Đền thờ Nguyễn Trung Trực – nơi lưu dấu khí phách anh hùng
![]() |
| Đền thờ Nguyễn Trung Trực ở Gia Lai. |
Kỷ niệm 158 năm ngày mất Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực, di tích Đền thờ Nguyễn Trung Trực tại thôn Cát Hải Nam, xã Cát Tiến, tỉnh Gia Lai (xã Cát Hải, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định trước đây), địa phương đã tổ chức nghi thức lễ giỗ và các hoạt động hưởng ứng trong 02 ngày: 10 và 11 tháng 9 năm Bính Ngọ, nhằm 19 và 20/10/2026.
“Thư kiếm tùng nhung tự thiếu niên
Yêu gian đảm khí hữu long tuyền
Anh hùng nhược ngộ vô dung địa
Báo hận thâm cừu bất đái thiên” (1)
Là bài thơ với khí phách kiên cường được Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực ngân vang trước giờ thực dân Pháp thực hiện hành quyết Ông vào ngày 27/10/1868, vì đã áp dụng mọi phương cách thuyết phục, dụ dỗ, chiêu hàng nhưng không thành.
![]() |
| Tượng chân dung Nguyễn Trung Trực tại Đền thờ |
Ông sinh năm Mậu Tuất (1838), tại làng Bình Nhựt, huyện Cửu An, phủ Tân An (nay thuộc xã Thạnh Đức, huyện Bến Lức, tỉnh Long An); nguyên quán ở xóm Lưới, làng Vĩnh Hội, xã Cát Hải, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định, nay là thôn Cát Hải Nam xã Cát Tiến tỉnh Gia Lai. Ông xuất thân từ gia đình làm nghề chài lưới. Thời niên thiếu có thời gian Ông theo gia đình về Bình Định học võ. Khi tham gia nghĩa quân chống Pháp, đồng đội thường gọi là Quản Chơn, Quản Lịch; Ông được trao Quyền sung quân binh đạo (1860), rồi Lãnh binh Gia Định (1867). Ông nổi tiếng giỏi võ từ nhỏ, cương trực, nghĩa hiệp, giàu lòng yêu nước, thương dân. Khi là thủ lĩnh phong trào khởi nghĩa chống Pháp ở Nam Bộ, Ông đã trực tiếp chỉ huy nhiều trận đánh oanh liệt, trong đó có nhiều chiến công vang dội, như đốt cháy, làm chìm tàu L'Espérance (tàu “Hy vọng”) trên vàm Nhựt Tảo vào ngày 10/12/1861, làm cho “Hoả hồng Nhật Tảo càng kinh thiên địa”.
Về phía triều đình nhà Nguyễn lúc bấy giờ, tháng 6/1867, biết thế lực mình không chịu nổi, Phan Thanh Giản đã chịu nộp thành và uống thuốc độc tự tử; ngày 16/6/1868 Nguyễn Trung Trực đã “Kiếm bạt Kiên Giang khấp quỷ thần” như một tấm gương sáng về lòng yêu quê hương đất nước, đối đầu với nhiều người đầu hàng, chủ hòa của triều đình Huế và tiêu diệt đồn lũy đầu não của giặc Pháp ngay tại tỉnh lỵ Rạch Giá năm 1868. Tháng 9/1868, trong xu thế phải thay đổi chiến lược, Nguyễn Trung Trực ra lập căn cứ ở Phú Quốc để thực hiện chống Pháp trong tình hình mới, tình thế không kìm chân giặc được nên hơn một tháng sau Ông bị bắt, giặc Pháp tìm mọi phương cách thuyết phục, dụ dỗ, chiêu hàng nhưng không thành. Cuối cùng chúng đã tra trấn dã man, xử chém Ông vào ngày 27/10/1868 (nhằm ngày 12/9 năm Mậu Thìn).
