Dó bầu – loài cây gắn liền với trầm hương từ lâu đã trở thành cây trồng chủ lực, mang lại sinh kế ổn định cho hàng trăm hộ dân xã Phúc Trạch (Hà Tĩnh). Sau nhiều năm chăm sóc, cấy tạo và chờ đợi, thời điểm cuối năm chính là lúc người trồng bước vào vụ khai thác, chế tác trầm phục vụ thị trường Tết. Không khí lao động vì thế cũng trở nên khẩn trương, nhộn nhịp hơn ngày thường.
 |
| Các sản phẩm được chế tác từ cây gió trầm đạt chuẩn OCop đưa ra thị trường tiêu thụ không chỉ trong tỉnh mà trên toàn quốc. Ảnh: Xuân Bắc |
Theo những người trồng dó bầu lâu năm, để có được trầm hương chất lượng, cây phải trải qua quá trình chăm sóc công phu, thời gian tích trầm kéo dài nhiều năm. Việc tạo trầm đòi hỏi kỹ thuật, kinh nghiệm và sự kiên nhẫn, bởi không phải cây nào cũng cho trầm; chất lượng trầm cao hay thấp phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi cây, phương pháp tạo trầm và điều kiện thổ nhưỡng. Chính vì vậy, mỗi mùa khai thác trầm luôn mang theo cả niềm hy vọng lẫn sự hồi hộp của người trồng.
Những ngày này, tại các vườn dó bầu, người dân tất bật cắt tỉa, kiểm tra thân cây, lựa chọn những cây đạt yêu cầu để tiến hành khai thác. Trầm sau khi lấy ra được phân loại kỹ càng, từ trầm miếng, trầm tốc đến trầm vụn dùng làm nhang. Công đoạn chế tác diễn ra ngay tại các xưởng nhỏ trong làng, nơi tiếng đục, tiếng cưa hòa lẫn cùng mùi hương trầm dịu nhẹ, tạo nên nhịp sống rất riêng của mùa Tết.
 |
| Công nhân cơ sở chế tác trầm Hoàng Lan tất bật làm ngày, làm đêm để kịp đưa sản phẩm ra thị trường tết. Ảnh: Xuân Bắc |
Không chỉ phục vụ nhu cầu đốt trầm, xông nhà dịp đầu năm, trầm hương còn được chế tác thành nhiều sản phẩm như nhang trầm, vòng tay, tinh dầu… đáp ứng thị hiếu ngày càng đa dạng của người tiêu dùng. Dịp giáp Tết, lượng đơn đặt hàng tăng mạnh, thương lái từ nhiều nơi tìm về “thủ phủ” dó bầu để chọn mua trầm, khiến không khí buôn bán thêm phần sôi động.
Theo chị Hoàng Hương Lan, chủ cơ sở sản xuất trầm hương Hoàng Lan. Giá trầm năm nay tương đối ổn định, tùy từng loại và chất lượng mà có mức giá khác nhau. Dù sản lượng không tăng đột biến, song nhờ chất lượng trầm tốt, nhiều hộ dân vẫn có nguồn thu khá, góp phần trang trải chi tiêu, sắm sửa Tết và tái đầu tư cho vườn dó bầu. Với người trồng, trầm hương không chỉ là sản phẩm kinh tế mà còn được ví như “lộc rừng”, là thành quả của nhiều năm gắn bó với cây dó bầu.
 |
| Hương trầm là một trong những sản phẩm chủ lực mùa vụ cuối năm tết nguyên đán, ngoài ra nhiều sản phẩm khác như vòng tay, tinh dầu, vòng tay..đem lại kinh tế cao. Ảnh: Xuân Bắc |
“Thời điểm này, vào vụ cao điểm, gia đình tôi đã tuyển thêm lao động để tăng cường sản xuất các sản phẩm trầm phục vụ thị trường Tết. Mỗi ngày, riêng sản phẩm trầm thẻ đạt sản lượng khoảng 5–7 vạn thẻ. Bên cạnh đó, cơ sở còn sản xuất trầm nụ và nhiều sản phẩm trầm mỹ nghệ khác”, chị Lan chia sẻ.
