 |
| Quang cảnh Hội nghị tổng kết dự án "Không để ai bị bỏ lại phía sau: Các can thiệp đổi mới sáng tạo nhằm giảm tử vong bà mẹ tại các vùng dân tộc ít người ở Việt Nam" |
Dự án được thực hiện với tổng kinh phí 2 triệu USD, tập trung vào các địa bàn khó tiếp cận thuộc 6 tỉnh gồm Lai Châu, Bắc Kạn, Sơn La, Gia Lai, Đắk Nông và Kon Tum. Đây là những khu vực có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, địa hình hiểm trở, giao thông khó khăn, khoảng cách từ nhà đến cơ sở y tế xa, khiến việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ còn nhiều hạn chế. Không ít phụ nữ mang thai vẫn sinh con tại nhà mà không có sự hỗ trợ của cán bộ y tế, tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro.
Phát biểu tại hội nghị, PGS.TS.BSKII Nguyễn Tri Thức, Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ, là một trong số ít quốc gia trên thế giới hoàn thành sớm Mục tiêu Thiên niên kỷ về giảm tử vong mẹ. Tỷ số tử vong mẹ (MMR) toàn quốc đã giảm mạnh từ 165 ca trên 100.000 ca sinh sống vào năm 2000 xuống còn khoảng 46 ca vào năm 2023. Tuy nhiên, thách thức về bất bình đẳng vẫn còn hiện hữu khi tỷ lệ này tại các vùng sâu, vùng xa, đặc biệt là khu vực miền núi và đồng bào dân tộc thiểu số, vẫn cao gấp 2–3 lần mức trung bình cả nước, thậm chí có nơi lên tới 100–150 ca trên 100.000 ca sinh.
 |
| PGS.TS.BSKII Nguyễn Tri Thức, Thứ trưởng Bộ Y tế phát biểu tại Hội nghị tổng kết dự án "Không để ai bị bỏ lại phía sau: Các can thiệp đổi mới sáng tạo nhằm giảm tử vong bà mẹ tại các vùng dân tộc ít người ở Việt Nam" |
Chính vì vậy, việc triển khai dự án tại 60 xã đặc biệt khó khăn được xem là bước đi đúng hướng, tập trung vào những địa bàn cần ưu tiên nhất. Các can thiệp của dự án được thiết kế dựa trên bằng chứng khoa học, đồng thời tôn trọng và phù hợp với đặc thù văn hóa của từng cộng đồng. Không chỉ đưa dịch vụ y tế đến gần hơn với người dân, dự án còn chú trọng tháo gỡ rào cản ngôn ngữ, nâng cao nhận thức và xây dựng niềm tin của người dân thông qua các hoạt động truyền thông nhạy cảm văn hóa.
Sau bốn năm triển khai (2021 - 2025), dự án đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Đáng chú ý, không ghi nhận trường hợp tử vong mẹ tại các địa bàn can thiệp trong suốt thời gian thực hiện. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của cách tiếp cận tổng thể và đồng bộ mà dự án đã áp dụng. Song song với đó, năng lực của hệ thống y tế cơ sở được nâng cao thông qua việc đào tạo hơn 200 cán bộ y tế và 650 tình nguyện viên cộng đồng. Hơn 2.300 hoạt động truyền thông đã được tổ chức, tiếp cận khoảng 17.000 người dân, góp phần thay đổi hành vi chăm sóc sức khỏe của cộng đồng.
Các chỉ số chuyên môn cũng cải thiện rõ rệt. Tỷ lệ phụ nữ dân tộc thiểu số được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc thai sản thiết yếu tăng từ 11% lên 36%. Tỷ lệ sinh tại cơ sở y tế tăng từ 29,9% lên 57,1%. Nhiều địa phương đạt kết quả nổi bật, như Bắc Kạn với tỷ lệ sinh tại cơ sở y tế đạt 100%, hay Đắk Nông với tỷ lệ chăm sóc sau sinh đạt 96,3%. Những con số này không chỉ phản ánh hiệu quả của dự án mà còn cho thấy sự thay đổi tích cực trong nhận thức và hành vi của người dân.
