Nông dân Cần Thơ làm giàu từ loài côn trùng có tinh dầu đặc biệt

“Bỏ phố về quê” nuôi cà cuống

Trong khi nghề nuôi cà cuống đã phát triển tại một số tỉnh phía Bắc, mô hình này vẫn còn khá mới ở khu vực miền Tây.

Trang trại nuôi cà cuống của anh Thuận ở Cần Thơ. Ảnh: FBNV

Tại TP Cần Thơ, trang trại của anh Huỳnh Văn Thuận được xem là một trong những mô hình nuôi cà cuống quy mô đáng chú ý. Trên diện tích khoảng 250m², anh bố trí các bể nuôi cà cuống, phần đất còn lại được tận dụng làm ao trải bạt nuôi nòng nọc và cá nhỏ làm thức ăn.

Trước đây, anh Thuận từng làm hướng dẫn viên du lịch tại TP.HCM. Tháng 9/2023, anh quyết định về quê lập nghiệp. Do diện tích đất gia đình không lớn, không phù hợp trồng trọt, anh tìm kiếm mô hình có quy mô gọn, dễ chăm sóc và sản phẩm có giá trị cao.

Sau khoảng một năm tìm hiểu, anh quyết định thử nuôi cà cuống.

“Có nhiều mô hình để lựa chọn như nuôi bồ câu, dế, đuông dừa hay các loại vật nuôi khác. Tôi nhận thấy cà cuống phù hợp với điều kiện đất đai của gia đình, ít người làm nên quyết định nuôi thử”, anh Thuận chia sẻ.

Từ mô hình ban đầu, anh dần nhận thấy nuôi cà cuống có tiềm năng nếu giải quyết được các vấn đề về thức ăn, đầu ra và chênh lệch giá trị giữa cà cuống đực và cái.

Chủ động thức ăn, mở rộng đầu ra

Theo anh Thuận, cà cuống là loài ăn mồi sống. Thức ăn chủ yếu gồm nòng nọc, cá hương, cá nhỏ hoặc dế.

Theo anh Thuận, nhu cầu tiêu thụ tại địa phương còn hạn chế, trong khi các nhà hàng và chợ truyền thống chưa sử dụng nhiều.

Thời gian đầu, anh từng nuôi dế để chủ động nguồn thức ăn cho cà cuống. Tuy nhiên, việc duy trì đồng thời hai mô hình tốn nhiều công chăm sóc và diện tích. Sau đó, anh chuyển sang nuôi nòng nọc và cá hương, vừa phù hợp với tập tính của cà cuống vừa dễ chủ động nguồn thức ăn.

Đầu ra cũng là một trong những khó khăn lớn của nghề nuôi cà cuống. Theo anh Thuận, nhu cầu tiêu thụ tại địa phương còn hạn chế, trong khi các nhà hàng và chợ truyền thống chưa sử dụng nhiều.

Để mở rộng thị trường, anh đẩy mạnh bán hàng qua mạng xã hội và sàn thương mại điện tử. Sản phẩm “Cà cuống - vị phù sa” hiện được cung cấp cho khách hàng ở nhiều tỉnh, trong đó có thị trường phía Bắc.

Một vấn đề khác là giá trị thương phẩm giữa cà cuống đực và cái có sự chênh lệch. Cà cuống đực được ưa chuộng nhờ có túi tinh dầu tạo mùi thơm đặc trưng, còn cà cuống cái ít được thị trường biết đến.

Để nâng giá trị con cái, anh Thuận bán con giống theo cặp, gồm một con đực và một con cái, với giá 80.000-100.000 đồng/cặp. Cách làm này giúp người nuôi có thể chủ động gây giống, đồng thời nâng giá trị thương phẩm của cả hai loại.

Hiện anh duy trì quy mô nuôi phù hợp, đồng thời liên kết với một số hộ dân. Anh cung cấp trứng giống, hỗ trợ kỹ thuật và thu mua lại cà cuống thương phẩm.

Theo anh Thuận, giá thu mua cà cuống đực khoảng 20.000-30.000 đồng/con, cà cuống cái khoảng 10.000 đồng/con.

