Theo kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, Lào Cai đặt mục tiêu duy trì hơn 15.400 ha chè, trong đó trên 13.000 ha đang cho thu hoạch. Sản lượng dự kiến đạt gần 130.000 tấn chè búp tươi, đồng thời trồng mới thêm hơn 200 ha. Hiện các vùng chè trên địa bàn đã bước vào vụ xuân – thời điểm sản xuất quan trọng nhất trong năm.
Tuy nhiên, giá chè búp tươi hiện chỉ dao động khoảng 5.000 – 5.500 đồng/kg, mức thấp nhất trong nhiều năm. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc xuất khẩu gặp khó khăn. Các thị trường lớn như Pakistan hay Afghanistan bị gián đoạn vận chuyển, chi phí logistics tăng cao, nhiều lô hàng bị ách lại, buộc doanh nghiệp thu hẹp thu mua.
 |
| Theo kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu duy trì 15.475ha chè. |
Trước tình hình này, ngành nông nghiệp tỉnh đã yêu cầu các địa phương, doanh nghiệp và hợp tác xã triển khai đồng bộ giải pháp nhằm ổn định sản xuất và hỗ trợ tiêu thụ. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh để người dân nhận thức rõ vai trò lâu dài của cây chè – một trong những cây trồng chủ lực tại địa phương. Đồng thời, bà con được vận động duy trì chăm sóc, thu hái đúng quy trình, sử dụng vật tư nông nghiệp an toàn để đảm bảo chất lượng nguyên liệu.
Các địa phương cũng được khuyến khích tăng cường liên kết với doanh nghiệp thông qua hợp đồng bao tiêu, phát triển hợp tác xã và tổ hợp tác nhằm hình thành chuỗi sản xuất – tiêu thụ bền vững. Việc áp dụng khoa học kỹ thuật, mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, hữu cơ tiếp tục được chú trọng để nâng cao giá trị sản phẩm.
Đối với diện tích chè kinh doanh, cơ quan chuyên môn hướng dẫn người dân tuân thủ nguyên tắc “4 đúng” trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, đảm bảo thời gian cách ly trước thu hoạch. Đồng thời, tăng cường bón phân hợp lý, hạn chế sử dụng thuốc trừ cỏ, ưu tiên chế phẩm sinh học nhằm nâng cao năng suất và chất lượng.
Song song đó, hoạt động kiểm tra, giám sát chất lượng sản xuất, chế biến và an toàn thực phẩm được siết chặt. Các yếu tố đầu vào, đặc biệt là dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, được kiểm soát chặt chẽ, kết hợp theo dõi sát diễn biến thị trường để kịp thời đưa ra giải pháp phù hợp.
Một trong những hướng đi được tỉnh xác định là mở rộng thị trường tiêu thụ, giảm dần phụ thuộc vào các thị trường truyền thống. Các doanh nghiệp và hợp tác xã được khuyến khích đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tìm kiếm đối tác mới, đa dạng hóa kênh phân phối.
Đến cuối năm 2025, toàn tỉnh có hơn 16.000 ha chè, sản lượng đạt gần 129.000 tấn, trong đó diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ đạt trên 2.300 ha. Riêng xã Bản Lầu (huyện Mường Khương) – vùng chè trọng điểm – có hơn 2.600 ha, dự kiến sản lượng năm 2026 vượt 30.000 tấn.
Tại cuộc họp do Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức gần đây ở Bản Lầu, nhiều giải pháp đã được đưa ra, tập trung vào kết nối doanh nghiệp, mở rộng thị trường và duy trì sản xuất. Trước mắt, tỉnh ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp thu mua chè búp tươi nhằm giảm thiểu thiệt hại cho người dân trong vụ xuân. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế tín dụng, giãn và giảm lãi suất để hỗ trợ doanh nghiệp và hợp tác xã.
Thực tế cho thấy khó khăn vẫn hiện hữu. Một số doanh nghiệp phản ánh việc vận chuyển sang Afghanistan phụ thuộc vào tuyến trung chuyển qua Iran hiện bị gián đoạn, khiến nhiều lô hàng phải quay đầu, phát sinh chi phí lớn. Lượng tồn kho tăng nhanh tạo áp lực lên dòng vốn, buộc doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất.
Hệ quả lan rộng đến người trồng chè khi nhiều diện tích đến kỳ thu hoạch nhưng khó tiêu thụ. Với mức giá hiện nay, người trồng gần như không có lãi, thậm chí không đủ bù chi phí. Dù vậy, việc thu hái vẫn phải duy trì để bảo vệ vườn chè, trong khi chờ thị trường phục hồi.
Trong bối cảnh thị trường quốc tế còn nhiều biến động, ngành chè Lào Cai được xác định cần thích ứng theo hướng nâng cao chất lượng, phát triển sản phẩm giá trị gia tăng, tăng cường liên kết chuỗi và mở rộng thị trường xuất khẩu. Đây được xem là giải pháp lâu dài để ổn định sản xuất và nâng cao sức cạnh tranh cho ngành hàng chủ lực của địa phương.
