Lá đinh lăng (Polyscias fruticosa) là loại rau gia vị vô cùng quen thuộc trong căn bếp Việt. Dù dễ thu hái và mọc nhanh hơn nhiều so với phần củ rễ, lá đinh lăng lại chứa hàm lượng dinh dưỡng cùng dược tính rất phong phú. Tuy nhiên, việc ăn và uống loại lá này sao cho đúng cách để hấp thu trọn vẹn dưỡng chất mà không gặp tác dụng phụ là điều không phải ai cũng nắm rõ. Theo ThS.BS. LY. Nguyễn Đình Thục, Phó Viện trưởng Viện Đông y Việt Nam, lá đinh lăng chứa hàm lượng cao các Saponin triterpenoid, Alkaloid, Glycoside, Polyphenol, Flavonoid (Quercetin, Kaempferol), chuỗi Vitamin C, Vitamin nhóm B cùng hơn 20 loại axit amin thiết yếu.
 |
| Lá đinh lăng (Polyscias fruticosa) – loại rau gia vị giàu dinh dưỡng, chứa nhiều hợp chất quý giúp tăng cường sức khỏe, an thần và hỗ trợ tiêu hóa. |
Về giá trị sức khỏe, hoạt chất Saponin trong lá giúp kích thích sản sinh năng lượng tế bào ATP, tăng sức dẻo dai và hỗ trợ cơ thể nhanh chóng phục hồi sau suy nhược. Bên cạnh đó, các Flavonoid và Vitamin B1 hỗ trợ dọn dẹp gốc tự do, giảm căng thẳng, hỗ trợ điều trị mất ngủ và ngừa nguy cơ sa sút trí tuệ. Hàm lượng Tannin dồi dào giúp se niêm mạc, ức chế vi khuẩn có hại đường ruột, trong khi Phytosterol giúp giảm sưng đau khớp khi thời tiết thay đổi. Tác dụng ổn định đường huyết, bảo vệ tim mạch cũng ghi dấu ấn nhờ hợp chất Polyphenol làm chậm quá trình phân giải tinh bột và Glycoside củng cố độ bền thành mạch.
Đặc biệt, các axit amin trong lá giúp kích thích tuyến sữa trơn tru cho phụ nữ sau sinh, kết hợp tính mát hỗ trợ thải độc gan, giảm mề đay, mẩn ngứa và nuôi dưỡng tóc.
Trong đời sống hằng ngày, lá đinh lăng có cách chế biến rất đa dạng. Người dân thường dùng lá bánh tẻ ăn sống kèm gỏi cá, nem chua hay nem nắm để khử mùi tanh và hỗ trợ tiêu hóa chất đạm. Khi thái nhỏ lá tươi đánh cùng trứng gà chiên vàng, món ăn không chỉ lạ miệng mà còn giúp giải tỏa căng thẳng.
 |
| Lá đinh lăng thường được dùng ăn sống gói với các loại nem thính... |
Ngoài ra, lá đinh lăng dùng nấu canh sườn, thịt băm hoặc lót đáy nồi kho cá sẽ giúp khử sạch mùi tanh và bồi bổ khí huyết. Để thanh lọc cơ thể, có thể dùng 150 - 200g lá tươi (hoặc 30 - 50g lá khô) đun nhẹ với 1.000ml nước trong 5 - 7 phút. Ở dạng phơi khô, lá còn làm gối an thần, xua đuổi côn trùng; còn lá tươi giã nát có thể đắp tiêu viêm mụn nhọt hoặc đun nước tắm trị rôm sẩy, ngứa ngoài da.
Mẹo sử dụng lá đinh lăng an toàn và phát huy tối đa dược tính
Dù mang lại nhiều lợi ích, người dùng cần nắm vững những lưu ý quan trọng để tránh tác hại không mong muốn. Nạp lượng Saponin quá cao có thể gây vỡ hồng cầu, dẫn đến hiện tượng "say thuốc" với triệu chứng hoa mắt, chóng mặt, nôn mửa, tiêu chảy. Người trưởng thành khỏe mạnh chỉ nên dùng 50 - 100g lá tươi (hoặc 10 - 30g lá khô) mỗi ngày và tuyệt đối không dùng liên tục kéo dài. Việc đun nước lá uống thay nước lọc hàng ngày trong thời gian dài có thể làm tích tụ dược tính khiến cơ thể mệt mỏi.
 |
| Dù khá lành tính nhưng lá đinh lăng không phải ai cũng sử dụng được. |
Một số đối tượng cần tránh sử dụng bao gồm trẻ em (do hệ cơ quan chưa hoàn thiện), phụ nữ mang thai 3 tháng đầu (tránh kích thích co bóp tử cung) và người đang bị tiêu chảy mạn tính. Cuối cùng, trong khâu chế biến, nên thu hái lá bánh tẻ; khi làm đinh lăng khô phải phơi trong bóng râm có gió hoặc sấy ở nhiệt độ thấp, tránh phơi trực tiếp dưới nắng gắt làm phân hủy các hợp chất Saponin và Flavonoid quý giá.
