Mới đây, tại Văn phòng Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình chủ trì cuộc họp với lãnh đạo các bộ, ngành và cơ quan của Quốc hội để nghe báo cáo tiến độ xây dựng hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2035. Cuộc họp có sự tham dự của Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, thể hiện rõ sự quan tâm và trách nhiệm của Chính phủ đối với một chương trình được xem là trọng tâm, dài hạn và có tác động sâu rộng đến nhiều tầng lớp dân cư, đặc biệt là các đối tượng yếu thế, các địa phương vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.
 |
| Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình chủ trì cuộc họp với lãnh đạo các bộ, ngành chức năng, cơ quan của Quốc hội về kết quả, tiến độ xây dựng Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững; phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035. - (Ảnh: VGP) |
Theo đánh giá tại cuộc họp, ba chương trình mục tiêu quốc gia đang triển khai hiện nay gồm xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có nhiều điểm giao thoa trong mục tiêu, nguồn lực và cách thức thực hiện. Việc duy trì ba chương trình độc lập trong khi mục tiêu tương đồng đã dẫn đến tình trạng phân tán nguồn lực, khó tối ưu hóa các chính sách hỗ trợ, gây lúng túng cho địa phương và chậm tiến độ một số định hướng lớn. Từ thực tế đó, Thường trực Chính phủ thống nhất chủ trương tích hợp ba chương trình thành một tổng thể, giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm đầu mối xây dựng hồ sơ trình Quốc hội xem xét, quyết định. Bộ đã tích cực triển khai và đến nay cơ bản hoàn thiện hồ sơ theo yêu cầu.
Theo dự thảo, chương trình mới mang tên "Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững; phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035", do Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Dân tộc và Tôn giáo đồng chủ trì. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đảm nhiệm hợp phần xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững; Bộ Dân tộc và Tôn giáo phụ trách hợp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Cách phân công này được đánh giá là khoa học, sát thực tế, phát huy thế mạnh của từng bộ ngành nhằm đảm bảo chương trình được vận hành thông suốt, tránh chồng chéo và nâng cao hiệu quả tổ chức thực thi.
Chương trình có phạm vi toàn quốc, đặc biệt ưu tiên những địa bàn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và các xã nghèo. Đối tượng thụ hưởng bao gồm người dân, cộng đồng dân cư, các hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp và tổ chức liên quan, trong đó tập trung ưu tiên cho hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại các khu vực khó khăn. Chương trình được triển khai trong 10 năm, chia thành hai giai đoạn: 2026-2030 và 2031-2035, nhằm tạo bước đi chắc chắn, phù hợp với tốc độ phát triển thực tế.
Mục tiêu tổng quát của chương trình xác định xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, thực chất, gắn với quá trình đô thị hóa và thích ứng biến đổi khí hậu; phát triển kinh tế nông thôn xanh, tuần hoàn, sinh thái; đẩy mạnh tái cơ cấu nông nghiệp, ứng dụng chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo; phát huy vai trò chủ thể của người dân và các thành phần kinh tế; bảo đảm an ninh, quốc phòng và trật tự an toàn xã hội, đặc biệt tại vùng chiến lược, biên giới, hải đảo. Đi liền với đó là mục tiêu giảm nghèo đa chiều, bao trùm và bền vững, nâng cao chất lượng sống, thu nhập, khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản, thu hẹp chênh lệch phát triển giữa các vùng, miền và củng cố niềm tin của đồng bào các dân tộc đối với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Điểm đáng chú ý trong thảo luận tại cuộc họp là việc xác định mục tiêu tập trung nguồn lực cho vùng lõi nghèo. Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình, vùng đồng bào dân tộc thiểu số là khu vực hội tụ nhiều khó khăn nhất, đồng thời là nơi cần chính sách ưu tiên mạnh mẽ hơn những khu vực khác. Việc tích hợp không làm giảm chính sách mà tạo điều kiện tăng cường đầu tư, rút ngắn khoảng cách phát triển, giúp đồng bào từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần. Ông nhấn mạnh đây không chỉ là chính sách kinh tế mà còn là nhiệm vụ chính trị, thể hiện tinh thần nhân văn, truyền thống đại đoàn kết dân tộc và cam kết không để ai bị bỏ lại phía sau.
