Gia Lai đang từng bước đổi mới phương thức sản xuất nông nghiệp thông qua ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX) với người dân. Đây được xem là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao chất lượng, ổn định đầu ra và gia tăng giá trị các mặt hàng nông sản chủ lực của địa phương.
 |
| Nafoods Group phát triển chuỗi sản xuất khép kín từ cung ứng giống, vùng nguyên liệu đến chế biến và xuất khẩu. Ảnh: Tuấn Anh. |
Với những ngành hàng có lợi thế như chanh dây, cà phê, sầu riêng, việc ứng dụng công nghệ cần được triển khai đồng bộ từ khâu chọn giống, tổ chức vùng nguyên liệu đến sơ chế, chế biến và tiêu thụ. Thực tế tại Công ty cổ phần Tập đoàn Nafoods cho thấy, mô hình sản xuất liên kết theo chuỗi đang từng bước phát huy hiệu quả.
Nhà máy Nafoods Gia Lai đi vào hoạt động từ năm 2023, chuyên chế biến chanh dây và các loại trái cây địa phương. Đến nay, nhà máy đã hoàn thành giai đoạn 4, bổ sung dây chuyền cấp đông sầu riêng nguyên quả, cấp đông múi và hệ thống kho lạnh công suất 4.000 tấn.
Song song với đầu tư chế biến, doanh nghiệp phát triển mạng lưới vùng nguyên liệu thông qua liên kết với 35 HTX và doanh nghiệp, quy tụ 2.834 hộ dân trên diện tích 2.742 ha chanh dây. Trong 9 tháng đầu năm 2026, các đơn vị liên kết đã cung cấp khoảng 38.000 tấn quả tươi cho nhà máy, góp phần bảo đảm nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất.
 |
| Chanh dây là cây trồng chủ lực, góp phần nâng cao giá trị nông sản Gia Lai. Ảnh: Tuấn Anh. |
Một trong những điểm nhấn là ứng dụng công nghệ số trong quản lý vùng trồng. Hệ thống phần mềm cho phép số hóa thông tin từng hộ, từng thửa đất, tích hợp tọa độ GPS, nhật ký canh tác điện tử, hồ sơ mã số vùng trồng và dữ liệu truy xuất nguồn gốc. Đội ngũ kỹ thuật viên thường xuyên hướng dẫn người dân chăm sóc cây trồng, theo dõi sâu bệnh và sử dụng vật tư nông nghiệp đúng quy trình.
Việc số hóa giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn chất lượng nông sản, minh bạch thông tin sản xuất và đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu. Đáng chú ý, Nafoods đang chuyển dần sang mô hình để HTX và nông hộ chủ động cập nhật, quản lý dữ liệu sản xuất. Doanh nghiệp cũng triển khai các hình thức liên kết sâu hơn, như cùng đầu tư vật tư đầu vụ và cam kết giá thu mua theo hợp đồng đối với các HTX đáp ứng điều kiện. Qua đó, người sản xuất có thêm điều kiện tiếp cận nguồn lực, giảm áp lực vốn và chia sẻ rủi ro thị trường.
Tuy nhiên, quá trình phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại Gia Lai vẫn gặp nhiều khó khăn. Đất đai sản xuất còn phân tán, gây trở ngại cho việc hình thành vùng nguyên liệu quy mô lớn và đầu tư đồng bộ hệ thống tưới, cơ giới hóa. Hạ tầng giao thông nội vùng, điện, nước tại một số khu vực chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi năng lực ứng dụng công nghệ giữa các hộ dân và HTX còn chênh lệch.
Bên cạnh đó, việc ghi chép dữ liệu, áp dụng quy trình sản xuất và truy xuất nguồn gốc vẫn là thách thức đối với nhiều cơ sở. Liên kết giữa doanh nghiệp và người sản xuất tại một số nơi chưa chặt chẽ, khiến đầu ra thiếu ổn định và hạn chế động lực đầu tư dài hạn.
Theo ông Nguyễn Văn Hoan, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai, địa phương xác định bốn nhóm nhiệm vụ trọng tâm để tháo gỡ những điểm nghẽn trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao.
 |
| Cây giống chất lượng cao của Công ty cổ phần Quốc tế Thông Đỏ. Ảnh: Tuấn Anh. |
Trước hết, tỉnh tập trung rà soát, xác định các vùng sản xuất phù hợp với quy hoạch, điều kiện thực tế và lợi thế từng khu vực, gắn phát triển vùng nguyên liệu với nhu cầu thị trường và khả năng thu hút đầu tư. Đồng thời, địa phương chú trọng nâng cao chất lượng giống, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm, cơ giới hóa, tự động hóa và chuyển đổi số trong quản lý sản xuất, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc.
Cùng với đầu tư công nghệ, Gia Lai xác định tổ chức lại sản xuất và xây dựng chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp, HTX và người dân là nhiệm vụ then chốt. Liên kết cần được triển khai xuyên suốt từ cung ứng giống, chuyển giao kỹ thuật đến thu mua, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Các HTX cũng cần được hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.
Thời gian tới, ngành nông nghiệp tỉnh sẽ huy động, lồng ghép các nguồn lực để đầu tư hạ tầng, nghiên cứu và phát triển giống, đào tạo nhân lực, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, HTX và người dân mạnh dạn ứng dụng công nghệ.
Việc kết hợp chuyển đổi số với tổ chức lại sản xuất và tăng cường liên kết chuỗi được kỳ vọng sẽ giúp Gia Lai khai thác hiệu quả tiềm năng nông nghiệp, nâng cao sức cạnh tranh của nông sản và hướng tới phát triển bền vững.