Ý chí đấu tranh anh dũng và sự hy sinh bất khuất của Ông là tấm gương sáng ngời về tinh thần yêu nước, chống giặc ngoại xâm của dân tộc với câu nói bất hủ “Bao giờ Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây”. Ghi nhận, tôn vinh công lao to lớn của Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực, người con của quê hương Bình Định là nhiệm vụ quan trọng và có ý nghĩa trong việc giáo dục lòng yêu nước, tự hào về truyền thống của dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Từ ý nghĩa ấy, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Bình Định đã giao nhiệm vụ Sở Văn hóa và Thể thao phối hợp với các sở, ban ngành liên quan cùng với đơn vị tư vấn thiết kế, nhà tài trợ là Công ty cổ phần Tập đoàn Đèo Cả triển khai xây dựng Công trình Đền thờ Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực, khởi công vào ngày 09/5/2020 trên khu đất rộng 1,2ha, tại địa điểm Dốc Sáo thuộc thôn Vĩnh Hội, xã Cát Hải, huyện Phù Cát trước đây. Đền thờ kết nối hài hòa, tạo nên một quy mô trang trọng “Tọa sơn ngọa thủy”, phía sau và bên hông được bao bọc bởi dãy núi cùng những khối đá lớn, trước mặt là bãi biển đẹp, với tổng mức đầu tư gần 15 tỷ đồng từ nguồn kinh phí tài trợ chính của Công ty cổ phần Tập đoàn Đèo Cả và các đơn vị liên quan. Ngày 11/10/2020, tỉnh đã tổ chức khánh thành Đền thờ Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực.
![]() |
| Thực hiện nghi lễ khánh thành Đền thờ. |
Đến dự và phát biểu tại Lễ khánh thành, Chủ tịch UBND tỉnh Bình Định Hồ Quốc Dũng (nay là Phó Thủ tướng Chính phủ) đã đề nghị Sở Văn hóa và Thể thao (lúc bấy giờ) phối hợp với các ngành, địa phương liên quan tiến hành xây dựng Đề án Bảo vệ và khai thác, phát huy giá trị công trình một cách tốt nhất, gắn kết với các di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh trên địa bàn, qua đó hình thành điểm đến tham quan du lịch, giáo dục truyền thống cho các thế hệ trẻ và có ý nghĩa đối với du khách gần xa.
Nói đến các điểm di tích, công trình liên quan đến Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực trên cả nước là phải kể đến di tích lịch sử - văn hóa quốc gia mộ và đình Nguyễn Trung Trực ở thành phố Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang (nay là tỉnh An Giang) và di sản văn hóa phi vật thể quốc gia lễ hội Đình thần Nguyễn Trung Trực đã có lịch sử hình thành hơn 100 năm, có sức ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của người dân An Giang, đồng bằng sông Cửu Long nói riêng và cả nước nói chung, được các thế hệ Nhân dân An Giang gìn giữ, lưu truyền và cho đến ngày nay.
Như vậy, ngoài An Giang, Tây Ninh (Long An cũ), Cà Mau, Nghệ An và một số nơi đã kiến tạo thành các di tích, di sản văn hóa phi vật thể, công trình tưởng nhớ công lao của Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực, Đền thờ Ông ở tỉnh Gia Lai (Bình Định cũ) sẽ trở thành địa chỉ giáo dục truyền thống yêu nước nồng nàn.
![]() |
Đền thờ Nguyễn Trung Trực tại Gia Lai đã được xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh ngày 16/5/2022; Đề án Quản lý, bảo vệ và khai thác, phát huy giá trị di tích Đền thờ Nguyễn Trung Trực tại Gia Lai rồi sẽ được ban hành, triển khai thực hiện, trong đó có di sản lễ hội Đền thờ Nguyễn Trung Trực tại Gia Lai và hình thành các sản phẩm văn hóa trên nền tảng di sản Nguyễn Trung Trực đáp ứng được lòng mong ước, tưởng niệm của các tầng lớp Nhân dân và du khách.
(1) Bài thơ do PGS. TS. Nguyễn Thương Ngô ghi lại.
