Loại quả Tây Bắc xưa chín rụng đầy rừng, nay thành đặc sản bán 200.000-300.000 đồng/kg
![]() |
| Món chấm chẩm chéo Tây Bắc thường có thành phần quả mắc khén. |
Nhắc đến ẩm thực Tây Bắc, mắc khén là một trong những gia vị tạo nên dấu ấn riêng. Những hạt nhỏ màu đen óng có mùi thơm gợi liên tưởng đến tinh dầu vỏ cam, vị cay nhẹ và cảm giác tê ran đầu lưỡi. Người dân vùng cao thường dùng mắc khén để ướp thịt, cá, làm nước chấm hoặc chế biến nhiều món ăn truyền thống.
![]() |
| Quả mắc khén khi già. |
Mắc khén còn được gọi là hoàng ô môi, cóc hôi, thuộc nhóm cây gia vị bản địa gắn bó lâu đời với đời sống của nhiều đồng bào dân tộc vùng Tây Bắc. Cây mọc tự nhiên tại một số tỉnh miền núi như Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Cao Bằng... Thân cây có nhiều gai, quả mọc thành từng chùm nhỏ. Khi còn non, quả có màu xanh, lúc già chuyển dần sang màu sẫm.
Sau khi thu hái, người dân thường đem cả chùm phơi khô hoặc gác trên bếp. Hạt khô có màu đen óng, có thể bảo quản trong thời gian dài để sử dụng dần.
Điểm đặc biệt của mắc khén nằm ở mùi thơm và vị tê nhẹ. Hạt thường được rang trên chảo nóng cho dậy mùi rồi giã hoặc xay nhỏ. Nếu rang quá lâu, hạt dễ bị cháy và mất đi hương thơm đặc trưng.
![]() |
| Hạt mắc khén. |
Mắc khén là thành phần quan trọng trong chẩm chéo – loại nước chấm đặc trưng của vùng Tây Bắc. Hạt rang giã nhỏ được trộn với muối, ớt, tỏi cùng các loại rau thơm và nguyên liệu địa phương, tạo nên vị mặn, cay, thơm và tê nhẹ. Chẩm chéo có thể dùng để chấm thịt, rau củ, măng, hoa quả và nhiều món ăn khác.
Không chỉ làm nước chấm, mắc khén còn được dùng để tẩm ướp thịt trâu, bò, lợn, gà, cá, lạp xưởng và các món hun khói. Đặc biệt, khi kết hợp với thịt nướng trên than, hương thơm của mắc khén càng trở nên rõ nét.
Mùa mắc khén thường vào khoảng tháng 9-11. Do cây có nhiều gai, người dân thường sử dụng dụng cụ có cán dài để hái từng chùm quả, hạn chế phải trèo lên cây. Quả sau đó được làm khô, tách hạt hoặc giữ nguyên chùm để bảo quản.
Trước đây, mắc khén chủ yếu được hái trong rừng để phục vụ nhu cầu gia đình. Khi ẩm thực Tây Bắc ngày càng được biết đến, nhu cầu sử dụng loại gia vị này tăng lên, tạo thêm giá trị kinh tế cho loại cây vốn mọc hoang.
![]() |
| Quả mắc khén khô được bán với giá khoảng 300.000 đồng/1kg. |
Tại một số vùng ở Sơn La, người dân bắt đầu đưa mắc khén về trồng trên đất đồi, đất bạc màu. Đây là loại cây lâu năm, sau khi trồng có thể cho thu hoạch trong nhiều năm, trong khi chi phí chăm sóc không quá lớn. Việc hình thành vùng trồng cũng giúp nguồn nguyên liệu ổn định hơn, giảm sự phụ thuộc vào nguồn mắc khén tự nhiên.
Giá mắc khén tùy thời điểm, chất lượng và dạng sản phẩm. Tại vùng trồng, mắc khén tươi có thể được bán khoảng 100.000 đồng/kg, trong khi loại khô khoảng 200.000 đồng/kg. Trên thị trường, một số cửa hàng đặc sản vùng miền bán mắc khén khô với giá khoảng 300.000 đồng/kg.
Không chỉ được người tiêu dùng tìm mua làm gia vị, mắc khén còn trở thành sản phẩm khiến nhiều du khách thích thú khi đến Tây Bắc, từ đó góp phần đưa một loại quả rừng quen thuộc trở thành đặc sản có giá trị kinh tế.
