Hoa, cây cảnh được xác định là ngành kinh tế sinh thái giàu tiềm năng khi Quyết định số 4081/QĐ-BNN-TT phê duyệt “Đề án phát triển ngành hoa, cây cảnh đến năm 2030” với mục tiêu xây dựng và phát triển một cách bền vững, góp phần quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu cây trồng, tăng thu nhập cho người sản xuất và nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân. Đây cũng là cơ sở quan trọng để các địa phương, đặc biệt là ngành khuyến nông, thúc đẩy phát triển ngành hoa và cây cảnh gắn với không gian trường học, bệnh viện và cộng đồng đô thị.
 |
| TS. Nguyễn Hữu Vạn - Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh Việt Nam phát biểu khai mạc Hội thảo Đề xuất giải pháp thực hiện Quyết định số 4081QĐ-BNN-TT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về phát triển hoa, cây cảnh đến năm 2023 |
Trên thế giới, giá trị hoa, cây cảnh đã được khẳng định từ rất lâu, gắn với nhiều nền văn hóa và lối sống khác nhau. Ở Việt Nam, cùng với sự phát triển của đô thị hóa và nhu cầu nâng cao chất lượng sống, vai trò cây xanh ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng trong kiến tạo không gian sống bền vững.
Hoa, cây cảnh không chỉ tạo nên cảnh quan xanh bệnh viện, cảnh quan xanh trường học mà còn trực tiếp tác động đến sức khỏe, tinh thần và nhận thức của mỗi người. Đó là lý do vì sao việc tăng cường trồng hoa, cây cảnh được coi là định hướng quan trọng của nhiều ngành, nhiều cấp, đặc biệt trong bối cảnh thực hiện Đề án phát triển ngành hoa, cây cảnh đến năm 2030.
Giá trị hoa, cây cảnh trước hết thể hiện ở yếu tố làm đẹp cảnh quan. Với màu sắc rực rỡ, dáng hình đa dạng, cây xanh giúp không gian trở nên hài hòa, sinh động và giàu sức sống hơn.
Trong bệnh viện, việc bố trí hợp lý những vườn hoa nhỏ, những hàng cây xanh mát giúp giảm đi sự căng thẳng vốn có của môi trường điều trị. Người bệnh và người nhà bệnh nhân không chỉ nhìn thấy những mảng tường bê tông khô cứng mà còn được tiếp thêm niềm tin, sự an lành từ sắc xanh thiên nhiên. Trong trường học, những hàng cây rợp bóng, những khóm hoa rực rỡ chính là điểm nhấn gợi cảm hứng học tập, rèn luyện cho học sinh, sinh viên.
Thực tế đã chứng minh rằng không gian xanh góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập, bởi môi trường trong lành, dễ chịu sẽ giúp người học tập trung hơn, ít căng thẳng hơn.
Lợi ích cây cảnh còn thể hiện rõ ở khả năng cải thiện môi trường. Cây xanh hấp thụ CO₂, nhả oxy, lọc bụi mịn, giảm ô nhiễm không khí – một trong những vấn đề nghiêm trọng ở các đô thị hiện nay. Không gian bệnh viện thường tập trung đông người, nhiều phương tiện giao thông qua lại, vì vậy việc bố trí hệ thống cây xanh hợp lý giúp giảm thiểu khí thải độc hại, tạo nên không gian trong lành cho quá trình hồi phục của bệnh nhân. Trường học cũng là nơi tập trung đông học sinh, sinh viên, giáo viên; nhờ cây xanh mà chất lượng không khí được cải thiện đáng kể, tạo môi trường thuận lợi cho việc dạy và học.
Ngoài ra, vai trò cây xanh còn thể hiện ở việc điều hòa khí hậu và giảm tiếng ồn. Ở các đô thị, hiệu ứng đảo nhiệt khiến nhiệt độ tăng cao, gây khó chịu cho con người. Cây xanh với tán lá rộng lớn giúp giảm bớt sức nóng, tạo bóng mát và giữ nhiệt độ môi trường ở mức cân bằng hơn.
