Trải qua hơn 500 năm hình thành và phát triển, nghề làm bánh tráng nơi đây vẫn được gìn giữ bằng đôi bàn tay khéo léo của những người thợ làng nghề, lưu giữ trọn vẹn hương vị truyền thống qua nhiều thế hệ.
Theo các bậc cao niên trong làng, nghề làm bánh tráng Túy Loan xuất hiện từ thế kỷ XV, gắn liền với quá trình khai khẩn vùng đất Quảng Nam – Đà Nẵng. Trải qua nhiều biến động của lịch sử, những lò bánh vẫn đỏ lửa, góp phần tạo nên một sản vật nổi tiếng của xứ Quảng.
 |
| Một góc làng cổ Túy Loan, cách trung tâm TP Đà Nẵng khoảng 15km. |
Ngày nay, dù số hộ còn duy trì nghề không nhiều, mỗi gia đình vẫn bền bỉ giữ gìn phương thức sản xuất thủ công truyền thống. Chính sự công phu trong từng công đoạn đã làm nên hương vị riêng biệt mà khó nơi nào có thể sao chép.
Không chỉ mang giá trị kinh tế, nghề làm bánh tráng Túy Loan còn được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trở thành niềm tự hào của người dân địa phương và là điểm đến hấp dẫn đối với du khách yêu thích văn hóa bản địa.
Để làm nên một chiếc bánh tráng Túy Loan đúng chuẩn, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ, từ khâu chọn nguyên liệu cho đến khi hoàn thiện sản phẩm.
 |
| Người dân trong làng vẫn bám nghề làm bánh tráng qua nhiều thế hệ... |
Từ chiều tối hôm trước, những mẻ gạo đã được ngâm cùng các loại gia vị như gừng, tỏi, ớt và nước mắm nhằm tạo nên hương vị đặc trưng. Loại gạo được sử dụng phải đáp ứng những yêu cầu riêng về độ dẻo và độ thơm, sau đó được xay nhuyễn thành bột mịn.
Điểm đặc biệt của bánh tráng Túy Loan là sự kết hợp hài hòa giữa gạo và mè trắng theo tỷ lệ truyền thống được lưu truyền qua nhiều đời. Nhờ vậy, chiếc bánh sau khi hoàn thành vừa có độ giòn, vừa giữ được vị béo thơm đặc trưng.
Người thợ nhóm bếp từ sáng sớm, lựa chọn loại củi tốt để tạo nhiệt độ ổn định. Trên mặt khuôn phủ vải căng, từng vá bột được dàn đều bằng những động tác thuần thục.
 |
| Công đoạn tráng bánh thể hiện kỹ năng thành thục của người thợ tráng. |
Đây được xem là công đoạn khó nhất, bởi chỉ cần lửa quá lớn hoặc bột không được tráng đều tay, chiếc bánh sẽ không đạt được độ mỏng và hình dáng chuẩn.
Sau khi tráng xong, bánh được đưa lên các tấm lưới đặt trên bếp than hồng để hong khô. Người làm nghề phải liên tục theo dõi nhiệt độ và thời gian sấy nhằm đảm bảo bánh đạt độ giòn vừa phải mà không bị cháy hoặc nứt vỡ.
Nhờ trải qua nhiều lần hong trên than, bánh tráng Túy Loan có mùi thơm rất riêng, đậm đà hơn so với nhiều loại bánh tráng sản xuất công nghiệp.
 |
| Khi bánh đạt độ khô lý tưởng, người thợ nhẹ nhàng gỡ bánh khỏi khung lưới rồi xếp thành từng chồng để đóng gói. Mỗi chiếc bánh đều là kết quả của sự cần mẫn, kiên trì và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm làm nghề. |
Bánh tráng Túy Loan không chỉ là một món ăn dân dã mà còn hiện diện trong nhiều món đặc sản nổi tiếng của miền Trung. Từ mì Quảng, hến xúc bánh tráng cho đến các món cuốn hay những mâm cỗ truyền thống, chiếc bánh giòn thơm luôn góp phần làm nên nét đặc sắc của ẩm thực địa phương.
Vị thơm của mè rang, độ giòn của bánh cùng hương vị đậm đà từ các loại gia vị truyền thống đã giúp sản phẩm này trở thành món quà quê được nhiều du khách tìm mua khi ghé thăm Đà Nẵng.
Bên cạnh làng nghề bánh tráng, Túy Loan còn nổi tiếng với quần thể làng cổ mang đậm dấu ấn kiến trúc truyền thống miền Trung.
Những ngôi nhà cổ hàng trăm năm tuổi với kết cấu ba gian hai chái, mái ngói âm dương và khung gỗ mít quý vẫn được bảo tồn khá nguyên vẹn. Dạo bước trên những con đường làng rợp bóng cây xanh, du khách dễ dàng cảm nhận được nhịp sống thanh bình của một vùng quê lâu đời giữa lòng thành phố hiện đại.
Nếu có dịp đến Túy Loan vào ngày mùng 9 tháng Giêng âm lịch, du khách sẽ được hòa mình vào không khí lễ hội truyền thống của làng.
 |
| Hội thi nướng bánh tráng là phần không thể thiếu trong lễ hội đình làng Túy Loan. |
Phần lễ được tổ chức trang nghiêm tại đình làng với các nghi thức tế lễ, dâng hương tưởng nhớ tiền nhân. Sau đó là phần hội sôi động với nhiều trò chơi dân gian như kéo co, đẩy gậy, vật tay và đặc biệt là các cuộc đua thuyền trên sông Túy Loan.
Đây là dịp để người dân địa phương gặp gỡ, gắn kết cộng đồng và giới thiệu những nét đẹp văn hóa truyền thống đến du khách gần xa.
Giữa nhịp sống hiện đại, làng nghề bánh tráng Túy Loan vẫn giữ nguyên vẻ mộc mạc vốn có. Không chỉ là nơi sản xuất một đặc sản nổi tiếng, đây còn là không gian văn hóa sống động, phản ánh đời sống lao động, tập quán và tinh thần gìn giữ nghề truyền thống của người dân Đà Nẵng.
Đến với Túy Loan, du khách không chỉ được thưởng thức những chiếc bánh tráng thơm ngon mà còn có cơ hội cảm nhận sâu sắc hơn về lịch sử, văn hóa và bản sắc của một làng quê Việt đã bền bỉ tồn tại suốt hơn nửa thiên niên kỷ.