Mỗi tháng, trang trại cung ứng khoảng 500-600 con cà cuống. Giá bán cà cuống đực khoảng 40.000-50.000 đồng/con, cà cuống cái khoảng 20.000 đồng/con. Trứng cà cuống có giá khoảng 90.000 đồng/ổ.

Kỹ thuật nuôi không khó nhưng phải tỉ mỉ

Mỗi bể nuôi cà cuống có diện tích khoảng 6m², được làm bằng khung sắt, phủ bạt và che lưới phía trên. Bên trong bể bố trí rong rêu, lục bình làm nơi trú ngụ. Các cành cây khô được cố định bằng gạch bốn lỗ để cà cuống cái bám vào đẻ trứng.

Sau khi đẻ, ổ trứng được chuyển sang bể riêng để ấp, tránh bị cà cuống trưởng thành phá hỏng. Trứng cà cuống thường nở sau 6-7 ngày. Theo anh Thuận, khâu giữ ẩm cho trứng có ý nghĩa quyết định đến tỷ lệ nở.

“Trứng được đẻ trên vỏ cây. Nếu để vỏ cây khô, trứng sẽ thiếu nước và tỷ lệ nở giảm mạnh”, anh Thuận cho biết.

Để duy trì độ ẩm, mỗi ngày người nuôi phải nhúng vỏ cây có trứng vào nước khoảng 8-9 lần. Khi thời tiết lạnh, số lần nhúng có thể tăng lên hơn 10 lần do vỏ cây nhanh khô.

Sau khi nở khoảng 12 giờ, cà cuống con bắt đầu săn mồi. Giai đoạn đầu, chúng ăn nòng nọc khoảng 10 ngày tuổi hoặc cá bảy màu. Khi lớn hơn, thức ăn được chuyển sang cá hương.

Cà cuống trải qua 5 lần lột xác trong khoảng 65 ngày phát triển. Từ lần lột xác thứ ba, nhu cầu thức ăn tăng mạnh. Nếu thiếu mồi hoặc mồi không phù hợp kích thước, cà cuống có thể cắn và ăn lẫn nhau.

Theo kinh nghiệm của anh Thuận, một ổ trứng có khoảng 100 trứng, sau quá trình ấp và nuôi thu được khoảng 30 con trưởng thành được xem là đạt hiệu quả.

Nuôi lâu hơn để tăng chất lượng tinh dầu

Khi thu hoạch, cà cuống cái được bắt trước, thường ở khoảng 65 ngày tuổi. Cà cuống đực được chuyển sang bể khác để nuôi thêm.

Theo anh Thuận, cà cuống đực càng nuôi lâu thì túi tinh dầu càng phát triển. Nếu nuôi trên 90 ngày, tinh dầu thường có mùi đậm và vị cay nồng hơn.

Thành phẩm cà cuống hút chân không bán ra thị trường với thương hiệu "Cà cuống -Vị phù sa".

Sau khi thu hoạch, cà cuống được làm sạch, ướp muối, nướng, đóng gói hút chân không rồi cấp đông. Sản phẩm có thể bảo quản trong thời gian dài mà vẫn giữ được chất lượng và hương vị.

Hiện anh Thuận tiếp tục nghiên cứu giải pháp kéo dài thời gian sinh sản của cà cuống trong mùa lạnh. Từ tháng 11 đến tháng 1, cà cuống thường giảm hoặc ngừng sinh sản, khiến nguồn trứng giống không ổn định.

Cà cuống dằm nước mắm là món chấm khoái khẩu của nhiều thực khách.

Với chi phí nuôi bình quân khoảng 10.000 đồng/con sau 65 ngày, trong khi giá bán và đầu ra tương đối ổn định, mô hình nuôi cà cuống đang mang lại cho gia đình anh Thuận lợi nhuận hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Từ một mô hình thử nghiệm, anh Thuận đang từng bước hoàn thiện quy trình nuôi và liên kết với các hộ dân khác, mở ra hướng phát triển vật nuôi mới phù hợp với những hộ có diện tích đất nhỏ.