Rằm tháng 7, nhiều người thực hiện phóng sinh với mong muốn gieo duyên lành, cứu giúp sinh vật và cầu bình an cho gia đình. Tuy nhiên, không phải loài cá nào cũng thích hợp để thả ra sông, hồ, ao tự nhiên. Nếu lựa chọn không đúng, việc phóng sinh có thể vô tình đưa các loài ngoại lai vào môi trường, cạnh tranh với sinh vật bản địa và gây ảnh hưởng đến cân bằng hệ sinh thái.
Cá lau kính – loài cá quen thuộc nhưng không nên tùy tiện phóng sinh
Cá lau kính, hay còn gọi là cá tỳ bà, thường được nuôi trong các bể cá cảnh để làm sạch rêu. Tuy nhiên, khi bị thả ra môi trường tự nhiên, loài cá này có khả năng thích nghi tốt và cạnh tranh nguồn thức ăn, nơi cư trú với các loài cá bản địa.
 |
| Cá dọn bể ăn tạp, chúng không chỉ ăn rong rêu, tảo bám trên bề mặt thực vật mà còn cạnh tranh mạnh với thức ăn của các loài cá khác. |
Không ít trường hợp người dân mua cá lau kính về rồi đem thả xuống sông, hồ với suy nghĩ “cứu một sinh mạng”. Thế nhưng, hành động này lại có thể gây ra hệ lụy cho môi trường nếu loài cá không phù hợp với hệ sinh thái nơi được thả.
Vì vậy, cá lau kính là một trong những loài không nên tự ý phóng sinh ra môi trường tự nhiên.
Cá chim trắng toàn thân: Không nên thả xuống sông, hồ
Cá chim trắng toàn thân có nguồn gốc từ khu vực Nam Mỹ và từng được du nhập vào Việt Nam để nuôi. Đây cũng là một trong những loài cá được cảnh báo về nguy cơ ảnh hưởng đến hệ sinh thái nếu phát tán ra môi trường tự nhiên.
 |
Từng có trường hợp cá chim trắng được người dân phóng sinh xuống sông Hồng. Vụ việc khiến cơ quan chức năng đề nghị kiểm tra, bởi việc đưa một loài cá ngoại lai vào môi trường tự nhiên có thể tạo ra những tác động khó lường đối với các loài bản địa.
Do đó, dù xuất phát từ mục đích thiện lành, người dân không nên mua cá chim trắng để phóng sinh.
Cá trê phi – không nên thả tùy tiện
Cá trê phi là loài cá được nuôi khá phổ biến, có khả năng thích nghi với nhiều điều kiện môi trường. Tuy nhiên, đặc điểm này cũng khiến việc đưa chúng vào các thủy vực tự nhiên cần được cân nhắc.
 |
Khi một loài không thuộc quần thể bản địa phát triển mạnh trong môi trường mới, chúng có thể cạnh tranh thức ăn, nơi sống với các loài bản địa hoặc làm thay đổi cấu trúc quần thể sinh vật.
Bởi vậy, cá trê phi cũng không nên được lựa chọn để phóng sinh tùy tiện ra sông, hồ tự nhiên.
Cá hoàng đế và những loài cá ngoại lai chưa rõ tác động
Cá hoàng đế cũng nằm trong nhóm những loài không nên tự ý đưa ra môi trường tự nhiên khi chưa xác định rõ nguồn gốc và mức độ phù hợp với hệ sinh thái địa phương.
 |
Đáng lưu ý, người dân không nên chỉ dựa vào hình thức hoặc suy nghĩ “cá sống được dưới nước thì có thể thả” để lựa chọn vật phóng sinh. Mỗi loài có đặc điểm sinh trưởng, thức ăn và môi trường sống khác nhau.
Các loại cá ngoại lai không rõ nguồn gốc, không xác định được khả năng thích nghi và tác động đến môi trường cũng tuyệt đối không nên tự ý phóng sinh.
Còn cá rô phi thì sao?
Cá rô phi là trường hợp cần được nhìn nhận thận trọng. Đây là loài được nuôi phổ biến ở Việt Nam, nhưng không nên mặc nhiên gọi tất cả cá rô phi là loài ngoại lai xâm hại.
 |
Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc có thể tùy tiện mua cá rô phi nuôi rồi thả xuống bất kỳ sông, hồ nào. Nếu không rõ nguồn gốc, giống cá hoặc không biết loài đó có phù hợp với thủy vực hay không, việc thả ra môi trường tự nhiên vẫn có thể gây những tác động không mong muốn.
Nguyên tắc đơn giản nhất là: không thả cá nuôi, cá cảnh hoặc cá không rõ nguồn gốc ra môi trường tự nhiên nếu chưa chắc chắn về sự phù hợp của chúng với hệ sinh thái địa phương.
Phóng sinh cũng cần có trách nhiệm với môi trường
Phóng sinh vốn được thực hiện với tinh thần từ bi, trân trọng sự sống. Vì vậy, nếu một hành động cứu sinh mạng này lại làm tổn hại đến những loài sinh vật khác thì ý nghĩa tốt đẹp ban đầu có thể bị ảnh hưởng.
Thay vì mua thật nhiều cá để phóng sinh, người dân có thể lựa chọn những loài bản địa, khỏe mạnh, có nguồn gốc rõ ràng và phù hợp với môi trường dự định thả.
Đặc biệt, không nên mua các loài ngoại lai chỉ để phục vụ nhu cầu phóng sinh. Việc này vô tình có thể tạo thêm thị trường cho hoạt động đánh bắt, vận chuyển và mua bán động vật, trong khi những con vật được thả ra chưa chắc có khả năng sống sót.
Phóng sinh đúng nghĩa không phải là thả càng nhiều càng tốt, mà là cứu một sinh mạng theo cách không tạo thêm tổn hại cho tự nhiên.
Trong dịp Rằm tháng 7, nếu lựa chọn phóng sinh, mỗi người nên tìm hiểu kỹ về loài vật, nguồn gốc và môi trường sống trước khi thực hiện. Một hành động thiện lành chỉ thực sự trọn vẹn khi đi cùng lòng từ bi, sự hiểu biết và trách nhiệm với hệ sinh thái.