Bên cạnh đó, các dải cây xanh quanh khuôn viên bệnh viện, trường học còn là lớp màng tự nhiên hấp thụ tiếng ồn từ giao thông, giảm đi những tác động tiêu cực tới sức khỏe và tinh thần của con người.
Lợi ích cây cảnh đối với sức khỏe tinh thần là điều không thể phủ nhận. Các nghiên cứu y học đã chỉ ra rằng chỉ cần ngắm nhìn cây xanh trong một khoảng thời gian ngắn cũng có thể giúp con người giảm stress, hạ huyết áp, ổn định tâm trạng.
Trong bệnh viện, hoa, cây cảnh đóng vai trò như một liệu pháp bổ trợ giúp bệnh nhân cảm thấy an yên, lạc quan hơn, từ đó quá trình điều trị cũng đạt kết quả tích cực.
Trong trường học, cây xanh tạo ra không gian thư giãn sau những giờ học căng thẳng, đồng thời khuyến khích các hoạt động ngoại khóa, rèn luyện thể chất. Như vậy, hoa, cây cảnh không chỉ làm đẹp không gian mà còn trực tiếp tác động tới cả thể chất lẫn tinh thần con người.
Không dừng lại ở khía cạnh môi trường và sức khỏe, giá trị hoa, cây cảnh còn nằm ở giáo dục và nghiên cứu. Với trường học, việc xây dựng các vườn trường, khu thí nghiệm sinh học gắn với cây xanh giúp học sinh, sinh viên tiếp cận kiến thức một cách trực quan. Các em không chỉ học lý thuyết mà còn được thực hành chăm sóc, trồng cây, tìm hiểu đa dạng sinh học.
 |
| Hoa, cây cảnh mang lại nhiều lợi ích cho trường học, bao gồm cải thiện thẩm mỹ khuôn viên, làm sạch không khí bằng cách hấp thụ CO2 và giải phóng oxy, giảm căng thẳng cho học sinh và giáo viên, cung cấp môi trường học tập gần gũi thiên nhiên, và giúp học sinh giáo dục về ý thức bảo vệ môi trường thông qua hoạt động chăm sóc cây. - (Ảnh minh họa AI) |
Đây là nền tảng quan trọng để giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, nuôi dưỡng tình yêu thiên nhiên và trách nhiệm cộng đồng. Trong bệnh viện, việc duy trì các khu vườn nhỏ, vườn trị liệu không chỉ phục vụ người bệnh mà còn là nơi nghiên cứu ứng dụng, thử nghiệm những giống cây có khả năng cải thiện sức khỏe, hỗ trợ tinh thần con người.
Cảnh quan xanh bệnh viện, cảnh quan xanh trường học vì vậy không chỉ mang tính trang trí mà còn là mô hình phát triển bền vững, gắn với khoa học, giáo dục và văn hóa. Thông qua việc xây dựng không gian xanh, cộng đồng sẽ dần hình thành thói quen sống xanh, hạn chế rác thải, tiết kiệm năng lượng và coi trọng giá trị thiên nhiên.
Đây cũng là bước đi quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu của Đề án phát triển ngành hoa, cây cảnh đến năm 2030, đó là vừa nâng cao hiệu quả kinh tế, vừa lan tỏa giá trị tinh thần và văn hóa đến toàn xã hội.
Bên cạnh những tác động về môi trường và tinh thần, hoa, cây cảnh còn có giá trị kinh tế không nhỏ. Ngành sản xuất hoa, cây cảnh tạo công ăn việc làm cho hàng triệu nông dân, nghệ nhân và doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy dịch vụ thương mại, du lịch sinh thái.
