Trong nhiều năm, cá rô phi được xem là một loại thủy sản quen thuộc, xuất hiện ở hầu hết các chợ truyền thống và bữa cơm gia đình Việt Nam. Giá thành hợp lý, dễ nuôi, sản lượng lớn khiến loài cá này chủ yếu được gắn với phân khúc thực phẩm bình dân.
 |
| Từng gắn liền với phân khúc thực phẩm bình dân, cá rô phi Việt Nam nay đã bước vào thị trường thực phẩm cao cấp của Nhật Bản. |
Thế nhưng, câu chuyện ấy đang thay đổi. Lô cá rô phi phi lê đầu tiên của Việt Nam vừa chính thức được xuất khẩu sang Nhật Bản để chế biến sushi và sashimi – những món ăn biểu tượng của xứ sở hoa anh đào và cũng là thước đo khắt khe bậc nhất về chất lượng nguyên liệu. Thành công này không đơn thuần mở thêm một thị trường xuất khẩu, mà còn cho thấy ngành nuôi cá rô phi của Việt Nam đã đạt đến trình độ công nghệ và quản lý đủ sức đáp ứng những tiêu chuẩn nghiêm ngặt nhất thế giới.
Đối với người Nhật, sashimi không chỉ là một món ăn mà còn là nghệ thuật thưởng thức hương vị nguyên bản của thực phẩm. Chính vì được ăn sống nên nguyên liệu phải đáp ứng hàng loạt tiêu chuẩn về độ tươi, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và chất lượng thịt.
 |
| Không phải bất kỳ loại cá nào cũng có thể trở thành sashimi. Cũng không phải mọi con cá rô phi đều đủ điều kiện để phục vụ trên bàn ăn của người Nhật. |
Lô hàng vừa xuất khẩu là kết quả của gần 6 tháng đầu tư xây dựng quy trình nuôi và chế biến chuyên biệt dành riêng cho phân khúc cao cấp. Theo Công ty CP Thủy sản sạch Việt Nam (TP Cần Thơ), toàn bộ quy trình từ con giống, vùng nuôi, thức ăn, thu hoạch đến chế biến đều được kiểm soát chặt chẽ nhằm đáp ứng yêu cầu của khách hàng Nhật Bản.
Sau khi đánh giá chất lượng, các đối tác Nhật Bản đã phản hồi tích cực về màu sắc thịt, hương vị cũng như độ săn chắc của sản phẩm. Đây là cơ sở để doanh nghiệp tiếp tục mở rộng xuất khẩu sang các thị trường cao cấp như Mỹ, Canada và nhiều quốc gia khác.
Nhiều người sẽ bất ngờ khi biết rằng Nhật Bản không chỉ tiêu thụ cá ngừ, cá hồi hay cá cam để làm sushi, sashimi.
Trong những năm gần đây, các doanh nghiệp chế biến thực phẩm Nhật Bản đã bắt đầu tìm kiếm thêm những nguồn nguyên liệu mới có chất lượng ổn định, giá thành hợp lý và nguồn cung bền vững.
Cá rô phi đáp ứng khá tốt những yêu cầu này.
 |
| Nhiều người sẽ bất ngờ khi biết rằng Nhật Bản không chỉ tiêu thụ cá ngừ, cá hồi hay cá cam để làm sushi, sashimi. |
Loài cá nước ngọt này có thịt trắng, vị ngọt nhẹ, ít mỡ, cấu trúc thịt săn chắc và ít xương dăm sau khi phi lê. Nếu được nuôi bằng quy trình phù hợp, cá gần như không còn mùi bùn – yếu tố từng khiến rô phi khó tiếp cận các thị trường cao cấp.
Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường biển và tình trạng khai thác quá mức đang khiến nguồn nguyên liệu cá biển ngày càng biến động. Điều này buộc các nhà chế biến thực phẩm phải đa dạng hóa nguồn cung, trong đó cá rô phi nổi lên như một lựa chọn có tính ổn định cao.
Việc Nhật Bản nhập khẩu cá rô phi của Việt Nam không đồng nghĩa họ mua một loài cá mới.
Điều họ thực sự đánh giá cao là hệ thống sản xuất phía sau con cá.
