Giữa quần thể 99 ngọn núi trùng điệp, ngôi chùa mang vẻ đẹp cổ kính, huyền ảo, gắn với nhiều truyền thuyết và chiều sâu văn hóa, lịch sử.
 |
| Ngôi chùa thiêng nằm giữa rừng thông reo. Ảnh: Du lịch Hà Tĩnh |
Núi Hồng Lĩnh được ví như một “khối quần sơn kỳ vĩ”, gồm 99 ngọn núi lớn nhỏ nối tiếp nhau, tạo nên cảnh quan hùng vĩ giữa vùng Bắc Trung Bộ. Từ lâu, dãy núi này đã xuất hiện trong nhiều thư tịch, thơ văn cổ và được xem là vùng đất hội tụ linh khí.
Trên một trong những ngọn núi đẹp nhất của Hồng Lĩnh, chùa Hương Tích từng được ca ngợi là “đẹp nhất vùng Hoan Châu”. Không chỉ sở hữu cảnh sắc sơn thủy hữu tình, nơi đây còn là điểm hành hương quen thuộc của người dân địa phương và du khách thập phương.
Chốn thiêng gắn với truyền thuyết công chúa Diệu Thiện
Đến Hương Tích, du khách không chỉ tìm về một thắng cảnh mà còn được hòa mình vào không gian tâm linh giữa núi rừng. Làn khói hương bảng lảng, tiếng chuông chùa và những câu chuyện truyền đời khiến nơi đây mang một vẻ đẹp vừa thực vừa huyền bí.
 |
Theo truyền thuyết, chùa Hương Tích được xây dựng từ thời nhà Trần, khoảng thế kỷ XIII, để thờ công chúa Diệu Thiện – người tu hành đắc đạo và hóa thân thành Phật Quan Âm nghìn mắt nghìn tay, thường hiển linh cứu giúp chúng sinh.
Qua nhiều thế kỷ, ngôi chùa từng trải qua không ít biến cố. Các tư liệu từ thế kỷ XVII đến XIX ghi nhận chùa nhiều lần bị hỏa hoạn. Đặc biệt, trận cháy lớn năm 1885 đã khiến phần lớn kiến trúc và hiện vật bị thiêu rụi.
Đến năm 1901, theo một số ghi chép, một vị quan đã đứng ra vận động người dân trong vùng góp sức dựng lại chùa trên nền móng cũ. Sau nhiều lần trùng tu, chùa Hương Tích dần được khôi phục và giữ lại dáng vẻ cổ kính, uy nghiêm như ngày nay.
Vẻ đẹp giữa núi rừng Hồng Lĩnh
Quần thể chùa Hương Tích gồm nhiều công trình như điện thờ, am, miếu, cung gắn với những câu chuyện và huyền tích dân gian.
 |
| Kiến trúc độc đáo tại chùa Hương Tích. Ảnh: baotintuc |
Khu vực trung tâm là chùa Thượng, hiện nằm ở lưng chừng núi Hương Tích. Bên trong chùa có nhiều pho tượng gỗ cùng các đồ tế khí phục vụ hoạt động tín ngưỡng.
Phía sau chùa Thượng là động Hương Tích, nơi đặt tượng Phật Quan Âm ngự trên tòa sen cùng một số pho tượng mẹ bồng con. Người dân địa phương còn gọi nơi đây là Am Phật Bà và lưu truyền nhiều câu chuyện về công chúa Diệu Thiện.
 |
| Am Phật Bà – nơi công Diệu Thiện hóa Phật. |
Không gian quanh chùa cũng là điểm hấp dẫn du khách. Những cánh rừng thông xanh mát, tiếng suối róc rách và tiếng chim giữa núi rừng tạo nên khung cảnh thanh bình, tách biệt với sự ồn ào của cuộc sống thường nhật.
Trước đây, con đường lên chùa chủ yếu là đi bộ men theo sườn núi. Ngày nay, du khách có thể lựa chọn nhiều hình thức di chuyển như đi bộ, xe điện, thuyền trên đập Nhà Đường hoặc kết hợp cáp treo.
Từ chân núi, hành trình di chuyển mở ra những góc nhìn đẹp về cảnh sắc Hồng Lĩnh. Vào mùa xuân, cây cối đâm chồi, hoa rừng khoe sắc, khiến con đường lên chùa càng trở nên thơ mộng.
Điểm hành hương mỗi độ xuân về
Hàng năm, lễ khai hội chùa Hương Tích được tổ chức vào mùng 6 tháng Giêng âm lịch, mở đầu cho mùa lễ hội và du lịch của Hà Tĩnh. Chính hội diễn ra vào ngày 18 tháng 2 âm lịch, được dân gian xem là ngày công chúa Diệu Thiện hóa Phật Quan Âm.
Mỗi mùa lễ hội, đông đảo người dân xứ Nghệ và du khách từ nhiều nơi lại tìm về Hương Tích. Người đến cầu bình an, người thưởng ngoạn cảnh sắc, cũng có người đơn giản muốn tìm một khoảng lặng giữa núi rừng.
 |
| Đường đi lên chùa Hương Tích. |
Những bậc đá phủ rêu, mái chùa cổ kính, rừng thông xanh và mây trắng bảng lảng trên sườn núi Hồng Lĩnh tạo nên một không gian vừa linh thiêng vừa nên thơ.
Qua bao thăng trầm của thời gian, chùa Hương Tích vẫn là một điểm tựa văn hóa và tâm linh của người dân Hà Tĩnh, nơi cảnh sắc thiên nhiên hòa quyện cùng những giá trị lịch sử, tín ngưỡng được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
