Sáng 23/6, tại Hà Nội, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm phối hợp với Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tổ chức khai mạc Hội thảo khu vực châu Á – Thái Bình Dương về chuỗi giá trị nông nghiệp minh bạch và không gây mất rừng với chủ đề “Hướng tới lộ trình chung châu Á – Thái Bình Dương về chuỗi giá trị nông nghiệp có thể truy xuất nguồn gốc không gây mất rừng”. Hội thảo được đồng tổ chức bởi Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) và Sáng kiến Team Europe (TEI) về chuỗi giá trị không gây mất rừng.
 |
| Ông Nguyễn Văn Diện, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm phát biểu khai mạc Hội thảo khu vực châu Á – Thái Bình Dương về chuỗi giá trị nông nghiệp minh bạch và không gây mất rừng với chủ đề “Hướng tới lộ trình chung châu Á – Thái Bình Dương về chuỗi giá trị nông nghiệp có thể truy xuất nguồn gốc không gây mất rừng”. - (Ảnh: CKLVLN) |
Sự kiện thu hút khoảng 100 đại biểu đến từ 10 quốc gia trong khu vực gồm Campuchia, Indonesia, Nhật Bản, Lào, Malaysia, Papua New Guinea, Philippines, Thái Lan, Timor-Leste và Việt Nam. Thành phần tham dự đa dạng từ cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội ngành hàng, tổ chức nông hộ, doanh nghiệp, các tổ chức quốc tế đến các đối tác phát triển. Điều này cho thấy mối quan tâm ngày càng lớn của cộng đồng khu vực và quốc tế đối với việc xây dựng các chuỗi giá trị nông nghiệp minh bạch, có trách nhiệm và không gây mất rừng.
Hội thảo diễn ra trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ trong nhận thức và chính sách liên quan đến mối quan hệ giữa sản xuất nông nghiệp, thương mại quốc tế và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Các yêu cầu về phát triển bền vững, giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ đa dạng sinh học và chống suy thoái rừng đang ngày càng trở thành tiêu chuẩn trong các hoạt động thương mại toàn cầu.
Đối với khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nông nghiệp tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế và đảm bảo sinh kế cho hàng triệu hộ dân. Những ngành hàng như cà phê, cao su thiên nhiên và dầu cọ không chỉ là nguồn thu nhập chính của người dân nông thôn mà còn đóng góp đáng kể vào kim ngạch xuất khẩu của nhiều quốc gia.
Tuy nhiên, bên cạnh những đóng góp tích cực đó, việc mở rộng diện tích đất nông nghiệp theo hướng thiếu bền vững vẫn đang là một trong những nguyên nhân gây mất rừng tại nhiều nơi trong khu vực. Áp lực gia tăng sản lượng, nhu cầu thị trường và quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất nếu không được kiểm soát chặt chẽ có thể làm gia tăng nguy cơ suy giảm tài nguyên rừng, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và các mục tiêu phát triển bền vững.
Chính vì vậy, việc xây dựng các chuỗi giá trị nông nghiệp không gây mất rừng đang trở thành xu hướng tất yếu và là yêu cầu chung đối với các quốc gia trong khu vực. Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ môi trường mà còn là cơ sở để nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản trên thị trường quốc tế trong bối cảnh các tiêu chuẩn thương mại xanh ngày càng được siết chặt.
Một trong những nội dung trọng tâm được các đại biểu quan tâm tại hội thảo là vai trò của hệ thống truy xuất nguồn gốc trong xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp minh bạch và bền vững. Theo các chuyên gia, truy xuất nguồn gốc không chỉ là công cụ kỹ thuật phục vụ quản lý mà còn là nền tảng để tăng cường tính minh bạch trong chuỗi cung ứng, nâng cao hiệu quả quản trị ngành hàng và hỗ trợ tìm nguồn cung ứng có trách nhiệm.
