Trải qua hơn một thế kỷ, đường đá cổ Pavie từng là tuyến giao thông quan trọng nối Lai Châu với Lào Cai, nay trở thành điểm trekking hấp dẫn giữa núi rừng Tây Bắc. Những phiến đá phủ rêu, rừng già xanh thẳm cùng cảnh sắc hoang sơ mang đến trải nghiệm đặc biệt cho những người yêu thiên nhiên và thích khám phá.
Dấu tích hơn một thế kỷ giữa đại ngàn
Đường đá cổ Pavie được khởi dựng từ năm 1920, dưới thời Pháp thuộc, với chiều dài ban đầu gần 100km. Tuyến đường do Thống đốc Auguste Jean-Marie Pavie khảo sát và chỉ đạo xây dựng, nhằm phục vụ vận chuyển lương thực, nông sản và kiểm soát khu vực biên viễn Tây Bắc. Tên gọi Pavie cũng bắt nguồn từ công trình này.
Con đường được lát bằng đá, rộng khoảng 3m, đủ cho người đi bộ và ngựa thồ qua lại. Dọc tuyến, người Pháp từng bố trí các đồn bốt phục vụ tuần tra, đồng thời xây dựng một sân bay gần bản Nhìu Cồ San để hỗ trợ vận chuyển hàng hóa trong điều kiện địa hình hiểm trở.
 |
| Những phiến đá phủ rêu nằm giữa rừng già tạo nên vẻ cổ kính cho tuyến đường. |
 |
Ẩn sau công trình này là câu chuyện về những dân phu bản địa phải lao động trong điều kiện khắc nghiệt. Giữa núi cao, rừng sâu và thời tiết lạnh giá, nhiều người đã bỏ mạng vì kiệt sức trong quá trình mở đường.
Trải qua chiến tranh và những biến đổi của thời gian, phần lớn tuyến đường không còn giữ được hình dáng ban đầu. Hiện khoảng 17km vẫn tương đối nguyên trạng, trở thành dấu tích lịch sử đặc biệt giữa núi rừng Tây Bắc.
Trong nhiều thập kỷ, người dân địa phương vẫn sử dụng con đường để đi lại giữa các bản vùng cao. Những năm gần đây, tuyến đường ngày càng được du khách biết đến, trở thành điểm đến dành cho những người yêu thích trekking và chạy địa hình.
Hành trình khám phá đường đá giữa rừng già
Hành trình trekking đường đá cổ Pavie thường bắt đầu từ sáng sớm. Du khách được khuyến nghị thuê người dân địa phương dẫn đường, hỗ trợ mang hành lý, chuẩn bị thức ăn và xác định các điểm nghỉ phù hợp.
Từ khu vực xã Sin Suối Hồ, tỉnh Lai Châu, khoảng 5km đầu tiên tương đối dễ đi, độ dốc không lớn và nằm gần khu dân cư. Người dân vẫn sử dụng lối đi để qua lại, chăn thả gia súc nên nhiều phiến đá theo thời gian trở nên nhẵn bóng.
 |
| Đường đá cổ Pavie ngày càng thu hút người đi bộ đường dài và chạy trail. |
Càng tiến sâu vào núi, dấu chân người thưa dần, những đoạn đường lát đá cổ hiện ra rõ nét hơn. Nhiều phiến đá phủ rêu xanh, nằm xen giữa thảm thực vật rậm rạp. Vẻ đẹp cổ kính cũng đi kèm thử thách, bởi bề mặt đá dễ trơn trượt khi thời tiết ẩm ướt. Vì vậy, du khách cần sử dụng giày có độ bám tốt và di chuyển cẩn trọng.
Bù lại, cảnh quan hai bên đường mang đến sức hút riêng. Rừng già nối tiếp những nương thảo quả xanh mướt. Tùy theo độ cao, hệ thực vật thay đổi với những cây cổ thụ thân xù xì, tán rộng như dổi, dẻ, sếu táu. Ánh nắng xuyên qua tán lá, tạo nên những khoảng sáng tối đan xen trên mặt đường.
Càng lên cao, không gian càng yên tĩnh. Tiếng bước chân trên đá, tiếng nước chảy từ những con suối nhỏ và tiếng gió luồn qua tán cây trở thành âm thanh chủ đạo của hành trình.
Chinh phục Đèo Gió, ngắm cảnh núi rừng Tây Bắc
 |
Một trong những điểm dừng chân đáng chú ý trên tuyến đường là Đèo Gió, ở độ cao khoảng 2.100m so với mực nước biển. Đây là nơi có cột mốc đánh dấu điểm cao nhất của con đường, đồng thời nằm ở khu vực ranh giới tự nhiên giữa Lai Châu và Lào Cai.
Với nhiều người trekking, Đèo Gió là điểm nghỉ quan trọng trước khi tiếp tục hành trình. Sau khi dừng chân, du khách đi qua những khu rừng nguyên sinh, các con suối nhỏ và những vùng trồng thảo quả trước khi đến điểm cuối.
Đoạn cuối kéo dài hơn 20km, kết thúc tại bản Nhìu Cồ San, tỉnh Lào Cai. Đây cũng là chặng đường đòi hỏi người đi phải có thể lực tốt, chuẩn bị đầy đủ nước uống, thực phẩm và tuân thủ hướng dẫn của người dẫn đường.
Không chỉ có giá trị về cảnh quan và trải nghiệm du lịch, đường đá cổ Pavie vẫn giữ ý nghĩa thiết thực đối với đời sống người dân vùng cao. Tuyến đường giúp việc đi lại giữa một số bản thuộc Lai Châu và Lào Cai thuận tiện hơn. Trong khi đó, nếu di chuyển bằng ô tô theo các tuyến đường vòng qua núi, hành trình có thể kéo dài đáng kể.
Theo ông Trần Quang Kháng, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lai Châu, địa phương sở hữu nhiều ngọn núi cao nổi tiếng như Pu Si Lung, Pu Ta Leng, Kỳ Quan San và Bạch Mộc Lương Tử, thu hút đông đảo người yêu thích leo núi. Đường đá cổ Pavie cũng là điểm đến ngày càng được quan tâm.
Thời gian qua, Lai Châu cùng các đơn vị đã tổ chức nhiều giải chạy bộ tại khu vực này, thu hút hàng nghìn vận động viên tham gia.
Với sự kết hợp giữa dấu tích lịch sử, vẻ đẹp nguyên sơ của rừng già và thử thách trên cung đường núi, đường đá cổ Pavie đang trở thành điểm nhấn của du lịch trải nghiệm Tây Bắc. Việc khai thác tuyến đường gắn với bảo tồn cảnh quan và gìn giữ giá trị lịch sử sẽ góp phần tạo thêm sinh kế cho cộng đồng địa phương, đồng thời giúp di sản hơn 100 năm tuổi tiếp tục được biết đến rộng rãi.
