Hiệu quả từ mô hình nuôi sạch
Tiêu biểu là mô hình của anh Nguyễn Văn Tuấn ở xã Đức Quang, tỉnh Hà Tĩnh. Nhận thấy lươn đồng là đặc sản nước ngọt có giá trị dinh dưỡng và kinh tế cao, anh mạnh dạn đầu tư xây dựng hệ thống nuôi lươn không bùn ngay trong khu vườn nhà. Tận dụng diện tích đất trống, anh xây 17 bể xi măng lát gạch, trong đó có 2 bể ươm giống và 8 bể nuôi thương phẩm, diện tích mỗi bể khoảng 6m², thả từ 1.800–2.000 con.
Anh Tuấn đặt mua 4.000 con giống từ miền Nam, giá 4.000–4.500 đồng/con. Mỗi bể đầu tư khoảng 12 triệu đồng bao gồm chi phí xây dựng, giống và thức ăn. Sau 10–12 tháng nuôi, lươn đạt trọng lượng 3–5 con/kg, cho thu hoạch bình quân 4 tạ/bể, giá bán 160.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí, mỗi bể lãi khoảng 30 triệu đồng, mang lại thu nhập hằng năm hơn 200 triệu đồng từ lươn thương phẩm và con giống.
 |
Mô hình nuôi lươn không bùn đang trở thành hướng đi triển vọng, giúp nhiều hộ dân nâng cao thu nhập, phát triển ổn định và thân thiện với môi trường. (Ảnh: Xuân Bắc) |
Để đảm bảo nguồn thu ổn định, anh áp dụng hình thức nuôi cuốn chiếu – thả và thu hoạch luân phiên giữa các bể, cách nhau 1–2 tháng. Cách làm này giúp kiểm soát chất lượng, duy trì dòng tiền liên tục và tránh tình trạng dồn vụ, rớt giá.
Theo anh Tuấn, yếu tố quyết định thành công của mô hình là nguồn nước sạch và kỹ thuật chăm sóc. Nước giếng khoan được lọc, lắng 6–8 giờ trước khi bơm vào bể; mỗi ngày thay nước 2–3 lần để giữ môi trường trong lành. “Lươn rất nhạy cảm với môi trường nước, chỉ cần nước ô nhiễm là chết hàng loạt. Duy trì nguồn nước sạch là yếu tố then chốt của thành công,” anh chia sẻ.
Trong bể, anh bố trí sợi nilon đen làm giá thể cho lươn trú ẩn, giúp giảm stress và tăng khả năng sinh trưởng. Thức ăn được phối trộn từ cám công nghiệp, giun quế, cá xay, trứng gà… vừa giàu dinh dưỡng vừa giúp giảm chi phí. Đặc biệt, thay vì sử dụng kháng sinh, anh Tuấn phòng bệnh cho lươn bằng thảo dược tự nhiên như tỏi, cỏ mực, cỏ lào kết hợp men vi sinh, bổ sung vitamin C và khoáng chất. Nhờ đó, lươn phát triển khỏe mạnh, tỷ lệ sống cao, sản phẩm đảm bảo an toàn thực phẩm.
 |
| Nguyễn Văn Tuấn ở xã Đức Quang (Hà Tĩnh) vừa nuôi thương phẩm vừa nhân giống nuôi từ 18 đến 20 ngàn con cho thu nhập ổn định. (Ảnh: Xuân Bắc) |
Không chỉ nuôi thương phẩm, anh Tuấn còn tự nhân giống, cung cấp hàng vạn con giống mỗi năm cho người dân trong và ngoài huyện. Lươn giống của anh khỏe mạnh, đồng đều, được thị trường ưa chuộng với giá 4.000–5.500 đồng/con tùy kích cỡ. Mô hình của anh trở thành địa chỉ tin cậy cho nhiều nông hộ đến tham quan, học hỏi kinh nghiệm.
