Cá vền sông Lô hóa đặc sản, chả cá làm đến đâu bán hết đến đó

Mùa cá vền trên sông Lô, đoạn chảy qua địa bàn tỉnh Phú Thọ, trong đó có khu vực thuộc tỉnh Vĩnh Phúc cũ, đang bước vào thời điểm nhộn nhịp nhất trong năm. Từ sáng sớm, những chiếc thuyền của ngư dân đã nối nhau ra sông thả lưới, đón luồng cá di chuyển theo đàn. Nhiều chuyến đánh bắt thu về hàng chục kilogram cá, thậm chí có ngày đạt hàng tạ, mang lại nguồn thu đáng kể cho các gia đình gắn bó với nghề chài lưới.

Cá vền vào mùa thường có thân hình béo tròn, chắc thịt, một số con nặng hơn 1kg. Giá cá nguyên con hiện dao động khoảng 30.000–35.000 đồng/kg; cá đã sơ chế có giá khoảng 50.000 đồng/kg.

Từng bị xem là loại cá tạp bởi có nhiều xương dăm, giá bán thấp, cá vền nay dần trở thành đặc sản sông nước được nhiều thực khách tìm mua. Sự thay đổi này đến từ chất lượng thịt cá tự nhiên, vị ngọt đậm, thơm bùi và khả năng chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn.

Theo kinh nghiệm của những người làm nghề đánh bắt lâu năm, cá vền thường di chuyển theo đàn, có tập tính tương tự một số loài cá sông khác như cá măng, cá ngạnh. Bởi vậy, việc xác định đúng luồng nước, thời điểm cá di chuyển và lựa chọn vị trí thả lưới đóng vai trò quan trọng, quyết định sản lượng mỗi chuyến đánh bắt. Khi gặp đúng luồng cá, ngư dân có thể thu được những mẻ lưới nặng từ 40–50kg. Trong những ngày cá về nhiều, sản lượng đánh bắt tăng lên đáng kể, giúp bà con cải thiện thu nhập.

Cá vền vào mùa thường có thân hình béo tròn, chắc thịt, một số con nặng hơn 1kg. Giá cá nguyên con hiện dao động khoảng 30.000–35.000 đồng/kg; cá đã sơ chế có giá khoảng 50.000 đồng/kg. Mức giá này giúp cá vền trở thành mặt hàng thủy sản tự nhiên có sức cạnh tranh trên thị trường, đồng thời tạo thêm nguồn thu cho các hộ gia đình sống bằng nghề sông nước.

Cá vền được chế biến thành nhiều món như hấp, rán giòn, nướng than hoa, trong đó chả cá vền là món ăn được ưa chuộng nhất.

Nếu trước đây cá vền không được nhiều người coi trọng vì khó ăn do nhiều xương, thì hiện nay, nhờ cách chế biến phù hợp, loại cá này đã có chỗ đứng riêng trong thực đơn của nhiều gia đình và nhà hàng. Cá có thể dùng để hấp, rán giòn hoặc tẩm ướp gia vị rồi nướng trên than hoa. Mỗi cách chế biến mang đến một hương vị riêng, nhưng nổi bật và được nhiều người ưa chuộng nhất vẫn là chả cá vền.

Để làm chả, cá được làm sạch, lọc bỏ phần xương, lấy thịt đem xay nhuyễn rồi nêm nếm gia vị trước khi chế biến. Khi chiên trên chảo nóng, chả cá chuyển sang màu vàng ruộm, tỏa mùi thơm hấp dẫn. Thành phẩm có vị ngọt tự nhiên, độ béo vừa phải và hương thơm đặc trưng của cá sông. Cách chế biến này cũng giúp hạn chế bất tiện từ xương dăm, khiến cá vền trở nên dễ thưởng thức hơn với nhiều đối tượng thực khách.

Chính sự tiện lợi và hương vị đặc trưng đã giúp chả cá vền trở thành mặt hàng được nhiều khách hàng tìm mua. Không chỉ phục vụ nhu cầu tại địa phương, các hộ làm nghề chài lưới còn nhận đơn đặt hàng từ nhiều nơi như Thanh Hóa, Vĩnh Yên, Việt Trì. Một số gia đình vừa đánh bắt cá, vừa sơ chế và chế biến thành phẩm để nâng cao giá trị sản phẩm. Vào những ngày cao điểm, lượng đơn hàng tăng mạnh, nguồn cá đánh bắt được nhiều khi vẫn chưa đủ đáp ứng nhu cầu của khách quen và các nhà hàng.

Ngoài cá vền, sông Lô còn có nhiều loài cá tự nhiên như cá trôi, cá diếc, cá chày, góp phần làm phong phú nguồn thủy sản của dòng sông.

Việc tận dụng nguồn cá tự nhiên để chế biến thành sản phẩm có giá trị cao hơn cũng mở ra hướng phát triển kinh tế cho những gia đình theo nghề truyền thống. Thay vì chỉ bán cá tươi với mức giá nguyên liệu, việc sơ chế, làm chả và đưa sản phẩm đến người tiêu dùng giúp đa dạng hóa nguồn thu, đồng thời tạo thêm giá trị cho sản vật địa phương.

Cùng với cá vền, các loài cá sông tự nhiên như cá trôi, cá diếc, cá chày cũng góp phần tạo nên sự phong phú của nguồn thủy sản sông Lô. Mỗi mùa cá về không chỉ mang lại niềm vui được mùa cho ngư dân mà còn góp phần duy trì sinh kế của những cộng đồng đã gắn bó lâu đời với dòng sông.

Tuy nhiên, để nghề khai thác thủy sản duy trì hiệu quả lâu dài, việc đánh bắt hợp lý, hạn chế các phương thức tận diệt và bảo vệ môi trường nước là yếu tố quan trọng. Khai thác đi đôi với bảo tồn nguồn lợi thủy sản sẽ giúp dòng sông tiếp tục nuôi sống người dân, đồng thời giữ gìn nguồn thực phẩm tự nhiên và nét văn hóa làng chài đặc trưng của vùng sông Lô.