Đó là cây thông trắng Nhật Bản Yamaki (Pinus parviflora), ngày nay được mệnh danh là "cây bonsai nổi tiếng nhất thế giới".
 |
| Cây thông bonsai Yamaki nổi tiếng nhất thế giới. |
Ít ai ngờ rằng, vào đúng 8 giờ 15 phút sáng, khi quả bom nguyên tử phát nổ cách khu vườn nhà Yamaki chỉ khoảng 3 km, cây bonsai này vẫn đứng yên trong khu vườn của gia đình nghệ nhân Masaru Yamaki. Sóng xung kích dữ dội làm vỡ toàn bộ cửa kính ngôi nhà, khiến các thành viên trong gia đình bị thương bởi mảnh kính văng. Thế nhưng điều kỳ diệu đã xảy ra: cả gia đình đều sống sót, và cây bonsai gần 300 năm tuổi lúc bấy giờ cũng gần như không hề hấn gì.
Bí mật nằm ở bức tường cao bao quanh khu vườn bonsai. Chính bức tường ấy đã che chắn phần lớn sức ép và các mảnh vỡ từ vụ nổ, giúp hàng loạt cây bonsai, trong đó có cây thông Yamaki, vượt qua một trong những thảm họa kinh hoàng nhất lịch sử nhân loại.
 |
| Anh em nhà Yamaki đứng trước cây bonsai. |
Ba mươi mốt năm sau, năm 1976, Masaru Yamaki quyết định trao tặng cây thông quý giá này cho nhân dân Hoa Kỳ như một phần của món quà kỷ niệm 200 năm Tuyên ngôn Độc lập Mỹ. Điều đặc biệt là ông không hề tiết lộ rằng đây là một cây sống sót sau vụ ném bom nguyên tử.
 |
| Cháu trai của Yamaki cúi chào cây cổ thụ tại bảo tàng. Cây và rễ của nó được chuẩn bị để bảo quản trong mùa đông bằng một thùng gỗ được đóng riêng. |
Suốt hơn hai thập kỷ, cây thông được chăm sóc tại Bảo tàng Bonsai & Penjing Quốc gia ở Washington, D.C., nhưng hầu như không ai biết về quá khứ phi thường của nó.
Mãi đến năm 2001, hai cháu trai của Masaru Yamaki là Shigeru và Akira Yamaki sang thăm cây. Trong cuộc trò chuyện với các giám tuyển bảo tàng, họ lần đầu tiên tiết lộ bí mật mà gia đình gìn giữ suốt nhiều năm: cây bonsai trước mặt họ chính là một trong số rất ít sinh vật còn sống sót sau vụ nổ bom nguyên tử ở Hiroshima.
Thông tin ấy khiến toàn bộ giới bonsai và công chúng quốc tế sửng sốt. Từ một tác phẩm nghệ thuật sống, cây Yamaki trở thành biểu tượng của sức sống, sự kiên cường và khát vọng hòa bình.
 |
| Cắt tỉa cây thông Yamaki. |
Ngày nay, sau gần 400 năm tuổi, cây thông Yamaki vẫn phát triển khỏe mạnh tại Bảo tàng Bonsai & Penjing Quốc gia ở Hoa Kỳ. Nó không chỉ là kiệt tác của nghệ thuật bonsai Nhật Bản, mà còn là một chứng nhân lịch sử hiếm hoi, mang trên mình câu chuyện về sự hủy diệt, sự sống sót và tinh thần hàn gắn giữa hai dân tộc từng ở hai chiến tuyến.
 |
| Bạn bè và gia đình của ông Yamaki tại Bảo tàng. |
Đối với giới bonsai, Yamaki là một cây cổ thụ quý hiếm. Nhưng đối với thế giới, nó còn là một lời nhắc nhở rằng ngay cả sau những biến cố tàn khốc nhất của lịch sử, sự sống vẫn có thể đâm chồi và hy vọng vẫn luôn tồn tại.
