Bạch Cập- Cây Hoa, cây thuốc quý Việt Nam
Bạch cập hay liên cập thảo là một trong những loại địa lan ở Việt Nam có hoa lớn, màu sắc đẹp, có hương thơm. Bạch cập không những trồng làm cảnh mà còn là một dược liệu quý trong Đông y. Bộ phận làm thuốc duy nhất là thân rễ (thường được gọi là củ) với các công dụng chính như chữa chảy máu cam, chữa thổ huyết chảy máu dạ dày, loét dạ dày, mụn nhọt, sưng tấy, vết thương ngoài da…

Bạch cập hay Bạch căn, Liên cập thảo, Nhược lan lan hoa, Từ lan , Trúc túc giao... có tên khoa học là Beletia hyacinthina R. Br, thuộc họ Lan (Orchidaceae). Đây là một loại cây thảo, sống lâu năm, mọc hoang và được trồng ở vùng đất ẩm, mát, có thân rễ, có vảy. Lá mọc từ rễ lên, chừng 3 đến 5 lá hình mác dài 28 – 40cm, rộng 2,5 – 5cm, trên có nhiều nếp nhăn dọc. Hoa màu hồng tím mọc thành chùm ở ngọn, nở vào đầu mùa hạ, quả nang hình thoi.
Ở Việt Nam Bạch cập phân bổ rải rác tại vùng có khí hậu á nhiệt đới núi cao như Cao Bằng, Lạng Sơn, Lào Cai, Yên Bái, Hà Giang… Đây là một cây thuốc quý ở Việt Nam. Loài này đã được đưa vào Danh lục đỏ cây thuốc Việt Nam để chú ý bảo vệ và nghiên cứu, nhân trồng thêm.
Thành phần hóa học
Theo Trung dược học, trong rễ tươi của bạch cập có:
30% tinh bột
1,5% Glucose
15% tinh dầu, chất nhầy, nước
Theo những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, bạch cập có:
50% chất nhầy
Một ít tinh dầu
Glycogen
Cách thu hái bào chế
Bộ phận duy nhất được sử dụng để làm thuốc của bạch cập là thân rễ. Có thể thu hái quanh năm tuy nhiên thời điểm để thu hái tốt nhất để dược liệu phát huy dược tính tốt nhất là vào mùa đông khi cây đã trồng được 2-3 năm tuổi.
Công dụng theo y học hiện đại
Nghiên cứu cho thấy các hoạt chất chứa trong loại cây có tác dụng kháng khuẩn và cầm máu.
Kháng khuẩn
Biphenanthren được phân lập có tác dụng kháng khuẩn trên một số vi khuẩn gây bệnh thông thường.
Cầm máu
Điều trị xuất huyết đường tiêu hóa: Một nghiên cứu ứng dụng Bạch cập trên 70 bệnh nhân, khỏi 68 (tỷ lệ khỏi 97,2%), số ngày điều trị là 4,13 ± 3 ngày. Một nghiên cứu khác trên 100 bệnh nhân, khỏi 90 (tỷ lệ khỏi 90%), số ngày điều trị là 3.51 ± 1.54 ngày. Trong một tài liệu Trung Quốc, người ta đã nghiên cứu trên 300 bệnh nhân bị xuất huyết đường hô hấp trên cũng thu được kết quả tốt.
Công dụng theo y học cổ truyền
Theo y học cổ truyền, Bạch cập có vị đắng, tính bình, quy vào Phế kinh. Dược liệu có tác dụng bổ phế, hóa ứ (tan máu đông), cầm máu, lành vết thương.
Hiện nay, Bạch cập chủ yếu được dùng theo kinh nghiệm cổ của nhân dân, làm thuốc cầm máu, trong những trường hợp nôn ra máu, chảy máu cam, lỵ ra máu, đau mắt đỏ, dùng ngoài đắp lên những mụn nhọt sưng tấy, bỏng lửa. Ngày dùng từ 4g đến 12g dưới dạng thuốc bột hay thuốc sắc.
Chữa nôn ra máu, chảy máu dạ dày
Bạch cập tán nhỏ, uống với nước cơm hoặc nước cháo, ngày 10 – 15g.
Bạch cập 2 phần, tam thất 1 phần. Tán nhỏ, uống với nước cơm hoặc nước cháo. Mỗi lần 4 – 8g, ngày 2 – 4 lần.
Chảy máu cam
Lấy vị thuốc tán nhỏ, trộn với nước, đắp lên sống mũi và uống 1 – 3g.
Chữa vết thương hở
Bạch cập 20g, Thạch cao 20g. Hai vị tán nhỏ, trộn đều. Rắc lên vết thương, rất nhanh hàn miệng.
Chữa ung nhọt sưng đau
Tán nhỏ dược liệu, trộn với ít nước, đặt trên giấy bản, đắp.
