Chiều 6/8, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phối hợp với Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam tổ chức Hội thảo góp ý Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). Sự kiện thu hút đông đảo chuyên gia, nhà khoa học, luật gia tham gia đóng góp nhiều ý kiến nhằm hoàn thiện dự thảo Luật trước khi trình Quốc hội xem xét.
 |
| Quang cảnh Hội thảo góp ý Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). - (Ảnh: vusta.vn) |
Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh, việc sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển quan trọng trong đổi mới phương thức truyền thông chính sách, mở rộng khả năng tiếp cận pháp luật của người dân và doanh nghiệp thông qua ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số.
Hội thảo do ThS. Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam và TS. Nguyễn Tùng Lâm, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam đồng chủ trì, với sự tham dự của các chuyên gia, nhà khoa học đến từ các hội ngành toàn quốc và các đơn vị trực thuộc Liên hiệp Hội.
 |
| Thạc sĩ Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phát biểu khai mạc Hội thảo góp ý Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). - (Ảnh: vusta.vn) |
Phát biểu khai mạc, ThS. Nguyễn Quyết Chiến cho biết, sau 14 năm triển khai thi hành, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để các bộ, ngành, địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp và nhiều cơ quan, đơn vị triển khai đồng bộ các hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật; từng bước nâng cao hiểu biết pháp luật của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân.
Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới của đất nước, cùng với quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, hiện đại và hội nhập, nhiều quy định của Luật hiện hành đã bộc lộ những hạn chế, bất cập, cần được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung để phù hợp với thực tiễn. Theo Tổng Thư ký Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, việc xây dựng Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) có ý nghĩa quan trọng trong đổi mới phương thức truyền thông chính sách, nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, đồng thời phát huy vai trò của đội ngũ trí thức, chuyên gia trong quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật.
Để góp phần hoàn thiện dự thảo Luật sẽ được Quốc hội thảo luận tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, ThS. Nguyễn Quyết Chiến đề nghị các chuyên gia, nhà khoa học tập trung góp ý khách quan, khoa học đối với phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, các nguyên tắc của dự thảo Luật; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành; đồng thời làm rõ vai trò, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ, các hội xã hội - nghề nghiệp, cơ quan báo chí và xuất bản trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.
Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại hội thảo là việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo vào công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Theo Tiến sĩ khoa học Nghiêm Vũ Khải, Đại biểu Quốc hội các khóa XI, XII, XIV, nguyên Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, dự thảo Luật đã bổ sung nhiều nội dung mới như truyền thông chính sách, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và mở rộng xã hội hóa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Đây là những bước tiến phù hợp với yêu cầu đổi mới của đất nước.
Tuy nhiên, ông cho rằng để các chính sách mới phát huy hiệu quả lâu dài, cần tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện các quy định tại Điều 3, Điều 4, Điều 5 và Điều 6. Việc sửa đổi không chỉ dừng ở kỹ thuật lập pháp mà còn là cơ hội để xác lập rõ hơn triết lý của Luật trong giai đoạn phát triển mới, đó là đưa pháp luật đến với Nhân dân và bằng sự tham gia tích cực của Nhân dân, qua đó góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam thực sự của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân.
 |
| Tiến sĩ khoa học Nghiêm Vũ Khải, Đại biểu Quốc hội khóa XI, XII, XIV phát biểu tại Hội thảo góp ý Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). - (Ảnh: vusta.vn) |
Theo TSKH Nghiêm Vũ Khải, Luật cần vượt ra khỏi phạm vi điều chỉnh hoạt động quản lý nhà nước để hướng tới xây dựng văn hóa pháp lý, củng cố niềm tin của Nhân dân vào pháp luật và bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật của mọi công dân. Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cần chuyển từ tư duy "phổ biến pháp luật" sang xây dựng năng lực pháp lý cho người dân.
Từ quan điểm đó, ông đề xuất dự thảo Luật cần bổ sung chính sách đầu tư hạ tầng số, xây dựng hệ thống trợ lý pháp lý quốc gia ứng dụng AI nhằm hỗ trợ người dân tra cứu, hỏi đáp, cảnh báo rủi ro pháp lý và cung cấp thông tin pháp luật chính thống nhanh chóng, chính xác, miễn phí. Đồng thời, cần quy định quyền của công dân được tiếp cận miễn phí cơ sở dữ liệu pháp luật và sử dụng các nền tảng số do Nhà nước cung cấp; quy định trách nhiệm của cơ quan quản lý trong việc thường xuyên công bố cảnh báo về các thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao, rủi ro trong giao dịch điện tử và tài chính số. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu xây dựng hệ thống hỗ trợ pháp lý số quốc gia hoạt động liên tục trên Internet và xem xét kết nối Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật với Luật Trợ giúp pháp lý nhằm hình thành chuỗi bảo đảm quyền tiếp cận công lý cho người dân.