Nhân rộng mô hình, tạo sinh kế cho nông dân
Theo cán bộ xã Đức Quang cho hay: Mô hình nuôi lươn không bùn của anh Tuấn là điểm sáng trong phát triển kinh tế nông hộ, góp phần tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân. “Từ chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, xã đã hỗ trợ nhiều hộ tiếp cận mô hình nông nghiệp sạch. Mô hình nuôi lươn không bùn là một hướng đi phù hợp, có khả năng nhân rộng cao”.
 |
| Mô hình nuôi lươn không bùn là một hướng đi phù hợp, có khả năng nhân rộng cao. (Ảnh: Quang Toản) |
Phương pháp nuôi này có nhiều ưu điểm so với cách nuôi truyền thống: dễ quản lý, ít dịch bệnh, tiết kiệm diện tích, phù hợp với các hộ dân sống trong khu dân cư. Người nuôi chỉ cần dành vài giờ mỗi ngày để cho ăn, thay nước. Sản phẩm lươn sạch, chất lượng cao, được người tiêu dùng tin tưởng vì đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
Khuyến nông Hà Tĩnh đồng hành phát triển mô hình
Nhằm phát triển nghề nuôi lươn theo hướng an toàn, năm 2024 Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh đã triển khai mô hình “Nuôi lươn không bùn đảm bảo an toàn thực phẩm” với quy mô 500m² tại hai điểm: xã Xuân Lĩnh và xã Thạch Đài, tỉnh Hà Tĩnh. Các hộ tham gia được hỗ trợ 50% con giống và được chuyển giao quy trình kỹ thuật nuôi an toàn.
 |
| Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh đã triển khai mô hình “Nuôi lươn không bùn đảm bảo an toàn thực phẩm” với quy mô 500m² tại hai điểm: xã Xuân Lĩnh và xã Thạch Đài, tỉnh Hà Tĩnh. (Ảnh: Quang Toản) |
Sau 9 tháng thực hiện, với 30.000 con giống, hai hộ dân tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật nên đạt kết quả khả quan: lươn phát triển tốt, trọng lượng bình quân 0,3kg/con, tỷ lệ sống trên 80%, giá bán từ 125.000–150.000 đồng/kg, mang lại lợi nhuận hơn 250 triệu đồng.
Anh Nguyễn Văn Thân xã Xuân Lĩnh chia sẻ: “Nhờ được Trung tâm Khuyến nông hướng dẫn kỹ lưỡng, tôi đã chủ động thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, kiểm soát môi trường và nguồn nước. Lươn phát triển tốt, không xảy ra dịch bệnh, đem lại hiệu quả cao hơn mong đợi.”
 |
| Nhiều hộ gia đình tần dùng chuồng trại bỏ hoang từ nuôi bò, lợn không hiệu quả hoặc bể composit, bể bằng bạt nilon để nuôi lươn không bùn. (Ảnh: Xuân Bắc) |
Tại xã Thạch Đài, anh Phạm Ngọc Dung cũng đạt thành công với mô hình nuôi trong bể composit. Nhờ tham gia mô hình, anh được nhiều địa phương trong và ngoài tỉnh biết đến, trở thành người tư vấn, hướng dẫn kỹ thuật cho gần 20 hộ dân ở các xã Thạch Đài, Vũ Quang, Đức Quang, Xuân Lĩnh. Anh Dung cho biết, năm 2025 anh dự định mở rộng quy mô và phát triển dịch vụ cung cấp giống, vật tư và chuyển giao kỹ thuật nuôi lươn.
Theo ông Trương Huy Dũng – Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh, cả hai mô hình tại Thạch Đài và Xuân Lĩnh đều cho kết quả tốt, đặc biệt là việc tận dụng nguồn nước thải và chất thải từ nuôi lươn để nuôi cá rô phi đầu vuông và cá trê, tạo thành mô hình kinh tế tuần hoàn, vừa tăng giá trị kinh tế, vừa bảo vệ môi trường. “Đây là lợi thế lớn để phát triển nghề nuôi lươn tại các khu vực đô thị, nơi quỹ đất hạn chế,” ông Dũng nhấn mạnh.
Cũng theo ông Dũng, Trung tâm đang khuyến khích các hộ áp dụng quy trình VietGAP, hướng tới sản xuất hàng hóa quy mô lớn, tạo thương hiệu lươn sạch Hà Tĩnh, đáp ứng nhu cầu thị trường trong và ngoài tỉnh.
 |
| Nuôi lươn không bùn, ít bệnh dễ chăm sóc. Hướng phát triển nông nghiệp sạch, bền vững. (Ảnh: Xuân Bắc) |
Với tinh thần dám nghĩ, dám làm, những nông dân như anh Nguyễn Văn Tuấn, anh Nguyễn Văn Thân hay anh Phạm Ngọc Dung đang góp phần khẳng định hiệu quả của mô hình nuôi lươn không bùn – hướng phát triển nông nghiệp sạch, bền vững, mở ra cơ hội làm giàu chính đáng ngay trên mảnh đất quê hương Hà Tĩnh.