Các hệ thống truy xuất nguồn gốc công đang được nhiều quốc gia trong khu vực quan tâm phát triển nhằm giúp nhà sản xuất chứng minh nguồn gốc hợp pháp của sản phẩm, xác nhận các thực hành sản xuất bền vững và đáp ứng những yêu cầu ngày càng khắt khe từ các thị trường nhập khẩu.
Việc xây dựng các hệ thống truy xuất nguồn gốc hiệu quả còn mở ra cơ hội nâng cao chất lượng dữ liệu phục vụ quản lý ngành hàng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc kết nối giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nông dân. Đồng thời, đây cũng là công cụ quan trọng giúp các quốc gia xây dựng cơ chế khuyến khích sản xuất bền vững, hỗ trợ nông hộ nhỏ tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
 |
| Ông Vinod Ahuja, Trưởng Đại diện Văn phòng FAO tại Việt Nam gửi thông điệp tới Hội thảo.- (Ảnh: CKLVLN) |
Phát biểu tại hội thảo, ông Vinod Ahuja, Trưởng Đại diện Văn phòng FAO tại Việt Nam cho rằng các hệ thống truy xuất nguồn gốc có thể giúp các quốc gia kết nối mục tiêu bảo vệ rừng với việc xây dựng các chuỗi giá trị nông nghiệp minh bạch, bao trùm và bền vững hơn. Tuy nhiên, các hệ thống này cần được thiết kế phù hợp với ưu tiên quốc gia và mang lại lợi ích thiết thực cho các nông hộ nhỏ, chứ không chỉ đáp ứng yêu cầu của thị trường.
Quan điểm này nhận được sự đồng thuận của nhiều đại biểu bởi thực tế cho thấy nông hộ nhỏ hiện vẫn là lực lượng sản xuất chủ yếu trong nhiều ngành hàng nông nghiệp của khu vực. Nếu quá trình chuyển đổi sang các chuỗi giá trị không gây mất rừng không tính đến khả năng tiếp cận của nhóm đối tượng này thì mục tiêu phát triển bền vững khó có thể đạt được một cách toàn diện.
Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, nhiều ý kiến tại hội thảo cũng nhấn mạnh vai trò của hợp tác quốc tế trong quá trình xây dựng các chuỗi giá trị nông nghiệp không gây mất rừng. Đây là nhiệm vụ có tính chất xuyên biên giới, đòi hỏi sự phối hợp giữa các quốc gia sản xuất, quốc gia tiêu thụ, doanh nghiệp và các tổ chức phát triển.
 |
| Bí thư thứ nhất, Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam nhấn mạnh quá trình chuyển đổi sáng các chuỗi giá trị không gây mất rừng và xây dựng các hệ thông truy xuất nguồn gốc không thể được thực hiện riêng, mà đòi hỏi sự chung tay hành động vượt ranh giới quốc gia và lĩnh vực.- (Ảnh: CKLVLN) |
Ông Cyril Loisel, Bí thư thứ nhất, Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam nhấn mạnh chủ đề trọng tâm của hội thảo về quá trình chuyển đổi sang các chuỗi giá trị không gây mất rừng và xây dựng các hệ thông truy xuất nguồn gốc không thể được thực hiện riêng, mà đòi hỏi sự chung tay hành động vượt ranh giới quốc gia và lĩnh vực.
Theo ông Cyril Loisel, việc thúc đẩy các chuỗi giá trị không gây mất rừng cần có sự liên kết chặt chẽ giữa các chính sách thương mại, nông nghiệp, lâm nghiệp và môi trường. Chỉ khi các bên cùng tham gia và phối hợp hành động mới có thể tạo ra những thay đổi thực chất trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Đối với Việt Nam, việc tham gia sâu vào tiến trình này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Là một trong những quốc gia xuất khẩu lớn các mặt hàng như gỗ, cà phê và cao su, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu ngày càng cao từ các thị trường quốc tế, đặc biệt là thị trường châu Âu, về tính minh bạch và trách nhiệm của chuỗi cung ứng.
Phạm Hùng
