạt ở tổ chức hội nào nhưng cũng rất nhiệt tình tham gia các cuộc triển lãm sinh vật cảnh do Hội Sinh vật cảnh tỉnh hoặc các đơn vị bạn tổ chức. Bén duyên đến với Bonsai phải kể đến thế hệ trẻ như Vũ Ngọc Thanh, Phạm Anh Tùng, Nguyễn Quốc Hùng, Nguyễn Phương Tiến với đủ thể loại, đủ bộ môn sinh vật cảnh.

Qaung cảnh Đại hội thành lập Hội SVC xã Krông Pắc, tỉnh Đắk Lắk (ngày 4/4/2026)

Lúc còn đương chức, ông Ngô Văn Hiển ở xã Krông Pắc là người rất đam mê cây cảnh. Ngay sau khi nghỉ hưu, ông đã đầu tư thời gian để vực dậy phong trào sinh vật cảnh tại địa phương. Nhiều cuộc họp của những người đam mê sinh vật cảnh tại địa phương với sự tham dự của lãnh đạo Hội Sinh vật cảnh tỉnh, Văn phòng Hội Sinh vật cảnh tỉnh đã tư vấn để từng bước hoàn thành quy trình làm hồ sơ thành lập Hội cấp xã theo Nghị định 126/2024 của Chính phủ và theo các văn bản hướng dẫn của Sở Nội vụ tỉnh Đắk Lắk.

Ông Lại Đức Đại, Chủ tịch UBND xã Krông Pắc, tỉnh Đắk Lắk (thứ 3 từ phải sang) trao quyết định thành lập Hội SVC xã Krông Pắc và tặng hoa chúc mừng Đại hội.

Ngày 04/4/2026 tại xã Krông Pắc, Chủ tịch UBND xã Krông Pắc Lại Đức Đại đã trao quyết định cho phép thành lập Hội Sinh vật cảnh xã Krông Pắc, đánh dấu một bước đi chắc chắn trong phong trào hội, thắp lên niềm đam mê sinh vật cảnh đang âm ỉ cháy trong tâm thức mỗi nghệ nhân.

Ông Ngô Văn Hiển, Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh xã Krông Pắc, tỉnh Đắk Lắk khóa I, nhiệm kỳ 2026 - 2030 khẳng định: "Với sự quan tâm chỉ đạo của lãnh đạo xã, sự định hướng của lãnh đạo Hội SVC tỉnh và sự đoàn kết của tập thể Hội, chúng tôi tin tưởng rằng phong trào sinh vật cảnh xã nhà sẽ phát huy được những tốt đẹp của các thế hệ đi trước và viết tiếp câu chuyện sinh vật cảnh ngày càng rạng rỡ hơn".

Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội thành lập Hội SVC xã Krông Pắc ngày 4/4/2026, ông Lại Đức Đại, Chủ tịch UBND xã Krông Pắc, tỉnh Đắk Lắk nói: