Tinh thần “Hòa quang đồng trần” thể hiện tư tưởng Phật giáo gắn bó thắp sáng cuộc đời, lấy con người và những giá trị nhân văn làm trung tâm. Từ di sản Ngọa Vân, dấu ấn Phật hoàng Trần Nhân Tông đến những khoảnh khắc đời thường, vẻ đẹp Phật giáo tiếp tục được lan tỏa.
Nhiếp ảnh kết nối di sản, lan tỏa vẻ đẹp Phật giáo
Ngày 31/10/2026, tại chùa Quán Sứ (73 Quán Sứ, phường Cửa Nam, Hà Nội), Lễ Tổng kết công bố trao giải cuộc thi ảnh “Phật giáo trong đời sống” lần thứ III và Khai mạc triển lãm ảnh cùng tên đã diễn ra, thu hút sự quan tâm của đông đảo đại biểu, chư tôn đức, nhà nghiên cứu văn hóa và nghệ sĩ nhiếp ảnh. Chương trình do Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh phối hợp với Công ty CP Du lịch Văn hóa Ngọa Vân - Yên Tử, Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam cùng thực hiện.
 |
| Quang cảnh Lễ công bố, trao giải cuộc thi ảnh “Phật giáo trong đời sống” lần thứ III và khai mạc triển lãm ảnh. |
Tham dự buổi lễ có Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Nhiễu, Ủy viên Thường trực Hội đồng Chứng minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Trị sự GHPGVN; Thượng tọa Thích Thanh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Chánh Văn phòng Trung ương GHPGVN; Thượng tọa Thích Đạo Hiển, Ủy viên Hội đồng Trị sự, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Trị sự GHPGVN TP.Quảng Ninh cùng chư tôn đức Văn phòng Trung ương Giáo hội, các vị Tăng, Ni quan tâm tới ảnh nghệ thuật.
Tham dự chương trình còn có TS. Bùi Hữu Dược, nguyên Vụ trưởng Vụ Phật giáo (Ban Tôn giáo Chính phủ); ông Hà Hữu Đức, Giám đốc Trung tâm Lưu trữ Tư liệu ảnh; ông Hoàng Dự, Tổng Biên tập Thời báo Văn học nghệ thuật; Nghệ sĩ nhiếp ảnh Hồ Sĩ Minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam cùng đại diện Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam, Ban Giám khảo, Ban Thư ký, các chi hội nhiếp ảnh, tổ chức văn hóa nghệ thuật, nhà nghiên cứu và đại diện các đơn vị đồng hành.
Sau ba lần tổ chức, cuộc thi đã trở thành hoạt động tích cực góp phần ghi nhận, tôn vinh những khoảnh khắc đậm giá trị đẹp về Phật giáo và đời sống. Riêng cuộc thi lần thứ III tiếp nhận 2.288 tác phẩm của 344 tác giả đến từ 31 tỉnh, thành phố, tập trung vào hai chủ đề “Phật giáo trong đời sống” và “Ngọa Vân vùng Thánh địa Phật giáo Việt Nam”. Ban tổ chức lựa chọn 107 tác phẩm tiêu biểu với nhiều hoạt động Phật giáo khắp cả nước để trưng bày triển lãm. tại Lễ Tổng kết trao 15 giải thưởng, gồm 1 giải Nhất, 1 giải Nhì, 3 giải Ba và 10 giải Khuyến khích.
Các tác phẩm được giới thiệu tại triển lãm phản ánh nhiều góc nhìn về Phật giáo Việt Nam, từ cảnh quan, kiến trúc chùa chiền, không gian di sản đến hoạt động tu tập, sinh hoạt tôn giáo và những khoảnh khắc bình dị trong đời sống. Qua ngôn ngữ nhiếp ảnh, hình ảnh Phật giáo hiện lên không chỉ ở vẻ đẹp trang nghiêm của những công trình tâm linh mà còn trong tinh thần từ bi, trí tuệ, hướng thiện và sự sẻ chia giữa con người với con người.
 |
| Thượng tọa Thích Đạo Hiển phát biểu tại Lễ công bố, trao giải cuộc thi ảnh “Phật giáo trong đời sống” lần thứ III và khai mạc triển lãm ảnh. |
Phát biểu tại buổi lễ, Thượng tọa Thích Đạo Hiển nhấn mạnh ý nghĩa của cuộc thi trong việc ghi nhận, tôn vinh và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của Phật giáo thông qua nghệ thuật nhiếp ảnh. Những tác phẩm được lựa chọn không đơn thuần ghi lại cảnh sắc hay hoạt động Phật giáo mà còn góp phần chuyển tải tinh thần từ bi, trí tuệ, phụng sự, đồng thời kết nối văn hóa Phật giáo với đời sống đương đại.
Đây cũng là điểm đáng chú ý của cuộc thi: đưa hình ảnh Phật giáo đến gần công chúng bằng những câu chuyện trực quan, sinh động. Mỗi khuôn hình có thể là một góc chùa thanh tịnh, một hoạt động thiện nguyện, một khoảnh khắc tu tập hay hình ảnh con người trong đời sống thường nhật. Từ đó, những giá trị tưởng như thuộc về không gian tâm linh được thể hiện gần gũi, dễ tiếp nhận và có sức lan tỏa trong cộng đồng.
Ngọa Vân và dấu ấn Phật hoàng Trần Nhân Tông trong dòng chảy di sản
Bên cạnh chủ đề Phật giáo trong đời sống, Ngọa Vân là điểm nhấn nổi bật của cuộc thi và triển lãm lần này. Nằm trên núi Bảo Đài, thuộc quần thể di tích Yên Tử, Ngọa Vân gắn liền với chặng cuối trong hành trình tu hành của Phật hoàng Trần Nhân Tông, nơi Ngài hóa Phật. Đây là vùng đất có vị trí đặc biệt trong lịch sử hình thành và phát triển Thiền phái Trúc Lâm, đồng thời lưu giữ những dấu ấn quan trọng về tư tưởng, văn hóa và lịch sử Phật giáo Việt Nam.
Những tác phẩm về Ngọa Vân không chỉ giới thiệu cảnh quan núi rừng, kiến trúc chùa, am mà còn gợi mở chiều sâu của một miền di sản gắn với cuộc đời và sự nghiệp của Phật hoàng Trần Nhân Tông. Qua từng góc máy, người xem có thể cảm nhận sự giao hòa giữa thiên nhiên, không gian tâm linh và dấu tích lịch sử, từ đó hiểu hơn về giá trị của vùng đất từng ghi dấu hành trạng của vị vua từ bỏ ngai vàng để chuyên tâm tu hành, sáng lập Thiền phái Trúc Lâm mang bản sắc Việt Nam.
 |
| TS. Bùi Hữu Dược, nguyên Vụ trưởng Vụ Phật giáo (Ban Tôn giáo Chính phủ) phát biểu tại Lễ công bố, trao giải cuộc thi ảnh “Phật giáo trong đời sống” lần thứ III và khai mạc triển lãm ảnh. |
Theo TS. Bùi Hữu Dược, việc tổ chức triển lãm tại chùa Quán Sứ có ý nghĩa lớn trong việc giới thiệu, lan tỏa hình ảnh và những giá trị tốt đẹp của Phật giáo đến đông đảo công chúng. Ông đánh giá cao giá trị tư tưởng, nghệ thuật của các tác phẩm, đồng thời nhấn mạnh vai trò của nhiếp ảnh trong việc ghi lại những khoảnh khắc, không gian và hoạt động Phật giáo. Qua đó, công chúng có thêm cơ hội tiếp cận di sản, hiểu hơn về lịch sử, văn hóa Phật giáo và những đóng góp của Phật giáo đối với đời sống dân tộc.
Đề cập đến Phật hoàng Trần Nhân Tông, TS. Bùi Hữu Dược nhấn mạnh dấu ấn đặc biệt của một vị vua anh minh, một nhà tu hành tiêu biểu, người đã để lại di sản tư tưởng sâu sắc cho Phật giáo và dân tộc Việt Nam. Việc giới thiệu hình ảnh Ngọa Vân cùng những dấu tích gắn với Phật hoàng qua triển lãm vì thế không chỉ có ý nghĩa quảng bá một địa danh tâm linh mà còn góp phần khơi dậy sự quan tâm của cộng đồng đối với di sản Thiền phái Trúc Lâm.
Từ góc nhìn đó, nhiếp ảnh trở thành phương tiện kết nối quá khứ với hiện tại. Những giá trị lịch sử, văn hóa và tinh thần không chỉ được lưu giữ trong tư liệu hay công trình kiến trúc mà còn được chuyển tải bằng hình ảnh, giúp thế hệ hôm nay tiếp cận di sản bằng cảm xúc và sự đồng cảm. Đây cũng là cách để tư tưởng Phật giáo tiếp tục hiện diện trong đời sống, không tách rời những vấn đề của con người và xã hội.
“Hòa Quang Đồng Trần”: Lưu giữ hình ảnh, tiếp nối giá trị
Một điểm nhấn đáng chú ý trong chuỗi hoạt động là việc giới thiệu dự án xuất bản cuốn sách “Di sản - Phật giáo và Đời sống: Hòa Quang Đồng Trần”. Đây là hướng phát triển tiếp nối từ ba lần tổ chức cuộc thi ảnh, nhằm hệ thống hóa nguồn tư liệu hình ảnh, lưu giữ những khoảnh khắc có giá trị về di sản, Phật giáo và đời sống.
 |
| Ông Trần Lâm, Chủ tịch Công ty CP Du lịch Văn hóa Ngọa Vân - Yên Tử chia sẻ về cuốn sách “Di sản - Phật giáo và Đời sống: Hòa Quang Đồng Trần” và thời gian dự kiến phát hành. |
Chia sẻ về dự án, ông Trần Lâm, Chủ tịch Công ty CP Du lịch Văn hóa Ngọa Vân - Yên Tử cho biết, qua ba lần tổ chức cuộc thi, ban tổ chức đã tiếp nhận khoảng 8.000 tác phẩm nhiếp ảnh. Từ nguồn tư liệu này, ban tổ chức dự kiến tuyển chọn khoảng 300 tác phẩm tiêu biểu để xây dựng cuốn sách, với dung lượng khoảng 300 trang và số lượng in lần đầu dự kiến 10.000 bản. Ấn phẩm được định hướng phi lợi nhuận, hướng tới mục tiêu lưu giữ, giới thiệu và lan tỏa những giá trị văn hóa, tinh thần Phật giáo đến đông đảo bạn đọc.
Theo ông Trần Lâm, nội dung cuốn sách được xây dựng thành sáu phần, gồm phần giới thiệu; “Vùng mây vắng miền đất Phật hoàng”; “Theo dấu chân Trúc Lâm đại sĩ”; “Phật giáo nhập thế”; “Phật tại tâm” và lời tri ân. Cấu trúc này thể hiện hành trình từ không gian di sản gắn với Phật hoàng Trần Nhân Tông, dấu ấn Thiền phái Trúc Lâm đến những biểu hiện của Phật giáo trong đời sống đương đại.
Tên gọi “Hòa Quang Đồng Trần” gợi mở tinh thần hòa mình vào cuộc đời, đem ánh sáng trí tuệ và những giá trị tốt đẹp lan tỏa giữa đời thường. Đây cũng là tinh thần có ý nghĩa xuyên suốt trong tư tưởng Phật giáo nhập thế: đạo không tách rời đời, việc tu tập và thực hành những điều thiện lành được thể hiện ngay trong cách con người ứng xử, lao động, sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và cộng đồng.
Điểm đáng chú ý của dự án là cách tiếp cận di sản không chỉ dừng ở việc giới thiệu những công trình, địa danh hay cảnh quan. Thông qua hình ảnh, cuốn sách hướng tới phản ánh mối liên hệ giữa di sản với đời sống tinh thần, giữa tư tưởng Phật giáo với những giá trị nhân văn đang được thực hành trong xã hội. Những bức ảnh về Ngọa Vân, hành trạng Phật hoàng Trần Nhân Tông, hoạt động Phật giáo và những khoảnh khắc đời thường sẽ tạo nên một bức tranh đa chiều về sự tiếp nối của di sản trong cuộc sống hôm nay.
Ông Trần Lâm cũng cho biết, định hướng của dự án là tiếp tục duy trì hoạt động xuất bản theo chu kỳ, dự kiến sau ba cuộc thi, tương ứng sáu năm, sẽ tuyển chọn những tác phẩm tiêu biểu để giới thiệu trong các ấn phẩm tiếp theo. Việc phối hợp với Giáo hội Phật giáo Việt Nam và các tổ chức Phật giáo địa phương trong hoạt động quảng bá được kỳ vọng sẽ mở rộng phạm vi tiếp cận của cuốn sách, đưa tư liệu hình ảnh đến gần hơn với cộng đồng.
Từ triển lãm đến hành trình lan tỏa di sản trong cộng đồng
Triển lãm tại chùa Quán Sứ diễn ra từ ngày 31/10 đến ngày 7/11/2026. Sau đó, các tác phẩm tiếp tục được giới thiệu tại Làng Thiền Ngọa Vân, tỉnh Quảng Ninh, từ ngày 8/12 đến ngày 19/12/2026. Việc tổ chức triển lãm tại hai không gian có ý nghĩa khác nhau, một bên là trung tâm sinh hoạt Phật giáo tại Thủ đô, một bên là vùng di sản gắn với Phật hoàng Trần Nhân Tông, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận và trải nghiệm của công chúng.
 |
| Không gian triển lãm ảnh “Phật giáo trong đời sống” lần thứ III tại khu vực sân chùa Quán Sứ. |
Các hoạt động cũng nằm trong chuỗi chương trình hướng tới kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam và chuẩn bị cho Tuần Di sản Văn hóa Ngọa Vân năm 2026. Trong khuôn khổ tuần di sản, việc giới thiệu cuốn sách “Di sản - Phật giáo và Đời sống: Hòa Quang Đồng Trần” được kỳ vọng sẽ bổ sung nguồn tư liệu hình ảnh có giá trị, góp phần quảng bá di sản và thúc đẩy sự quan tâm của cộng đồng đối với vùng đất Phật hoàng, qua đó khuyến khích thức đẩy đan mê sáng tạo trong ảnh Phật giáo và ảnh xã hội.
Từ cuộc thi ảnh đến triển lãm và dự án xuất bản sách, có thể thấy một hướng tiếp cận di sản giàu tính kết nối: dùng nghệ thuật để lưu giữ ký ức, dùng hình ảnh để kể câu chuyện văn hóa và dùng những giá trị nhân văn làm cầu nối với đời sống. Bảo tồn di sản vì thế không chỉ là gìn giữ những công trình, dấu tích lịch sử hay cảnh quan, mà còn là làm cho những giá trị tinh thần tiếp tục được nhận biết, thực hành và trao truyền.
“Hòa Quang Đồng Trần” vì vậy không chỉ là tên gọi của một cuốn sách ảnh mà còn gợi nhắc tinh thần đưa những giá trị tốt đẹp của Phật giáo hòa vào cuộc sống. Từ miền đất Ngọa Vân gắn với Phật hoàng Trần Nhân Tông đến những khoảnh khắc bình dị được ghi lại qua từng khuôn hình, hành trình ấy góp phần khẳng định sức sống của di sản Phật giáo Việt Nam, đồng thời lan tỏa tinh thần từ bi, trí tuệ và hướng thiện trong xã hội hôm nay./.