 |
| Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà khẳng định ý nghĩa của chương trình và cho rằng việc tích hợp 3 chương trình thành 1 chương trình là việc không phải khó khăn, qua tích hợp sẽ mang lại những hiệu quả cao hơn trong thực hiện các mục tiêu đề ra về xây dựng phát triển triển kinh tế - xã hội khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. - (Ảnh: VGP) |
Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà khẳng định ý nghĩa của chương trình và cho rằng việc tích hợp 3 chương trình thành 1 chương trình là việc không phải khó khăn, qua tích hợp sẽ mang lại những hiệu quả cao hơn trong thực hiện các mục tiêu đề ra về xây dựng phát triển triển kinh tế - xã hội khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, cơ quan chủ trì xây dựng cần tiếp tục làm rõ, rà soát, xác định đúng các mục tiêu để các địa phương tập trung triển khai thực hiện, trong đó cần tập trung, hướng mạnh đầu tư cho phát triển văn hóa, y tế, giáo dục, giảm nghèo, phòng, chống và giảm nhẹ thiên tai ở những vùng có nhiều khó khăn.
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh Đảng và Nhà nước không có mục tiêu nào khác ngoài mục tiêu là làm cho dân giàu, nước mạnh, người dân có cuộc sống ngày càng ấm no, hạnh phúc, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình nêu rõ: Cần phải thống nhất nhận thức việc tích hợp các chương trình lại không có nghĩa là không có chính sách dân tộc. Tích hợp lại không phải để giảm đi các chính sách ưu đãi mà chính sách ưu đãi sẽ tăng lên ở các khía cạnh.
Cụ thể, thứ nhất là vùng lõi của nghèo chính là vùng đồng bào, nên chương trình giảm nghèo lẽ ra thực hiện cả nước nhưng tập trung mạnh cho vùng này, việc đầu tư cho vùng lõi nghèo này tăng lên. Thứ 2 là việc xây dựng nông thôn mới lẽ ra là cả nước, nhưng hiện mặt bằng chung của cả nước đã khá lên nên phần còn lại cũng chỉ để tập trung mạnh cho vùng đồng bào, vùng khó khăn nhất.
Khi tích hợp lại, điều này có thể hiểu là tăng cường hơn đầu tư cho vùng khó. Thay vì các chương trình trước đây thực hiện đến năm 2030, Chương trình trình này kéo dài đến năm 2035 và sau năm 2035 dự kiến sẽ có các nội dung, chính sách khác nữa.
Về cơ quan chủ trì, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh, cần nhận thức rõ không phải là vấn đề tên cơ quan mà cơ quan nào làm tốt nhất, hiệu quả nhất cho đồng bào thì chọn.
Đánh giá cao sự nỗ lực, tích cực, khẩn trương của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong quá trình chuẩn bị Đề án chương trình theo chỉ đạo của Chính phủ thời gian qua, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình cho rằng về cơ bản các bộ, ngành đồng tình với nội dung dự thảo. Tuy nhiên Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần tiếp thu ý kiến của các Bộ để bổ sung, hoàn thiện Đề án. Xây dựng Đề án không dàn trải, tập trung vào những vấn đề trọng tâm, trọng điểm, tạo ra cú hích của toàn bộ Chương trình; phải tháo gỡ được những khó khăn, điểm nghẽn; các mục tiêu, nội dung không được trùng lắp, chồng chéo trong nội dung tổng thể Chương trình cũng như trong các Đề án, quy định khác; các nhiệm vụ phải rõ, phải dễ hiểu, dễ làm, dễ thực hiện, có tính khả thi cao; bảo đảm mục tiêu, yêu cầu phải cao hơn trước đây, phải làm tốt hơn;…
Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình cũng cho ý kiến cụ thể về những vấn đề còn có ý kiến khác nhau trong nội dung Chương trình liên quan đến đơn vị chủ trì chương trình; nguồn lực tài chính thực hiện chương trình; các mục tiêu cụ thể được đề ra…
 |
| Xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, có ý nghĩa hết sức quan trọng. |
Ngày 19/11/2025, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 631/TB-VPCP kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình tại cuộc họp về Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035.