Tin bài khác
Ngọn núi lửa triệu năm tuổi ở Gia Lai đẹp rực rỡ mỗi mùa hoa dã quỳ
Việt Nam lọt top 20 quốc gia tuyệt vời nhất thế giới năm 2026
Làng Chóa giữ nghề làm hương đen hơn 300 năm tuổi
Hà Nội tổ chức Festival làng nghề toàn cầu lần đầu tiên, quy tụ đại biểu từ 50 quốc gia
Gặp người gây dựng vườn hơn 2.000 chậu duối bonsai trong 3 năm
Bỏ tiền tỷ săn đá cảnh, người đàn ông có bộ sưu tập khiến giới chơi đá nể phục
Người thợ muốn truyền nghề nặn phôi tượng miễn phí cho người trẻ
Người trẻ 5 năm tạo tác bonsai hải châu: Hành trình từ phôi cây đến tác phẩm hoàn thiện
Hà Tĩnh: Đánh thức tiềm năng thiên nhiên từ du lịch sinh thái, trải nghiệm
3 cây bonsai được người chơi lâu năm ưa chuộng, càng chăm lâu càng có giá trị
Đá A Lưới – nét đẹp riêng của đất Huế qua bộ sưu tập của nhà sưu tập Kha Nguyễn
Đam mê mãnh liệt – từ người tài xế đến nghệ nhân bonsai với hàng trăm tác phẩm giá trị
Sáu gốc bí đao khổng lồ cho 15 quả trên đảo Cù Lao Xanh
Cây dừa cạn: Loài hoa cảnh chứa hoạt chất được dùng trong điều trị ung thư
Lội ngược dòng thành công: Câu chuyện biến ao tôm thất bát thành điểm hẹn sinh thái thu tiền tỷ
Hà Tĩnh: Tăng cường bảo vệ, ngăn chặn hành vi xâm hại cây xanh đô thị
Từ “trông trời, trông đất” đến “trông dữ liệu”: Nông dân đổi cách làm nông
Khu vườn 700m² giữa Sài Gòn: Sân thượng trĩu rau quả, dưới đất 20 giống hồng khoe sắc
Nuôi dúi sau giờ dạy, thầy giáo Hà Tĩnh mở ra hướng làm kinh tế mới
Mùa đông trồng hành lá nhớ những mẹo này, cây nhanh lớn, lá xanh mướt
Lý Sơn mở hướng nuôi cá bè vẫu sau sự cố cá bớp chết hàng loạt
Việt Nam - Trung Quốc trao đổi kinh nghiệm chọn tạo giống hoa theo nhu cầu thị trường
DITF 2026: Đột phá mô hình kết nối B2B, mở ra kỷ nguyên hợp tác mới cho du lịch Đà Nẵng
Biến bãi bồi thành điểm đến, nông dân Hải Phòng thu lợi kép
Gạo Ông Cua ST25 giành giải Nhì cuộc thi Gạo ngon nhất thế giới 2026
Vườn đàn hương sáu năm tuổi dưới bóng cây rừng cổ thụ ở Hải Vân
Lão nông hơn 40 năm gắn bó với nghề nuôi ong, thu hàng trăm lít mật mỗi năm ở xứ Nghệ
Lai Châu phát triển cây bách xanh gắn với bảo tồn và du lịch trải nghiệm
Loại chanh nhỏ xíu trên núi Mẫu Sơn mở ra hướng phát triển kinh tế mới
3 cây cảnh quý mang ý nghĩa trường thọ, bình an, gia chủ mong phúc lộc truyền đời
Nông trại gần 9.000m² ở Đức và lựa chọn sống chậm của người phụ nữ Việt
5 tọa độ "đón thu" Hà Nội tuyệt đẹp cho dịp 20/10
Trekking trên con đường đá cổ hơn 100 năm tuổi ở Tây Bắc
7 loại cây cảnh hiếm khi ra hoa, được dân gian xem là biểu tượng của vượng tài, tụ lộc
Cây bàng hơn 400 năm tuổi giữa sân đình, lưu giữ ký ức người dân miền Tây
Độc đáo vườn thú “Bách Điểu” giữa không gian sinh thái Hà Tĩnh
Đam mê sinh vật cảnh, gây dựng cơ nghiệp từ những gốc bonsai cổ thụ
Lão nông Hà Tĩnh được mệnh danh “vua” bonsai vùng đất địa linh nhân kiệt
Khai mạc Triển lãm Cây cảnh nghệ thuật Xứ Nghệ lần thứ I năm 2026