Chữa vết bỏng lửa
Tán nhỏ dược liệu, hòa vào dầu vừng, bôi.
Chữa sa dạ con
Bạch cập, Ô đầu, mỗi vị bằng nhau, tán nhỏ. Lấy 4g bọc vào bông vô trùng, để sâu vào âm đạo. Khi thấy trong bụng nóng lên thì bỏ ra. Ngày 1 lần.
Bài viết đã cung cấp cái nhìn cụ thể hơn về vị thuốc Bạch cập cũng như công dụng và cách dùng. Tuy nhiên, quý độc giả cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên môn trước khi dùng thuốc để mang lại sự an toàn và hiệu quả tốt nhất.
HV
Tin mới
Quả có vỏ lạ như na, múi vàng thơm ngọt, từng bị chặt bỏ nay thành đặc sản
Khu vườn đa tầng giữa vùng gió Lào, quanh năm có rau sạch thu hoạch
Tin bài khác
Làm nông bằng dữ liệu: Hành trình của người tiên phong ở Đà Lạt
Đến Cao Bằng thử món thạch đặc biệt làm từ hạt một loại quả rừng
Khu vườn trên mây 80m² của người mẹ 3 con tại Cần Thơ
Làng chài Cái Bèo – dấu ấn làng cổ giữa vùng biển Cát Bà
"Một dải non sông" và những tác phẩm bonsai đượm màu thời gian tại Quảng Trị
Đèn lồng Uyên Ương kể chuyện văn hóa Hoa Lư
Làng kèn Phạm Pháo: Nơi những thanh âm trăm năm vẫn vang vọng
Làng phở Vân Cù – Nơi lưu giữ hồn phở Việt qua hơn một thế kỷ
Không gian sống bằng đá giữa rừng của ông Đặng Lê Nguyên Vũ
Nghề nón trăm năm ở Vĩnh Thịnh: Giữ nghề để có thêm thu nhập
Nghề đan quạt nan – Nét đẹp nghề thủ công truyền thống ở thôn Chiền (Hà Nội)
Về Quảng Trị, ghé ngôi nhà nơi cây cảnh và cổ vật kể chuyện thời gian
Lê Sinh - Người khai mở thú chơi đá cảnh ở Quảng Trị
Quả có vỏ lạ như na, múi vàng thơm ngọt, từng bị chặt bỏ nay thành đặc sản
5 loại rau nên trồng tháng 9: Dễ sống, nhiều công dụng
Tín chỉ carbon rừng được định giá theo chi phí và chất lượng
Khuyến nông Sơn La: "Đòn bẩy" giúp ngư dân lòng hồ làm giàu từ cá lồng
Thể chế kiến tạo – “lợi thế cạnh tranh” mới của Quảng Ninh
Hướng dẫn nhân giống trầu bà không cần đất
Con người Quảng Ninh – nền tảng kiến tạo năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên mới
Nông sản Lạng Sơn tìm hướng bứt phá bằng chuyển đổi số
Ghi nhận qua liên hoan Triển lãm Sinh vật cảnh tỉnh Gia Lai mở rộng lần thứ II năm 2026
Ra mắt Câu lạc bộ Đá cảnh nghệ thuật Thạch Hãn Quảng Trị
Quảng Ninh – Thành phố của cơ hội và công bằng xã hội
Dấu ấn Câu lạc bộ Sinh vật cảnh Xuân Lý tại Triển lãm Gia Lai mở rộng 2026
Từ quyền tự quyết đến vận mệnh mới của đất nước
Khu vườn đa tầng giữa vùng gió Lào, quanh năm có rau sạch thu hoạch
Thái Nguyên: Gà đen không đủ hàng để bán
Làm nông bằng dữ liệu: Hành trình của người tiên phong ở Đà Lạt
Đến Cao Bằng thử món thạch đặc biệt làm từ hạt một loại quả rừng
Khu vườn trên mây 80m² của người mẹ 3 con tại Cần Thơ
Sen - Từ hương sắc truyền thống đến giá trị kinh tế đa chiều
Phát huy giá trị di sản Côn Sơn, Kiếp Bạc qua mùa lễ hội năm 2026
Vì sao nhiều gia đình thích trồng trầu không trước nhà?
Đến Hạnh Phúc để được hạnh phúc
Điệp Sơn: Tuyệt tác "đường đi giữa biển" độc nhất vô nhị ở Khánh Hòa
Khai mạc Triển lãm Cây cảnh nghệ thuật Xứ Nghệ lần thứ I năm 2026
Việt Nam - Nơi hội tụ nghệ thuật Bonsai & Suiseki
Hội Sinh vật cảnh và Làm vườn Quảng Ninh sẵn sàng cho Triển lãm, dự thi Bonsai nghệ thuật năm 2026
Đặc sản ba miền hội tụ tại chợ lớn nhất Hà Tĩnh