Theo ông Matt Jackson, Trưởng đại diện UNFPA tại Việt Nam, thành công của dự án đã chứng minh rằng các phương pháp tiếp cận đổi mới và phù hợp với văn hóa có thể tháo gỡ những rào cản mà phụ nữ dân tộc thiểu số phải đối mặt khi tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ. Những bài học kinh nghiệm từ dự án sẽ là cơ sở quan trọng để xây dựng và hoàn thiện các chính sách ở cả cấp quốc gia và địa phương, hướng tới mục tiêu thu hẹp khoảng cách về chăm sóc sức khỏe.
 |
| Ông Matt Jackson, Trưởng đại diện UNFPA tại Việt Nam chia sẻ với báo chí bên lề Hội nghị tổng kết dự án "Không để ai bị bỏ lại phía sau: Các can thiệp đổi mới sáng tạo nhằm giảm tử vong bà mẹ tại các vùng dân tộc ít người ở Việt Nam" |
Ở góc độ đối tác, bà Katharina Geppert, Tổng Giám đốc MSD Việt Nam nhấn mạnh, sự kết hợp giữa đổi mới sáng tạo, sự tham gia của cộng đồng và mối quan hệ hợp tác chặt chẽ giữa các bên đã tạo nên những thay đổi có ý nghĩa, ngay cả tại những khu vực xa xôi nhất. Đây cũng là minh chứng cho hiệu quả của các mô hình hợp tác đa bên trong lĩnh vực y tế, đặc biệt là trong việc giải quyết những vấn đề phức tạp như giảm tử vong mẹ.
Từ những kết quả đạt được, lãnh đạo Bộ Y tế nhấn mạnh yêu cầu cần sớm tổng hợp, phổ biến và nhân rộng các mô hình, giải pháp hiệu quả của dự án. Trọng tâm trong giai đoạn tới là thể chế hóa các thực hành tốt, lồng ghép vào các chương trình mục tiêu quốc gia về y tế, dân số và phát triển. Bộ Y tế cũng đã định hướng chuẩn hóa mô hình đào tạo cô đỡ thôn bản, hoàn thiện quy trình giám sát hỗ trợ và xây dựng các tài liệu truyền thông phù hợp với văn hóa từng vùng miền.
 |
| BS. Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, (Bộ Y tế) (bên phải) cùng các đại biểu quốc tế tham dự Hội nghị tổng kết dự án "Không để ai bị bỏ lại phía sau: Các can thiệp đổi mới sáng tạo nhằm giảm tử vong bà mẹ tại các vùng dân tộc ít người ở Việt Nam" |
Bên cạnh đó, việc huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực từ Trung ương, địa phương và quốc tế được xem là yếu tố then chốt để duy trì và mở rộng các kết quả đạt được. Các sáng kiến ứng dụng công nghệ số, kết hợp truyền thông tích hợp yếu tố văn hóa sẽ tiếp tục được thúc đẩy nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống y tế cơ sở.
Có thể thấy, dù đã đạt được nhiều tiến bộ, công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ tại các vùng dân tộc thiểu số vẫn còn không ít thách thức. Tuy nhiên, những kết quả tích cực từ dự án đã cho thấy một hướng đi đúng đắn và khả thi. Khi các giải pháp được thiết kế phù hợp với điều kiện thực tế, có sự tham gia của cộng đồng và được hỗ trợ bởi các đối tác quốc tế, mục tiêu giảm tử vong mẹ hoàn toàn có thể đạt được, ngay cả ở những địa bàn khó khăn nhất.
Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững giai đoạn 2026 - 2030, việc tiếp tục ưu tiên cải thiện sức khỏe bà mẹ, đặc biệt tại các vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, không chỉ mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc mà còn góp phần nâng cao chất lượng dân số, bảo đảm công bằng trong chăm sóc sức khỏe và thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước.