Thông báo nêu rõ, việc hợp nhất 3 chương trình mục tiêu quốc gia: Xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, có ý nghĩa hết sức quan trọng, để thực hiện mục tiêu của Đảng và Nhà nước làm cho dân giàu, nước mạnh, người dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Đây là mục tiêu cao nhất, cần phải thống nhất về mặt nhận thức. Việc tích hợp thành một chương trình không làm giảm đi các chính sách, mà giúp tập trung hơn vào vùng đồng bào dân tộc thiểu số miền núi trong thời gian tới với các khía cạnh sau.
Thứ nhất, vùng lõi nghèo hiện nay chủ yếu là vùng sinh sống của đồng bào dân tộc thiểu số, Chương trình giảm nghèo trước đây thực hiện trên địa bàn cả nước nay ở Chương trình này cần được tập trung đầu tư mạnh vào vùng này để giúp vùng đồng bào dân tộc có cuộc sống tốt, vươn lên thoát nghèo bền vững;
Thứ hai, việc xây dựng nông thôn mới trong thời gian qua đã được thực hiện trong phạm vi cả nước, hiện nay kết quả xây dựng nông thôn mới của cả nước đã không ngừng được nâng cao, khu vực còn lại cần tập trung cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng khó khăn để tiếp tục nâng cao đời sống cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số;
Thứ ba, 3 chương trình tích hợp lại sẽ tập trung tăng cường đầu tư cho vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; thay vì Chương trình phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi chỉ thực hiện đến năm 2030 thì tiếp tục kéo dài đến 2035, tăng cường chính sách cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi;
Thứ tư, cần nhận thức rõ cơ quan nào làm tốt nhất, hiệu quả nhất thì lựa chọn nhằm nâng cao hiệu quả thực thi, đưa các chính sách hỗ trợ đi vào cuộc sống nhanh chóng, bảo đảm người dân được thụ hưởng kịp thời, thực chất.
Thay mặt Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình ghi nhận và đánh giá cao sự nỗ lực, tích cực, khẩn trương của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Tài chính, các Bộ, cơ quan liên quan và các cơ quan của Quốc hội trong quá trình chuẩn bị hồ sơ Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư Chương trình. Việc tích hợp 3 chương trình thành 1 chương trình sẽ mang lại hiệu quả cao hơn trong quá trình triển khai thực hiện các mục tiêu đề ra về xây dựng phát triển triển kinh tế-xã hội khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Chương trình mục tiêu quốc gia mới được kỳ vọng sẽ tạo ra sự cộng hưởng chính sách, thúc đẩy các địa phương chủ động hơn trong xây dựng mô hình phát triển phù hợp với điều kiện tự nhiên, văn hóa và nguồn lực con người. Khi chính sách đi đúng địa chỉ, đúng nhóm đối tượng, nguồn lực sẽ được sử dụng tiết kiệm, đúng trọng tâm, giúp các vùng khó khăn bắt kịp với tốc độ phát triển chung của cả nước.
Việc tích hợp ba chương trình mục tiêu quốc gia không chỉ là biện pháp kỹ thuật quản lý nhà nước mà còn là một tuyên bố chiến lược: Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ trong tư duy quản trị phát triển. Đó là tư duy đặt người dân vào vị trí trung tâm chính sách, coi đầu tư cho nông thôn, vùng dân tộc thiểu số và miền núi không phải là chi phí mà là đầu tư cho tương lai của đất nước. Với cách tiếp cận ấy, chương trình mới hứa hẹn trở thành động lực quan trọng, tạo nền tảng cho một Việt Nam phát triển bao trùm, bền vững và không ai bị bỏ lại phía sau.