Tin mới
Hà Nội tận dụng đất xen kẹt xây hơn 500 công viên túi
Hà Nội: Xã Hát Môn đưa cây cảnh địa phương lên sóng livestream
Tin bài khác
Ít ai ngờ loại cây mọc ven đường này lại có giá trị kinh tế cao
Bình Điền đón xuân Đinh Mùi 2027 với 282 lô hoa, cây kiểng
Hà Nội vào mùa phượng nở, mùa của chia xa và nỗi nhớ
Trần Nguyên Lộc: Người nghệ nhân thầm lặng và cuộc chuyển mình ngoạn mục từ mai vàng sang nghệ thuật bonsai
Nghệ nhân Nguyễn Thanh Tùng: từ bản lĩnh người lính đến niềm đam mê nghệ thuật bonsai
Cuộc gặp gỡ giữa đá và cây: Sự giao hòa của thiên nhiên, nghệ thuật và chiều sâu thời gian
Nghệ nhân Nguyễn Phúc Hoàng và hành trình lan tỏa tình yêu sinh vật cảnh
Hành trình khám phá đất, lửa từ góc nhìn đến tâm hồn
Hà Tĩnh: Vườn cam gần 20 năm tuổi lưu giữ nguồn gen quý
Gần 30 năm gắn bó với đam mê, nghệ nhân Bảy Khoa và bộ sưu tập bonsai cổ thụ ngoại cỡ tại Long An
Làng trầu trăm tuổi Vị Thủy: Từ nét văn hóa Nam Bộ đến hướng đi du lịch nông nghiệp
Có 3 cây bonsai này trong nhà, người xưa tin giúp giữ vượng khí, vun đắp tài lộc
Hoàng Trang bonsai - Gắn bó với nghề từ niềm đam mê tạo tác
Đầu tư nhà kính, bài toán cân đối chi phí và hiệu quả sản xuất
Dạ hợp: loài cây cảnh càng ngắm càng mê, càng trồng càng quý
Cây cảnh mai chiếu thủy và lệnh cấm trồng tại Hà Nội
Hà Tĩnh: Đánh thức “kho báu xanh” dược liệu ở miền núi
4 vị trí đặt cây cảnh được khuyên nên tránh theo quan niệm phong thủy
Nông nghiệp chuẩn bị triển khai loạt nhiệm vụ công nghệ từ đầu năm 2027
Cắt tỉa sai thời điểm, 3 loại cây có thể mất mùa hoa năm sau
Những loại cây bị cho là mang sát khí, gia chủ nên thận trọng khi trồng gần nhà
Hà Nội tận dụng đất xen kẹt xây hơn 500 công viên túi
Phổ biến quy định mới của Trung Quốc về đăng ký doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm
Thủ tướng yêu cầu rà soát việc cấp phép cơ quan báo chí thuộc hội
Lễ kỷ niệm 15 năm thành lập Câu lạc bộ Hoa lan Hải Phòng
Bình Điền đón xuân Đinh Mùi 2027 với 282 lô hoa, cây kiểng
Món đặc sản độc lạ khiến nhiều người e dè của vùng cao Tây Bắc
Phụ nữ Sin Suối Hồ đổi đời nhờ nuôi lợn đen bản địa
Ít ai ngờ loại cây mọc ven đường này lại có giá trị kinh tế cao
Phú Thọ: Cây bưởi mở hướng làm giàu cho người dân Yên Trị
Hơn 5ha tắc hữu cơ, mỗi năm thu hàng trăm tấn
Hẹn nhau về chợ phiên Bắc Hà, khám phá sắc màu Tây Bắc
Bản sắc đại ngàn qua “Phiên chợ Cơ Tu – Hương sắc núi rừng” 2026
Hái trái cây, tát mương bắt cá tại “miền Tây thu nhỏ” ở Cần Thơ
Khám phá Vĩnh Long qua hành trình trải nghiệm ẩm thực
Say đắm mùa hoa đỗ quyên rực rỡ ở Putaleng
Hội Sinh vật cảnh Hà Nội có Tân Chủ tịch: Cú hích cho bộ máy khóa mới
Hà Tĩnh: Muốn giữ cánh chim trời, phải chặn từ gốc
Hà Tĩnh: Hồng Yên Du vươn mình, nâng tầm giá trị nông sản
Độc đáo vườn thú “Bách Điểu” giữa không gian sinh thái Hà Tĩnh



