Từ hai bàn tay trắng, ông Trần Văn Chiến ở xã Trường Long, TP Cần Thơ, từng bước gây dựng cơ nghiệp bằng nghề trồng cây ăn trái. Sau nhiều lần chuyển đổi từ đậu xanh, mía, cam mật đến vú sữa, ông chọn sầu riêng và hiện có vườn 3ha, mỗi năm thu về khoảng 3-4 tỷ đồng.
 |
| Ông Trần Văn Chiến là một trong 4 nông dân Cần Thơ đạt danh hiệu “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm đổi mới” năm 2026. Ảnh: Dân Trí. |
Khởi nghiệp từ những ngày làm thuê
Ông Chiến là con thứ hai trong gia đình có 8 anh em. Khi lập gia đình, cha mẹ cho 2 công đất làm vốn nhưng ông không nhận. Hai vợ chồng dựng chòi trên đất của cha mẹ, làm thuê, làm mướn, nuôi heo rồi dành dụm mua đất.
Những năm đầu, ông chọn phương châm “lấy ngắn nuôi dài”. Từ đậu xanh, ông chuyển sang trồng mía kết hợp xen đậu xanh để vừa cải tạo đất vừa có thêm thu nhập.
Khoảng năm 1996, ông chuyển sang trồng cam mật. Vườn cam từng cho sản lượng vài chục tấn mỗi năm nhưng sau đó xuất hiện tình trạng vàng lá, chín xanh. Ông quyết định chuyển hướng sang cây vú sữa.
Năm 2012, khoảng 1,5ha vú sữa được trồng thay thế vườn cam. Thời điểm đó, vú sữa có giá trị cao, mỗi năm cho khoảng 20-30 tấn trái, với giá bán khoảng 14.000 đồng/kg, đem lại thu nhập vài trăm triệu đồng.
 |
| Ông Chiến từng thành công với vú sữa xuất khẩu, sau đó ông tìm cách chuyển loại cây trồng sang sầu riêng khi vườn vú sữa bắt đầu lão hóa. |
Khi vườn vú sữa bắt đầu lão hóa, ông Chiến tiếp tục tính chuyện chuyển đổi.
Thử thách với cây sầu riêng
Năm 2017, ông bắt đầu trồng sầu riêng trên diện tích khoảng 1ha. Đây là quyết định không ít rủi ro bởi trước đó ông từng trồng thử sầu riêng xen trong vườn cam nhưng hàng trăm cây chỉ sống được 2 cây.
“Do không rành kỹ thuật, tôi trồng theo thói quen, đem phân thuốc từ cây lúa qua bón sầu riêng khiến cây trơ trọi, cả năm trời không lớn”, ông nhớ lại.
Không bỏ cuộc, ông sang Bến Tre, Tiền Giang học hỏi kinh nghiệm, tham gia các lớp tập huấn và tự đúc kết qua thực tế sản xuất.
Khoảng 4 năm sau, vườn cho vụ sầu riêng đầu tiên khoảng 10 tấn trái. Với giá bán 39.000 đồng/kg, ông thu khoản lãi hơn 200 triệu đồng.
Từ đó, diện tích và sản lượng sầu riêng tiếp tục tăng. Có vụ, gia đình ông thu 37 tấn trái, bán với giá 131.000 đồng/kg, doanh thu hơn 4 tỷ đồng. Vụ gần nhất, sản lượng đạt 52 tấn, giá bán khoảng 43.000 đồng/kg, mang về hơn 2 tỷ đồng.
Hiện gia đình ông có khoảng 3ha sầu riêng, doanh thu bình quân mỗi năm khoảng 3-4 tỷ đồng.
Kỹ thuật quyết định năng suất
Theo ông Chiến, trồng sầu riêng khó nhất vẫn là kỹ thuật. Đầu ra quan trọng nhưng nếu xử lý vườn không đúng, năng suất và chất lượng trái sẽ bị ảnh hưởng.
 |
| Bên cạnh nâng cao chất lượng, các lão nông chú trọng giảm chi phí sản xuất, qua đó nâng hiệu quả và lợi nhuận. |
Ông cho rằng khoảng 70% quá trình xử lý vườn phụ thuộc vào thời tiết. Người trồng phải theo dõi sát diễn biến thời tiết, thời điểm giao mùa, nước rong, nước kém để lựa chọn thời điểm xử lý ra hoa.
Thông thường, từ lúc xử lý đến khi cây xuất hiện mầm mất khoảng 1,5 tháng. Từ khi ra mầm đến xả nhụy khoảng 55-60 ngày, sau đó khoảng 90 ngày mới đến thời điểm thu hoạch.
Mỗi giai đoạn đều đòi hỏi người trồng theo dõi sát tình trạng cây và diễn biến thời tiết. Chỉ cần xử lý lệch thời điểm, năng suất và chất lượng trái có thể giảm.
Bên cạnh kỹ thuật, ông Chiến chú trọng kiểm soát chi phí. Thay vì bón phân liên tục, ông điều chỉnh lượng phân theo nhu cầu thực tế của cây, đưa chi phí sản xuất xuống khoảng 12.000 đồng/kg.
Các mẫu trái trước thu hoạch cũng được lấy kiểm nghiệm theo yêu cầu của thị trường, trong đó có chỉ tiêu cadimi nhằm kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm.
Liên kết để sản xuất bền vững
 |
| Không chỉ tập trung phát triển vườn cây gia đình, ông Chiến còn dành nhiều năm xây dựng mô hình liên kết với nông dân địa phương. |
Từ năm 1996, khi còn trồng cam, ông cùng một số hộ hình thành nhóm liên kết làm vườn. Khi mùa nước đến, các hộ hỗ trợ nhau gia cố bờ bao, bảo vệ vườn cây.
Đến năm 2017, HTX Cây ăn trái Trường Khương A được thành lập với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương. Từ những thành viên ban đầu, HTX hiện có 45 thành viên, tổng diện tích khoảng 45,5ha, gồm 25,5ha sầu riêng và 20ha vú sữa.
Sầu riêng hiện là cây trồng chủ lực của HTX. Vụ vừa qua, sản lượng sầu riêng của các thành viên đạt hơn 300 tấn.
Theo ông Chiến, tham gia HTX giúp nông dân tiếp cận kỹ thuật, được tập huấn về chăm sóc cây, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và kiểm soát dư lượng cadimi. Việc liên kết với doanh nghiệp cũng giúp xã viên có đầu ra ổn định hơn, đồng thời chủ động nguồn vật tư đầu vào.
Từ một người khởi nghiệp bằng nghề làm thuê, ông Chiến đã nhiều lần chuyển đổi cây trồng để thích ứng với thị trường và điều kiện sản xuất. Thành quả hôm nay không chỉ nằm ở vườn sầu riêng 3ha cho doanh thu tiền tỷ, mà còn ở mô hình liên kết giúp nhiều hộ nông dân cùng nâng cao hiệu quả sản xuất.
Với những đóng góp trong sản xuất và xây dựng nông thôn mới, ông Chiến nhiều lần được các cấp khen thưởng, trong đó có bằng khen của Trung ương Hội Nông dân Việt Nam năm 2024 và bằng khen của Chủ tịch UBND TP Cần Thơ năm 2025.