Để một loại cá nước ngọt được phép sử dụng làm nguyên liệu sashimi, toàn bộ chuỗi sản xuất phải đáp ứng hàng loạt yêu cầu khắt khe:
Vùng nuôi được kiểm soát môi trường nước.
Con giống rõ nguồn gốc.
Không tồn dư kháng sinh và hóa chất.
Quy trình thức ăn được kiểm soát.
Có khả năng truy xuất toàn bộ quá trình nuôi.
Thu hoạch, vận chuyển và chế biến theo chuỗi lạnh liên tục.
Nhà máy đáp ứng các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm quốc tế.
Nói cách khác, người Nhật không chỉ nhìn vào sản phẩm cuối cùng mà còn đánh giá toàn bộ hệ thống quản lý chất lượng.
Việc lô hàng đầu tiên được chấp nhận cho thấy công nghệ nuôi cá rô phi của Việt Nam đã tiệm cận các chuẩn mực quốc tế, đủ khả năng sản xuất nguyên liệu dành cho phân khúc thực phẩm cao cấp.
Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam tăng trưởng mạnh.
Chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi đạt khoảng 62 triệu USD, tăng hơn 100% so với cùng kỳ năm trước.
 |
Cá rô phi Việt Nam lần đầu vào Nhật Bản, mở ra cơ hội phát triển sản phẩm chế biến sâu và gia tăng giá trị xuất khẩu. |
Brazil vẫn là thị trường tiêu thụ lớn nhất với khoảng 34 triệu USD, chiếm hơn một nửa tổng kim ngạch. Tuy nhiên, việc mở thêm thị trường Nhật Bản có ý nghĩa chiến lược bởi đây là một trong những quốc gia có tiêu chuẩn nhập khẩu thực phẩm nghiêm ngặt nhất thế giới.
Nếu chinh phục được Nhật Bản, cơ hội mở rộng sang nhiều thị trường cao cấp khác sẽ thuận lợi hơn.
Song song với đó, nhiều doanh nghiệp trong nước đang tăng tốc đầu tư vùng nuôi và nhà máy chế biến. Việt Nam hiện có khả năng sản xuất khoảng 1,4 tỷ con giống cá rô phi mỗi năm, đồng thời liên tục mở rộng công suất chế biến nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường quốc tế.
Trong nhiều năm, ngành thủy sản Việt Nam chủ yếu được biết đến với các sản phẩm đông lạnh hoặc nguyên liệu sơ chế.
Việc cá rô phi Việt Nam được sử dụng để chế biến sushi và sashimi cho thấy ngành thủy sản đang từng bước chuyển từ xuất khẩu sản lượng sang xuất khẩu giá trị.
Giá trị gia tăng không còn nằm ở việc bán nhiều cá hơn, mà ở khả năng tạo ra những sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn cao nhất của thị trường quốc tế.
Đó cũng là minh chứng cho sự thay đổi trong tư duy sản xuất: từ nuôi cá để bán sang nuôi cá theo đơn đặt hàng của các thị trường khó tính, nơi mọi công đoạn đều được chuẩn hóa bằng công nghệ, dữ liệu và hệ thống quản lý chất lượng.
Lô hàng đầu tiên sang Nhật Bản có thể chưa lớn về sản lượng, nhưng mang ý nghĩa như một "giấy thông hành" cho cá rô phi Việt Nam bước vào phân khúc thực phẩm cao cấp toàn cầu.
Quan trọng hơn, đây là minh chứng rõ nét rằng ngành nuôi cá rô phi trong nước không còn chỉ cạnh tranh bằng chi phí thấp hay nguồn cung dồi dào, mà đã có thể cạnh tranh bằng công nghệ, chất lượng và khả năng đáp ứng những tiêu chuẩn quốc tế khắt khe nhất.
Từ một loài cá quen thuộc trên mâm cơm người Việt đến nguyên liệu cho những lát sashimi tại Nhật Bản, cá rô phi đang kể một câu chuyện mới về sự chuyển mình của ngành thủy sản Việt Nam. Đó không chỉ là hành trình của một sản phẩm xuất khẩu, mà còn là dấu mốc khẳng định năng lực của công nghệ nuôi trồng thủy sản Việt Nam trên bản đồ thế giới.