Trong khuôn khổ các trường học, bệnh viện, việc phát triển cảnh quan xanh còn tạo ra nhu cầu lớn về giống cây, dịch vụ chăm sóc, qua đó góp phần mở rộng thị trường, nâng cao thu nhập cho người sản xuất. Đây cũng là một trong những động lực quan trọng mà ngành khuyến nông đang hướng đến, khi coi hoa, cây cảnh là lĩnh vực tiềm năng gắn với chuyển dịch cơ cấu cây trồng, nâng cao thu nhập cho nông dân.
Lợi ích cây cảnh cũng gắn chặt với việc duy trì đa dạng sinh học. Trong khuôn viên bệnh viện và trường học, những hàng cây, vườn hoa trở thành môi trường sống cho nhiều loài chim, côn trùng, vi sinh vật, từ đó góp phần cân bằng hệ sinh thái. Đây là một trong những yếu tố quan trọng để bảo tồn thiên nhiên ngay trong lòng đô thị, gắn liền với việcgiáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho thế hệ trẻ
Đặc biệt, ngày 16/02/2024, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành văn bản số 629/BGDĐT-GDTrH về việc tiếp tục tổ chức trồng cây trong ngành Giáo dục. Thực hiện Chỉ thị số 03/CT-TTg ngày 06/02/2024 của Thủ tướng Chính phủ về việc tổ chức "Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ" và tăng cường công tác quản lý, bảo vệ, phát triển rừng; Chỉ thị số 06/CT-TTg ngày 15/02/2024 của Thủ tướng Chính phủ về việc đôn đốc thực hiện nhiệm vụ trọng tâm sau kỳ nghỉ Tết nguyên đán Giáp Thìn 2024, Bộ đề nghị các Sở Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học, cao đẳng sư phạm, học viện triển khai nhiều nội dung thiết thực: phát động phong trào trồng cây xanh trong khuôn viên trường học, phối hợp với chính quyền địa phương để cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và sinh viên tích cực tham gia; tăng cường tuyên truyền về vai trò, tác dụng và giá trị của cây xanh, nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy rừng, thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời lồng ghép nội dung giáo dục về cây xanh và rừng vào các môn học và hoạt động ngoại khóa. Những hoạt động này không chỉ nâng cao cảnh quan xanh trường học, mà còn tạo nền tảng cho việc hình thành ý thức bảo vệ môi trường, yêu thiên nhiên từ thế hệ trẻ, góp phần hiện thực hóa mục tiêu “Trồng một tỷ cây xanh giai đoạn 2021–2025”.
Bên cạnh đó, Chương trình Xanh – Sạch – Đẹp của Bộ Y tế, được ban hành kèm theo Quyết định số 5959/QĐ-BYT ngày 31/12/2021, đặt ra bộ tiêu chí cơ sở y tế xanh – sạch – đẹp và áp dụng cho tất cả các cơ sở y tế trên toàn quốc. Chương trình này không chỉ hướng tới việc nâng cao chất lượng môi trường khám, chữa bệnh mà còn khuyến khích việc phát triển hoa, cây cảnh trong khuôn viên bệnh viện, góp phần tạo cảnh quan xanh bệnh viện lành mạnh, thư giãn, đồng thời tăng giá trị thẩm mỹ và tinh thần cho bệnh nhân, cán bộ y tế và cộng đồng.
 |
| Chương trình Xanh – Sạch – Đẹp của Bộ Y tế, được ban hành kèm theo Quyết định số 5959/QĐ-BYT ngày 31/12/2021, đặt ra bộ tiêu chí cơ sở y tế xanh – sạch – đẹp và áp dụng cho tất cả các cơ sở y tế trên toàn quốc. Chương trình này không chỉ hướng tới việc nâng cao chất lượng môi trường khám, chữa bệnh mà còn khuyến khích việc phát triển hoa, cây cảnh trong khuôn viên bệnh viện, góp phần tạo cảnh quan xanh bệnh viện lành mạnh, thư giãn, đồng thời tăng giá trị thẩm mỹ và tinh thần cho bệnh nhân, cán bộ y tế và cộng đồng. - (Ảnh: Medlatech) |
Trên thực tế, nhiều mô hình bệnh viện xanh, trường học xanh đã được triển khai tại các địa phương và mang lại hiệu quả rõ rệt. Những hàng cây c thụ trong bệnh viện không chỉ che mát mà còn trở thành “người bạn” đồng hành với bệnh nhân trong quá trình điều trị.