Bên cạnh giá trị kinh tế, trầm hương còn mang ý nghĩa văn hóa, tâm linh sâu sắc trong đời sống người Việt, đặc biệt mỗi dịp Tết đến, xuân về. Mùi hương trầm được xem như sợi dây kết nối giữa con người với tổ tiên, đất trời, gửi gắm ước vọng về một năm mới an lành, may mắn. Vì thế, nhu cầu sử dụng trầm trong những ngày đầu năm luôn cao, góp phần gìn giữ và phát triển nghề trồng dó bầu, chế tác trầm hương truyền thống.
 |
| Nghệ nhân chế tác những sản phẩm mỹ nghệ từ trầm hương cho khách hàng. Ảnh: Xuân Bắc |
Nhận thức rõ giá trị lâu dài của cây dó bầu, những năm gần đây, người dân và chính quyền địa phương đã chú trọng hơn đến việc trồng mới, bảo tồn và phát triển vùng nguyên liệu theo hướng bền vững. Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào tạo trầm, chế tác sản phẩm giúp nâng cao giá trị, đồng thời giảm áp lực khai thác tự nhiên, hướng tới phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường.
Ông Bùi Thức Chính - Giám đốc HTX chia sẻ: “Khoảng 1 tháng nay, lượng khách hàng đến trực tiếp tại cơ sở để khảo sát, thu mua tăng cao. Cùng đó, nhiều đối tác là các đại lý ở Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh… cũng liên tục đặt hàng số lượng lớn phục vụ thị trường cuối năm. Chúng tôi phải huy động thêm 5-6 nhân sự lành nghề tham gia sản xuất, đáp ứng từng khâu chế tác, tiện và đóng gói sản phẩm”.
 |
| Các sản phẩm từ trầm hương được xem là “thời điểm vàng” để cơ sở tăng tốc, nâng cao doanh số bán ra.Ảnh: Xuân Bắc |
Cũng theo ông Chính, vụ Tết thường kéo dài từ tháng 10 Âm lịch năm nay đến hết tháng 1 Âm lịch năm sau, trung bình mỗi vụ, cơ sở xuất bán ra thị trường gần 60.0000 thẻ hương, tương đương với khoảng 3,5 tấn bột; khoảng 1.000 hộp hương nụ và nhiều loại đồ trang sức, mỹ nghệ, tinh dầu… Doanh thu vụ Tết ước đạt từ 500 - 600 triệu đồng, chiếm khoảng 2/3 doanh thu cả năm. Vì vậy, đây được xem là “thời điểm vàng” để cơ sở tăng tốc, nâng cao doanh số bán ra.
Năm 2022, làng nghề chế tác trầm hương trên địa bàn được UBND tỉnh Hà Tĩnh công nhận là làng nghề truyền thống. Nghề truyền thống này đã vươn lên trở thành “điểm sáng” trong hoạt động sản xuất, kinh doanh các sản phẩm từ cây dó trầm. Thời điểm cuối năm, hơn 50 hộ dân trong làng nghề đang tất bật tăng tốc sản xuất để đáp ứng nhu cầu thị trường cao điểm dịp Tết.
Khi những cành đào, chậu quất bắt đầu theo chân thương lái ra phố, cũng là lúc hương trầm tiếp tục lan tỏa khắp “thủ phủ” dó bầu. Giữa nhịp sống tất bật của những ngày cuối năm, mùi trầm ấm áp như báo hiệu một mùa xuân mới đang đến rất gần, mang theo hy vọng về một năm đủ đầy, ấm no cho người dân gắn bó với loài cây đặc biệt này
Xuân Bắc
