Mỗi mùa hội về, vùng Lim lại bừng lên trong sắc xuân và tiếng hát. Trên đồi Lim, bên mái đình, ở cửa chùa, ngoài bến nước hay trong những lán trại quan họ, những làn điệu giao duyên lại ngân lên mượt mà, đằm thắm. Chính không gian ấy đã làm nên linh hồn của Hội Lim: không ồn ào phô trương, nhưng đủ sức níu chân người dự hội bằng chiều sâu văn hóa và sự tinh tế trong nếp chơi xuân của người Kinh Bắc. Các hình thức hát đối đáp, hát canh, hát trên thuyền, hát cửa đình, hát tại nhà nghệ nhân… tiếp tục được duy trì, góp phần giữ cho lễ hội không chỉ là nơi trình diễn, mà còn là môi trường thực hành di sản sống động.
 |
| Lễ đón nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đối với lễ hội truyền thống - Hội Lim |
Chính vì vậy, việc Lễ hội truyền thống – Hội Lim được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không chỉ là sự ghi nhận về mặt danh hiệu mà còn là sự khẳng định đối với một không gian văn hóa đặc sắc đã được cộng đồng gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ. Trong dòng chảy văn hóa Kinh Bắc, Hội Lim từ lâu đã vượt ra ngoài phạm vi của một lễ hội đầu xuân thông thường để trở thành điểm hội tụ của ký ức cộng đồng, của phong tục làng xã, sinh hoạt tín ngưỡng và đặc biệt là của dân ca Quan họ Bắc Ninh – di sản đã được UNESCO ghi danh vào năm 2009.
Phát biểu tại buổi lễ, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Ninh Mai Sơn nhấn mạnh, việc Nhà nước quyết định ghi danh Lễ hội truyền thống – Hội Lim vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là sự ghi nhận xứng đáng đối với các giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật và cộng đồng đặc sắc của lễ hội, đồng thời khẳng định sức sống bền bỉ của một di sản được nuôi dưỡng từ lòng dân. Theo ông, đây không chỉ là niềm vui, niềm tự hào của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân hai xã Tiên Du, Liên Bão, mà còn là niềm vinh dự chung của tỉnh Bắc Ninh – vùng đất Kinh Bắc ngàn năm văn hiến, nơi hội tụ và lan tỏa nhiều giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc Việt Nam.
 |
| Ông Mai Sơn, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Bắc Ninh đánh giá cao các giá trị văn hóa của hội Lim trong đời sống nhân dân vùng Kinh Bắc |
Từ góc nhìn văn hóa, Hội Lim có sức sống lâu bền bởi nó không tách rời cộng đồng. Lễ hội không chỉ tồn tại trong ký ức, trong sách vở hay trong hồ sơ di sản, mà vẫn hiện diện trong đời sống thực của người dân địa phương. Qua bao biến động của lịch sử và đổi thay của xã hội, những câu hát, nghi lễ, phong tục và nếp sinh hoạt của hội vẫn được nâng niu gìn giữ như một phần hồn cốt quê hương. Danh hiệu di sản quốc gia vì thế càng làm rõ hơn giá trị của một lễ hội được bảo lưu không phải bằng mệnh lệnh hành chính, mà trước hết bằng tình yêu và ý thức gìn giữ của người dân.
 |
Lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh trao chứng nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho xã Tiên Du |
Điểm đáng chú ý của Hội Lim Xuân Bính Ngọ 2026 là quy mô tổ chức rộng, trải đều trong không gian văn hóa quan họ của 7 thôn: Lũng Giang, Lũng Sơn, Duệ Đông, Đình Cả, Duệ Nam, Duệ Khánh và Lộ Bao. Bên cạnh khu vực trung tâm với 12 lán trại tổ chức hát quan họ, nhiều điểm sinh hoạt văn hóa truyền thống cũng được duy trì đồng thời, tạo nên bức tranh lễ hội vừa phong phú vừa đậm bản sắc. Ở đó, người dân và du khách có thể bắt gặp hình ảnh các liền anh, liền chị trong tà áo tứ thân, khăn xếp, nón quai thao; có thể lắng nghe câu hát đối đáp bên thuyền, trước sân đình hay trong không gian gia đình nghệ nhân – những nơi lưu giữ rõ nhất vẻ đẹp nguyên bản của quan họ.
 |
| Các liền anh, liền chị và nghệ sĩ tái hiện không gian quan họ trong lễ hội Lim. |
Cùng đó, Hội Lim năm nay tiếp tục duy trì nhiều trò chơi và hoạt động dân gian đặc sắc như đu tiên, cờ người, tổ tôm điếm, đấu vật, bịt mắt bắt dê, đập niêu, trình diễn thư pháp, hội thơ và không gian ẩm thực truyền thống. Những hoạt động ấy góp phần làm đầy thêm diện mạo của một lễ hội dân gian tiêu biểu, nơi giá trị tinh thần và sinh hoạt cộng đồng hòa quyện, để người dự hội không chỉ “xem hội” mà còn thật sự bước vào không gian văn hóa của vùng Lim. Tối 28/2, tại sân khấu chính trên núi Lim diễn ra chương trình nghệ thuật do các nghệ sĩ Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh biểu diễn và màn bắn pháo hoa tầm thấp kéo dài 15 phút tại khu vực hồ điều hòa Vân Tương.
 |
| Trình diễn các tiết mục văn hóa dân gian trong lễ hội Lim |
Để tiếp tục phát huy các giá trị của Hội Lim, ông Mai Sơn cũng yêu cầu địa phương cần tiếp tục thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về bảo vệ di sản; tăng cường tuyên truyền, giáo dục, nhất là với thế hệ trẻ; đồng thời gắn bảo tồn với phát triển bền vững, tổ chức lễ hội theo hướng trang trọng, văn minh, tiết kiệm, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch văn hóa và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân, đặc biệt là các nghệ nhân – những chủ thể sáng tạo của di sản. Ban tổ chức cũng lưu ý việc giữ gìn nét đẹp quan họ, trong đó có yêu cầu ứng xử văn minh trong các canh hát, tránh làm sai lệch không gian văn hóa truyền thống.
Chương Huyền