Những khu vườn sinh học trong trường học không chỉ là nơi học tập mà còn là nơi nuôi dưỡng ước mơ, hình thành ý thức trách nhiệm xã hội. Việc nhân rộng các mô hình này sẽ góp phần lan tỏa thông điệp về một xã hội văn minh, khỏe mạnh, gắn bó với thiên nhiên.
Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, các cấp, đặc biệt là ngành trồng trọt, khuyến nông trong việc cung ứng giống cây, hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ nghiên cứu và ứng dụng khoa học vào thực tiễn.
Cùng với đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế, chính quyền địa phương cần phát động và ủng hộ chủ trương, các tổ chức xã hội, cộng đồng trường học và bệnh viện cần chủ động tham gia, xây dựng và duy trì cảnh quan xanh. Đây không chỉ là trách nhiệm mà còn là quyền lợi, bởi một môi trường xanh – sạch – đẹp sẽ trực tiếp nâng cao chất lượng cuộc sống của chính mỗi người dân.
Đặc biệt, để phong trào được lan tỏa mạnh mẽ và bền vững, rất cần sự đồng hành của các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân thông qua việc phát động, ủng hộ hoa, cây xanh, phân bón nhằm làm đẹp và phủ xanh trường học, bệnh viện.
Những hoạt động này không chỉ góp phần cải thiện cảnh quan mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội, lan tỏa tình yêu thiên nhiên, tạo môi trường học tập và chăm sóc sức khỏe trong lành, nhân văn hơn.
Xa hơn, mỗi chậu hoa, mỗi mảng cây xanh còn mang trong mình ý nghĩa giáo dục sâu sắc, giúp học sinh rèn luyện ý thức bảo vệ môi trường ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường; giúp bệnh nhân, y bác sĩ và người nhà bệnh nhân có thêm điểm tựa tinh thần, giảm căng thẳng, tăng niềm tin vào cuộc sống.
Đây cũng là cầu nối để các doanh nghiệp khẳng định trách nhiệm cộng đồng, quảng bá hình ảnh bằng những hành động thiết thực, bền vững; đồng thời khơi gợi tinh thần đoàn kết, sẻ chia trong toàn xã hội.
Phong trào trồng và chăm sóc cây xanh trong trường học, bệnh viện vì thế không chỉ đơn thuần là hoạt động làm đẹp cảnh quan, mà còn là thông điệp văn hóa, là bài học sống động về tình yêu thiên nhiên, trách nhiệm công dân và khát vọng xây dựng một Việt Nam xanh – sạch – đẹp cho thế hệ hôm nay và mai sau.
Có thể khẳng định, hoa, cây cảnh không đơn thuần là sản phẩm nông nghiệp hay yếu tố trang trí, mà đã trở thành liệu pháp thiên nhiên thiết yếu cho sức khỏe và giáo dục. Giá trị hoa, cây cảnh, vai trò cây xanh, lợi ích cây cảnh đều hội tụ trong tầm nhìn phát triển bền vững, hướng tới một xã hội lành mạnh, văn minh, hài hòa với tự nhiên.
Khi bệnh viện và trường học được bao phủ bởi màu xanh cây lá, đó không chỉ là sự thay đổi về cảnh quan, mà còn là sự chuyển biến trong tư duy, lối sống của cộng đồng. Và đó cũng chính là mục tiêu nhân văn mà Đề án phát triển ngành hoa, cây cảnh đến năm 2030 đang hướng tới: đưa cây xanh, hoa cảnh trở thành một phần tất yếu của cuộc sống, góp phần nâng cao sức khỏe, tinh thần, văn hóa và tương lai bền vững cho đất nước.