Ở góc độ hoàn thiện các quy định về đối tượng được thụ hưởng chính sách, Tiến sĩ Đặng Đình Luyến, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, cho rằng việc xác định các đối tượng đặc thù phải phản ánh đúng bản chất của từng nhóm và gắn với phương thức phổ biến pháp luật phù hợp.
 |
| Tiến sĩ Đặng Đình Luyến, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội phát biểu tại Hội thảo góp ý Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). - (Ảnh: vusta.vn) |
Ông đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung người dân ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, ven biển và hải đảo vào nhóm đối tượng đặc thù theo quy định tại khoản 1 Điều 16 của dự thảo Luật. Đồng thời, ông kiến nghị không đưa người lao động có mức lương bằng mức lương tối thiểu vùng, người thuộc hộ cận nghèo và người cao tuổi vào nhóm đối tượng đặc thù như dự thảo hiện nay.
Đóng góp trực tiếp vào nội dung chuyển đổi số, ThS. Nguyễn Đức Thắng, Trưởng ban Tư vấn phản biện và Giáo dục xã hội, Viện Nghiên cứu hợp tác phát triển giáo dục, đánh giá việc bổ sung quy định về ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo trong Dự thảo Luật và dự thảo Nghị định là điểm mới quan trọng, phù hợp với chủ trương chuyển đổi số quốc gia cũng như yêu cầu đổi mới phương thức phổ biến pháp luật theo hướng hiện đại.
Tuy nhiên, theo ông, các quy định hiện nay vẫn mang tính định hướng, chủ yếu xác định công nghệ số và AI là phương thức thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, trong khi chưa quy định đầy đủ các nguyên tắc quản lý, tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ chế vận hành và trách nhiệm của các cơ quan trong việc xây dựng, quản lý, cập nhật và khai thác các nền tảng số.
 |
| Thạc sĩ Nguyễn Đức Thắng, Trưởng ban Tư vấn phản biện và giáo dục xã hội, Viện Nghiên cứu hợp tác phát triển giáo dục phát biểu. - (Ảnh: vusta.vn) |
Để nâng cao hiệu quả chuyển đổi số, ThS. Nguyễn Đức Thắng đề nghị xây dựng các nền tảng số dùng chung trên phạm vi toàn quốc nhằm bảo đảm thống nhất về cơ sở dữ liệu, nội dung phổ biến và tiêu chuẩn kỹ thuật; đồng thời hạn chế việc các bộ, ngành và địa phương đầu tư phát triển những phần mềm riêng lẻ, trùng lặp chức năng, gây lãng phí nguồn lực.
Ông cũng kiến nghị quy định rõ việc số hóa và công khai các tài liệu pháp luật dưới hình thức truyền thông hiện đại; tích hợp kho dữ liệu các phiên tòa giả định, các bản án, quyết định kiểm sát có giá trị giáo dục và các án lệ đã được ban hành để phục vụ công tác tuyên truyền trực tuyến trên cổng thông tin điện tử, các nền tảng số và mạng xã hội chính thống.
Ở góc độ phát triển hệ thống thông tin pháp luật, ThS. Nguyễn Hữu Giới, Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam, đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo theo hướng bảo đảm tính logic, phù hợp với thực tiễn; bổ sung quy định về đối tượng áp dụng, sắp xếp lại các hành vi bị cấm và nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật.
 |
| ThS. Nguyễn Hữu Giới, Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam phát biểu tại Hội thảo góp ý Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). - (Ảnh: vusta.vn) |
Ông cũng kiến nghị cần quy định rõ Cổng Pháp luật quốc gia do Bộ Tư pháp quản lý; rà soát chính sách đối với các đối tượng đặc thù; điều chỉnh nội dung giáo dục pháp luật phù hợp với từng cấp học và sắp xếp lại các quy định về trách nhiệm của các cơ quan nhằm bảo đảm tính thống nhất, khoa học của dự thảo Luật.
Các ý kiến tại hội thảo cho thấy sự đồng thuận cao về sự cần thiết phải đổi mới toàn diện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Trong đó, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, nền tảng số và mạng xã hội được xác định là những công cụ quan trọng để mở rộng khả năng tiếp cận thông tin pháp luật chính thống, nâng cao hiệu quả truyền thông chính sách và xây dựng năng lực pháp lý cho xã hội.
Bên cạnh đó, việc huy động đội ngũ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học, luật gia cùng các hội ngành tham gia phổ biến, giáo dục pháp luật; phát huy vai trò tư vấn, phản biện xã hội và lan tỏa tri thức pháp luật tới cộng đồng cũng được xem là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm Dự án Luật sau khi được thông qua sẽ đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên số, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại, minh bạch và phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng hiệu quả.
